Họa sỹ Trần Từ Thành và câu chuyện về bức tranh "Bác Hồ với thiếu nhi”

Hơn 40 năm qua, người dân Hà Nội nói riêng, du khách trong và ngoài nước đã từng đến Bờ Hồ đều nhìn thấy một hình ảnh quen thuộc, đó là bức tranh vẽ Chủ tịch Hồ Chí Minh đang tươi cười bế một em bé, trên nền chim hòa bình ngậm cành ô liu… được treo trên nóc Nhà Thông tin thành phố Hà Nội (số 93 Đinh Tiên Hoàng). Nhưng có lẽ, ít người biết về tác giả của bức tranh giàu ý nghĩa này - họa sỹ Trần Từ Thành, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Việt Nam.

Biểu tượng cho ước mơ hòa bình

Bức tranh cổ động thể hiện hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đang tươi cười bế một em bé trên nền chim hòa bình ngậm cành ô liu. Nét vẽ chim bồ câu được họa sỹ Trần Từ Thành cách điệu theo hình chữ S của bản đồ Việt Nam.

Tranh có màu sắc đơn giản, bố cục chặt chẽ mang thông điệp về niềm khát khao hòa bình và đoàn kết dân tộc. Bên dưới bức tranh đề dòng chữ “Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc". Sau này, nhiều người vẫn thường gọi tên bức tranh này là “Bác Hồ với thiếu nhi”.
Bức tranh “Bác Hồ với thiếu nhi” tại trước cửa Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt
Bức tranh “Bác Hồ với thiếu nhi” tại trước cửa Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt

Nói về ý tưởng vẽ bức tranh này, họa sỹ Trần Từ Thành kể: Năm 1975, khi đất nước thống nhất, hòa cùng niềm vui chung của dân tộc, ông nghĩ đến việc phải vẽ một tác phẩm có ý nghĩa để ghi lại thời khắc lịch sử trọng đại của toàn dân tộc.

Trong quá trình tìm kiếm đề tài, ông nhớ đến Bác Hồ - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, Người luôn dành tình cảm sâu nặng, chân thành nhất cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là với các cháu thiếu niên và nhi đồng… Và thế là ông đã lựa chọn hình ảnh Bác Hồ với trẻ thơ làm đề tài cho mạch cảm xúc của mình.

Ngay khi có ý tưởng, đề tài, ông lập tức bắt tay vào vẽ và hoàn thành bức tranh trong một thời gian ngắn. Trong tranh, hình ảnh cánh chim bồ câu ngậm cành ô liu - biểu tượng cho hòa bình đã được ông vẽ cách điệu thành bản đồ Việt Nam hình chữ S, mắt chim là biểu tượng của Thủ đô Hà Nội - Thủ đô vì hòa bình. Chân dung Bác Hồ cùng em bé trong tranh là biểu tượng của tương lai tươi sáng mãi mãi cho dân tộc Việt Nam.

Bức tranh cổ động này được ông hoàn thành đúng vào dịp Quốc khánh năm 1975. Nhưng phải đến năm 1976, tác phẩm mới lần đầu ra mắt công chúng trong Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc tại Trung tâm triển lãm Vân Hồ (Hà Nội). Đó là triển lãm tranh đầu tiên sau khi đất nước thống nhất, có sự tham gia của họa sỹ khắp 3 miền Bắc - Trung - Nam, với hơn 2.000 tác phẩm được trưng bày.

Sau triển lãm, bức tranh cổ động của họa sỹ Trần Từ Thành được Ban Tổ chức trao giải Nhì, được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xuất bản, phát hành 5 vạn tờ trên toàn quốc, được sử dụng trong đợt tuyên truyền cho Tổng tuyển cử năm 1976.

“Lúc đầu, trên bức tranh, tôi ghi chữ 1976. Sau đó, Xưởng tranh cổ động Trung ương có trao đổi, đề nghị nên viết thêm chữ vào để người dân dễ hiểu, tôi đã viết thêm dòng chữ Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc vào trong bức tranh”, họa sỹ Trần Từ Thành nhớ lại.

Năm 1978, bức tranh cổ động của họa sỹ Trần Từ Thành được thành phố Hà Nội in khổ lớn 8m2 và treo trên nóc Nhà Thông tin thành phố Hà Nội, ngã tư giao nhau giữa phố Tràng Tiền và Đinh Tiên Hoàng. Cho đến nay, qua hơn 40 năm, bức tranh cổ động giàu ý nghĩa đó đã đi vào tiềm thức của người dân cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng, thành biểu tượng cho ước mơ hòa bình.

Ghi nhớ lời Bác dạy

Họa sĩ Trần Từ Thành tâm sự, quê ông ở ven sông Ngàn Phố (Hà Tĩnh), trải qua hai cuộc kháng chiến giành độc lập, tự do cho dân tộc, gia đình ông đã phải chịu nhiều mất mát, đau thương. Từ khi còn nhỏ đến thời niên thiếu, rồi trưởng thành, những câu chuyện về Bác Hồ luôn mang đến tình cảm, niềm xúc động lớn đối với ông.

Trải qua thời gian, những câu chuyện về Bác và các cháu thiếu nhi mà ông được nghe thầy cô, người thân kể lại vẫn còn nguyên giá trị. Sau này, có dịp được gặp Bác Hồ, ông càng cảm nhận rõ hơn về tình cảm, sự ấm áp của Người với mọi tầng lớp nhân dân. Chính vì vậy, ngoài bức tranh cổ động “Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc” nổi tiếng, họa sỹ Trần Từ Thành còn vẽ nhiều bức tranh có chủ đề về Bác Hồ.

Có thể kể đến bức tranh lụa “Bác đi chiến dịch ở Việt Bắc" với hình ảnh Bác Hồ cưỡi ngựa, hiện được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lưu giữ.

Tác phẩm tranh sơn mài “Nhật ký Khuổi Nậm” - vẽ Bác Hồ bên dòng Khuổi Nậm (Cao Bằng), bức tranh sơn dầu “Ngày về” vẽ hình ảnh Bác Hồ bên cột mốc 108 ở Cao Bằng trong ngày đầu tiên Bác trở về nước…

Họa sỹ Trần Từ Thành chia sẻ, dù sáng tác rất nhiều nhưng bức tranh cổ động “Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc” vẫn là bức tranh thành công nhất trong cuộc đời làm nghệ thuật của ông. Không có gì vui hơn khi thấy tác phẩm của mình trở thành hình ảnh quen thuộc ở góc phố lớn tại trung tâm Thủ đô Hà Nội như vậy.

“Hằng năm, vào dịp sinh nhật Bác (19-5) và ngày Quốc khánh (2-9), tôi vẫn đến ngã tư này, ngắm nhìn tác phẩm của mình. Nhìn những dòng người đi qua lại ở ngã tư, ngay bên dưới tác phẩm của mình, nhiều du khách nước ngoài còn dừng lại chụp ảnh lưu niệm..., lòng tôi lại dâng lên niềm vui và cả sự tự hào. Đó là động lực để tôi tiếp tục sáng tác những tác phẩm hội họa sau này”, họa sỹ Trần Từ Thành nói.

Những năm qua, nhiều nhà sưu tập trong nước và quốc tế đã tìm đến ông hỏi mua bản gốc của bức tranh cổ động “Độc lập - Thống nhất - Hòa bình - Hạnh phúc”, nhưng ông đều từ chối, bởi với ông, bức tranh đó là kỷ vật thiêng liêng trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật của mình.

Mới đây, trong đợt tuyên truyền 50 năm thực hiện Di chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh và kỷ niệm 129 năm Ngày sinh của Bác (1890-2019), họa sỹ Trần Từ Thành đã trao tặng bản gốc bức tranh cổ động cho Bảo tàng Hồ Chí Minh với mong muốn bản gốc bức tranh sẽ được Bảo tàng lưu giữ thật tốt, để lưu lại tinh thần yêu chuộng hòa bình, yêu tự do, chăm lo cho thế hệ tương lai mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn mong muốn.

“Bức tranh được hình thành có một phần ý tưởng từ trong Di chúc của Bác Hồ. Trong Di chúc, Bác nhắc đến thanh niên, thiếu niên, nhi đồng, nhắc đến hòa bình, độc lập, thống nhất đất nước… Vì vậy, khi có ý định sáng tác tranh, tôi nhớ đến Di chúc của Bác và thể hiện một phần mong muốn của Bác trong đó”, họa sỹ Trần Từ Thành cho biết.

Phương Lan

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.