Họa sĩ của những bức tranh... vuông

Tôi quen họa sĩ Mai Hương dễ đã hơn hai mươi năm. Là cộng tác viên của Nhà xuất bản Thanh Niên, nơi Mai Hương đang công tác, chúng tôi thường gặp nhau để bàn về một bìa sách mới chị vừa thiết kế. Mới đây, gặp nhau ở cầu thang máy, thấy chị có vẻ vội, tôi hỏi, mới hay chị đang chuẩn bị tranh để dự triển lãm vào ngày 8/3. Tôi buột miệng: "Lại vuông chứ?". Chị bật cười, gật đầu: "Anh nhớ nhỉ! Vẫn tranh khổ vuông".

Tôi rất ấn tượng với triển lãm riêng của Mai Hương mở cách đây hai năm. Tranh của chị chủ yếu… hình vuông và đều có kích cỡ lớn (100cmx100cm). Bức "Giấc phiêu" của chị làm tôi nhớ tới những bài thơ theo phong cách trừu tượng độc đáo của các nhà thơ trẻ hiện nay. Đồng cảm với cô học trò của mình, nhà điêu khắc Hà Minh Tuấn đã nhận xét: "Khi chị vẽ là tự khai phá, thức dậy, tìm về ánh sáng bên trong hiện hữu lòng mình để cân bằng, giải thoát, rồi phiêu du khỏi cuộc tồn sinh thế tục…".

Biết tôi muốn xem một số bức tranh mới, "không biết nó có còn chất phiêu của hai năm trước không", họa sĩ Mai Hương tỏ ra rất vui. Chị rút từ trong ngăn kéo ra một bức ảnh chụp tác phẩm có tên là "Nhịp sống". Tôi giật mình bởi sự chuyển động như sóng của những tấm vải màu chàm sắc xanh trên thảm hoa rừng. Chị nói đó là hình ảnh phơi vải của người dân tộc chị ghi được trong chuyến đi thực tế vẽ ở Lai Châu cùng với đồng nghiệp. Đây đó là những họa tiết thổ cẩm phảng phất hiện lên tạo cảm giác cho người xem đó là những vạt áo thiếu nữ. Họ đang bước lên nương hay đi vào lễ hội vậy? Tôi hình dung trước mắt mình không còn là những tấm vải phơi nữa mà là những cánh buồm đang bay trong không trung. Để hoàn thành tác phẩm, Mai Hương đã mất hàng tháng trời lao động, để "Nhịp sống" được ưng ý nhất…

Có thể nói, chất "phiêu" của Mai Hương trong "Nhịp sống" đã thực sự ám ảnh tôi. Không chỉ có vậy. Một lần, bất ngờ Đài truyền hình phát bài hát "Tigôn" do NSƯT Đức Long biểu diễn. Giọng trầm ấm, Đức Long đã cất lên bản tình ca mong manh nhưng ẩn chứa ngọn lửa khao khát tình yêu. Tôi  nghe nói trước đây mấy năm, sau khi xem bức "Tigôn" của Mai Hương, một chàng thi sĩ đã viết tặng chị một bài thơ. Sau đó nhạc sĩ Duy Quang đã phổ thành ca khúc cùng tên "Tigôn" và ca khúc đó thường được phát vào những ngày Valentine, ngày lễ Tình yêu.

Ngay trong cuộc trưng bày tranh hồi tháng 10/2010, họa sĩ Mai Hương cũng đã được nhạc sĩ Xuân Cửu đến tận nơi để tặng một ca khúc sau khi ông xem triển lãm của chị. Ông còn thể hiện bài hát ngay tại chỗ với tình cảm nồng ấm, lời ca lãng mạn. Đến nay, họa sĩ Mai Hương đã được không ít bạn bè viết tặng nhiều bài thơ và bài hát sau khi họ xem tranh của chị.

Họa sĩ Mai Hương bên tác phẩm "Giấc mơ" được trưng bày tại triển làm tranh Nữ nhân ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3 (2012).

Họa sĩ Mai Hương bên tác phẩm "Giấc mơ" được trưng bày tại triển làm tranh Nữ nhân ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3 (2012).

Cụ thân sinh của họa sĩ Mai Hương là họa sĩ Nguyễn Thủy Tuân, người từng được Đài Truyền hình Việt Nam dựng một bộ phim trong chương trình "Tác giả - tác phẩm". Trong đại gia đình của họa sĩ Mai Hương, có tới ba thế hệ theo ngành hội họa. Ba người con và ba người cháu nội của họa sĩ Nguyễn Thủy Tuân đều là họa sĩ. Đáng chú ý là tất cả đều theo học ngành đồ họa. Riêng họa sĩ Mai Hương còn ham mê sáng tác cả hai lĩnh vực, tranh và đồ họa. Trước khi mở triển lãm tranh đầu tiên, chị đã đoạt tới 10 giải thưởng, trong đó có giải nhất cuộc thi vẽ biểu tượng APAN - ASIAN (năm 1993); giải nhì triển lãm mỹ thuật Nữ tác giả (năm 1989) và hai giải nhì cuộc thi vẽ Quốc tế ở Ba Lan và CHLB Đức…Riêng trong lĩnh vực trình bày bìa sách - công việc chính của chị ở Nhà xuất bản Thanh Niên - chị cũng đã có những đóng góp đáng kể.

Với chị, mỗi bìa sách phải hướng tới tiêu chí của một ấn phẩm nghệ thuật. Do vậy, chị đã vẽ tới hàng trăm bìa sách với sự đầu tư bố cục như một tác phẩm đồ họa thực sự. Chị có những bản vẽ bìa khá ấn tượng với bạn đọc như bìa các cuốn: "Nêrô nhà thơ bạo chúa", "Những ngôi sao thành Êghe", "Nguyễn Khắc Phục - Kịch tuyển chọn"… Kết quả không phụ lòng người, họa sĩ Mai Hương đã đoạt giải bìa sách đẹp do Cục Xuất bản trao tặng năm 2002, đoạt Huy chương bạc Triển lãm mỹ thuật ứng dụng toàn quốc năm 2004…

Họa sĩ Mai Hương tiết lộ, chị đang có dự án bày tranh tại một ngôi chùa bên kia sông Đuống. Chị bảo, hiện chị đã vẽ được gần một nửa số tranh định bày cùng với một họa sĩ khác tại chùa Phúc Lâm. Chị lấy giấy phác họa cho tôi hình dung ra không gian sông nước, vườn cây cùng ngôi chùa cổ. Đây là ngôi chùa có dấu tích của dòng họ Lý, mà cha chị là hậu duệ đời thứ 30 của vua Lý Thái Tổ và hậu duệ đời thứ 13 của Hoàng Giáp Trung Thần Lan quận công Nguyễn Thực. Người bạn cùng bày tranh với chị đã từng có thời đi… tu, sau đó trở về với cuộc sống để vẽ những điều mình chiêm nghiệm.

Họa sĩ Mai Hương kể, nét vẽ đầu tiên chị thực hiện là do cha mình cầm tay chỉ bảo. Cô bé Mai Hương biết vẽ từ khi chưa học chữ. Đó là những bông hoa, con bướm với những đôi cánh nhiều sắc màu bay chập chờn trong những giấc mơ trở về bến quê, con sông, đồng lúa. Rồi chị lại nhớ khi khai mạc cuộc triển lãm đầu tiên, một người thầy dậy vẽ đã mang đến cho chị một món quà. Đó là bức tranh chị vẽ từ hồi lên 7, khi cùng lớp đến chùa Thầy. Cả lớp cùng vẽ và sau đó nộp lại cho thầy Thúy. Sau gần 40 năm, thầy vẫn còn giữ được những bức tranh ấy để rồi… tặng lại cho cô học trò đã trưởng thành của mình. Đó quả là món quà vô giá đối với Mai Hương. Một kỷ niệm thật khó quên. Chị đã treo bức tranh như một kỷ niệm đáng trân trọng. Chị còn cho con gái mình theo học thầy Thúy tại Nhà Văn hóa Ba Đình, như chị từng học ngày nào ở Cung Văn hóa Thiếu nhi.

Cũng trong buổi trò chuyện với tôi, họa sĩ Mai Hương cho hay: Để chuẩn bị cho dự án mới của mình, chị đã xác định vị trí những cây cau nào trước sân chùa chị sẽ treo tranh. Rồi bức "Giấc mơ 2" sẽ được treo bên cây hoa đại cổ ra sao… Chị muốn người xem trở về với tâm thế tĩnh lặng và bình yên nhất trong cõi vô thường để tìm lại mình như một bản ngã hồn nhiên, chân thiện.

Nghe Mai Hương tâm sự, tôi sực nhớ tới "Tìm" và một số bức tranh khác của chị. Nó thể hiện sự ước ao "Bứt thoát" để tìm về "Miền đến", qua sự mạnh mẽ của từng nhát dao, vết bay đậm màu, gắt sắc của nữ họa sĩ. Họa sĩ Phạm Công Thành quả là có lý khi đã nêu bật đặc điểm tranh của Mai Hương với ba từ "Trẻ - Đẹp - Mới".

Ngoài các bức đã được tận mắt thưởng lãm, tôi còn được họa sĩ Mai Hương gửi mail cho mấy bức tranh mới mà chị dự định sẽ bày ở vườn chùa. Vẫn cữ vuông (100cmx100cm) với sự khắt khe về hình, đường nét. Tôi ngồi lặng ngắm bức "Dệt" cùng bức "Tơ 2" và thấy họa sĩ Lê Quốc Bảo đã có lý khi nhận xét rằng, ánh sáng là "nhân vật chính" trong tranh của Mai Hương…

Vương Tâm

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.