"Họ Vương - thơ tuyển" - dấu ấn để lại

Những người biên soạn đã tìm tòi, sưu tầm, tuyển chọn thơ ca của 10 đời trong họ từ năm 1760 tới nay; tập trung trong một cuốn sách đồ sộ, dày gần 1.000 trang, khổ 14,5x20,5. Sách có tên "Họ Vương - thơ tuyển". Sách in đẹp, trình bày tỉ mỉ, do NXB Văn học ấn hành năm 2012.

Trong những năm gần đây có nhiều dòng họ thu thập tư liệu, viết thành gia phả, lập cây phả hệ dòng họ mình. Có những dòng họ tìm mua khu đất có địa thế đẹp, với chất liệu đá quý hiếm xây dựng nhà thờ họ, quy tập phần mộ các cụ thành khu nghĩa trang, có tường bao với các họa tiết công phu tạo nét bề thế. Có dòng họ bằng nhiều phương tiện thông tin đại chúng, tìm mối liên hệ trong cả nước... Có dòng họ lập sổ vàng ghi lại tên tuổi, hình ảnh những anh hùng trong kháng chiến của họ mình, những người có học vị cao: Giáo sư, tiến sĩ, những học sinh đoạt giải trong các cuộc thi trong nước và quốc tế.... Đó là những hoạt động, những việc làm có đạo lý, rất đáng trân trọng.

Với họ Vương (không phải trên phạm vi cả nước) mà chỉ ở một làng - làng Đông Bích, xã Trung Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, sau khi xây dựng xong nhà thờ họ và quy tập nghĩa trang dòng họ, những người biên soạn đã lại tìm tòi, sưu tầm, tuyển chọn thơ ca của 10 đời trong họ từ năm 1760 tới nay; tập trung trong một cuốn sách đồ sộ, dày gần 1.000 trang, khổ 14,5x20,5. Sách có tên "Họ Vương - thơ tuyển". Sách in đẹp, trình bày tỉ mỉ, do NXB Văn học ấn hành năm 2012.

Cuốn sách có 2 phần chính:

1. Giới thiệu tác phẩm thơ của 28 tác giả.

2. Các bài lý luận, phê bình thơ của 8 nhà văn.

Một điều nổi bật đáng ghi nhận là Ban tuyển chọn đã dày công tìm được bốn bài thơ của bốn cụ đời thứ 5. Các đời trước cũng có người hay làm thơ, chỉ tiếc là ngày ấy thơ không in ấn xuất bản, không lưu trữ nên rơi rụng theo thời gian. Bốn cụ sinh vào cuối thế kỷ XIX hoặc đầu thế kỷ XX:

Cụ Vương Đình Uyển, ông nội nhà thơ Thạch Quỳ, còn để lại bài thơ "Trần ai ai biết". Có xuất xứ: Trong dòng họ có chàng trai luống tuổi chưa lập gia đình, nay muốn ngỏ lời với cô gái xã bên. Cụ làm hộ một bài thơ để cho gia đình cô gái hiểu được họ Vương như thế nào:

Trần ai ai có biết cho không
Làm bạn nhà Vương chẳng bận lòng...
Vì: Chữ tín, chữ trung tròn một dạ...

Cụ Vương Đình Phát, thân sinh của nhà thơ Vương Trọng thường ngẫu hứng làm những câu thơ hóm hỉnh, tinh nghịch. Tuy nhiên, bài thơ của cụ được nhiều người nhắc đến nhất là bài "Dẫn nước về" cụ viết năm hạn hán, khi thấy các giếng nước của làng đều cạn kiệt. Từ chuyện làng "mất nước", cụ nói rộng ra chuyện đất nước khi ấy:

Bao lâu mất Nước, Dân khao khát
Ai chẳng chờ mong dẫn nước về.
Ai dám bảo các cụ ngày xưa làm thơ chỉ cốt để mà chơi?

Từ lâu, các cụ nói trên đã trở thành người thiên cổ. Người họ Vương bây giờ chỉ còn lại từ đời thứ sáu trở về sau. Có điều mừng là dòng họ Vương chưa bao giờ có nhiều người làm thơ như từ nửa sau của thế kỷ XX đến nay. Đó chính là sự tiếp thu mạch văn tổ tiên truyền lại.

Đặc biệt, trong tuyển thơ này ta gặp lại nhà thơ Vương Trọng mở đầu phần nội dung thơ với 119 bài trên 244 trang sách, đóng góp phần quan trọng về số lượng, về nghệ thuật thi ca. Vương Trọng tốt nghiệp khoa Toán, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Anh là Đại tá quân đội, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam . Đến nay, Vương Trọng đã xuất bản 25 đầu sách bao gồm 16 tập thơ và trường ca cùng các tập truyện ngắn, bút ký, chân dung văn học, truyện thơ, thơ dịch. Anh được nhận:

Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật đợt 2 (2007).

Giải thưởng Cuộc thi thơ của tuần báo Văn nghệ (1969).

Hai lần Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam (1993, 1996).

Bốn lần Giải thưởng Bộ Quốc phòng (1989, 1994, 2005, 2010)...

Nhiều bài thơ của Vương Trọng đã ghim vào "bộ nhớ" bạn đọc. Những nỗi đau nhân tình thế thái là "mỏ quặng" đích thực của thơ anh. Ta gặp trong thơ Vương Trọng bao nhiêu cảnh đời éo le, cần chia sẻ. Cả những khoảnh khắc mong manh mà có sức ám ảnh. Ấy là khi anh đứng bên mộ cụ Nguyễn Du, là khi anh chia sẻ bao nỗi niềm cùng bà mẹ có đứa con ngoài giá thú, là khi anh bàng hoàng trước sợi tóc hai màu và còn nhiều số phận: Chị dâu, hai chị em đứa trẻ có bố mẹ ra tòa... Ta còn gặp trong thơ Vương Trọng nhân vật huyền thoại được anh nhìn bằng con mắt mới mẻ: Mỵ Châu, Tiên Dung...

Nhà thơ Thạch Quỳ (tên thật: Vương Đình Huấn) với 103 bài trên 187 trang sách, kết thúc nội dung thơ.

Thạch Quỳ tốt nghiệp khoa Toán, Trường Đại học Sư phạm Vinh. Anh là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, từng đoạt Giải thưởng cuộc thi Thơ Báo Văn nghệ năm 1972 và nhiều Giải thưởng Văn học khác.

Anh là một trong những cây bút trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và vững bước trên con đường thi ca đầy chông gai cho đến bây giờ. Bản tính thẳng thắn, khảng khái, cương trực của anh không chỉ được thừa hưởng từ gen di truyền mà còn được thừa hưởng từ các bậc tiền bối của vùng quê Nghệ - Tĩnh như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Phan Bội Châu...

Đọc thơ Thạch Quỳ, điều dễ nhận thấy nhất là cái khí chất mạnh mẽ, đầy cá tính, đầy bản lĩnh của một cây bút từng trải:

Trơ trơ tảng đá
Đá đổ mồ hôi
Biết hay không biết
Lầm lì mồ côi

(Tảng đá)

Có những bài thơ của Thạch Quỳ từng gây xôn xao thi đàn một thời. Bây giờ đọc lại vẫn thấy hay. Thơ Thạch Quỳ có nhiều bài ấn tượng như: "Qua đền Công ghi chuyện cũ", "Gạch vụn thành Vinh", "Cái đường thẳng nằm trong hình học"...

Tác giả Vương Đình Trâm, Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Nghệ An, ba lần Giải thưởng Thơ Bộ Lâm nghiệp (1967, 1973, 1982), Giải thưởng Văn học Nguyễn Du (1985), Giải thưởng Hồ Xuân Hương (2005).

Là cán bộ kỹ thuật Lâm trường Con Cuông (Nghệ An), hầu như trọn đời mình, anh lăn lộn với rừng, nên những bài thơ anh viết về đề tài Lâm nghiệp để lại trong lòng người đọc tình cảm sâu đậm, điều đó lý giải việc anh đã 3 lần đoạt giải thi thơ của Bộ Lâm nghiệp. Anh có những liên tưởng tinh tế:

Lá xà cừ vểnh cao tai thỏ
Đứng mơ màng nghe gió đi qua
(Gió ở vườn ươm cây vùng biển)
Bàn tay cuộn tròn thớ gỗ
(Một ngày bình thường)

Trong sách còn có nhiều tác giả là Hội viên Hội Văn học Nghệ An. Mỗi người một nét thể thiện thơ mình nhưng tất cả đều với tấm lòng nhân ái, trân trọng tình làng, nghĩa xóm, bởi 28 tác giả trong tuyển tập cùng một nơi sinh: Làng Đông Bích. Nhiều người gắn trọn đời với quê, người ít nhất cũng sống ở quê những năm học phổ thông.

Cuốn sách "Họ Vương - thơ tuyển" là dấu ấn để lại của dòng họ Vương làng Đông Bích cho con cháu…

Nguyễn Ngọc Quỳnh

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.