Hậu quả lâu dài của các vụ thử vũ khí nguyên tử

“Trong quá khứ chính giới cao cấp tại Washington luôn quả quyết, rằng những vụ thử vũ khí nguyên tử (VKNT) ở Mỹ không có gì nguy hiểm… Nhưng thực tế ngày nay đã cho thấy, số lượng người mắc bệnh ung thư tại những vùng xung quanh các khu thử luôn cao hơn hẳn nơi khác.

“Chính phủ Mỹ đã lừa dối người dân”, đó là kết luận của tờ tuần báo uy tín The New Yorker phát hành ở New York.

Kể từ vụ thử VKNT đầu tiên mang mật danh “Trinity”, được tiến hành vào ngày 16-7-1945 ở Alamogordo (tiểu bang New Mexico), tổng cộng đã có gần 100 vụ thử thứ vũ khí đáng sợ nhất bên dưới lòng đất thuộc lãnh thổ Mỹ.

Thể hiện qua những đám mây hình nấm màu hồng khổng lồ, chứa đầy chất phóng xạ phủ lên các bình nguyên, hoang mạc và khu dân cư ở các tiểu bang New Mexico, Nevada, Arizona và Utah cùng hàng trăm nghìn người nằm trong vòng ảnh hưởng; hay là “những vật thể thí nghiệm phi tự nguyện”, như giới truyền thông xứ cờ hoa thường gọi một cách mỉa mai.

Bà G. Gregerson trước khi lìa đời vì chứng đa ung thư.
Bà G. Gregerson trước khi lìa đời vì chứng đa ung thư.

Sau vụ thử đầu tiên tại Alamogordo, kế tiếp là một loạt các vụ thử VKNT kéo dài từ ngày 27-1 tới 6-2-1951 với mật danh “Ransder”, đến những vụ thử thuộc chương trình “Bester Jengel” vào mùa thu năm 1951 và “Tumblr-Smaller” trong mùa xuân năm 1952. Sang năm 1953, khởi đầu từ ngày 17-3 và kéo dài tới 4-6 là chương trình mang tên “Epost-Not Howl” khiến hàng nghìn con cừu, chiếm 25% tổng số bầy đàn gia súc ở 2 tiểu bang Utah và Nevada chết trong vòng một tháng (từ tháng 5 đến tháng 6-1953), vì ăn phải thứ cỏ nhiễm xạ.

Trong phiên họp ngày 7-7-1953 ở thủ đô Washington D.C, Chủ tịch Ủy ban Năng lượng nguyên tử Hoa Kỳ (AEC) Lewis Strauss (1896-1974) đã buộc phải thừa nhận: “Ủy ban chúng tôi đã không đánh giá đúng mức các tác hại to lớn của chất phóng xạ”. Biên bản cuộc họp này mãi tận 1/4 thế kỷ sau - vào năm 1978 - mới được công bố, trước sự đòi hỏi bồi thường của 24 nạn nhân bị các chứng ung thư do nhiễm xạ ở St. George (tiểu bang Utah).

 Trong thời gian có các vụ thử VKNT thuộc dự án “Warmth” dạo tháng 2-1955, người ta đã lừa mị dân chúng rằng, độ nhiễm xạ chỉ bằng 1/20 so với mức phóng xạ khi chụp phim X quang(?!); đồng thời kích động lòng yêu nước bằng những lời hoa mĩ từ cửa miệng các giới chức có thẩm quyền. Còn tại phiên họp hôm 23-2-1955, một thành viên thuộc Ban lãnh đạo AEC lại quả quyết: “Mọi người cần phải chấp nhận hiện tượng phóng xạ như là một thực tế của cuộc sống hiện đại”(!). Còn một thành viên khác thì thêm: “Chúng ta phải làm mọi cách để các cuộc thử được tiếp tục”.

Đám mây hình nấm khổng lồ lan tỏa sau khi VKNT được kích nổ.
Đám mây hình nấm khổng lồ lan tỏa sau khi VKNT được kích nổ.

Ngay hôm sau (24-2-1955), một đám mây hình nấm khác lại phủ trùm lên Cedar City (tiểu bang Utah). Suốt nhiều giờ liền, bầu trời tối sầm lại, bụi phóng xạ rơi đầy trên mặt đất. Trẻ em nô đùa, hít thở và nếm ăn thử thứ “bụi tuyết” chết người đó. Chị Jimia Snow, một bà mẹ trẻ và là cô giáo dạy vật lý ở St. George nói về đám bụi hồng trong không khí: “Tôi muốn tự vệ khỏi chất phóng xạ, quây bọn trẻ lại quanh tôi. Nhưng biết làm gì với một kẻ thù vô hình, không mùi, không vị, thậm chí không cảm nhận thấy nữa. Thật là khủng khiếp!”.

Rồi đến kế hoạch mang mật danh “Plumbob” bắt đầu từ giữa tháng 4-1957 và kéo dài đến ngày 22-8-1958, trước khi Tổng thống đương nhiệm Dwight D. Eisenhower (1890-1969) cho báo giới biết: “Mỹ và Anh sẵn sàng ký hiệp định cấm thử vũ khí hạt nhân trên bộ, trên không và trên biển”. Nhưng chuỗi thử nghiệm VKNT kế tiếp với mật danh “Hardtack I” vẫn được tiếp tục, cho tới tận cuối mùa thu năm 1958. Rồi để nhằm “chạy đua” với thời hạn hiệp định, từ ngày 12-9 đến ngày 30-10-1958, Washington lại xúc tiến thử thêm cho đủ số lượng… gấp đôi của chương trình “Hardtack I”.

10 năm sau vụ thử  đầu tiên, có tới 90% số trẻ em Mỹ bị chết là do phóng xạ. Rất nhiều gia đình sống gần các bãi thử VKNT có đa số thành viên bị nhiễm xạ.

Ví như ông Elmer Piket - chủ một cửa hiệu ở St. George, đã tiết lộ với dân biểu kỳ cựu Orrin Hatch, Chủ tịch Ủy ban Điều tra các tác hại của phóng xạ thuộc Thượng viện Hoa Kỳ: “Trong nhà tôi có tới 9 người chết vì ung thư. Đầu tiên là vợ, rồi đến đứa cháu họ 5 tuổi, một người chị, một em dâu. Kế tiếp tới lượt mẹ vợ tôi, một ông chú, một bà dì và 2 người bà con xa. Dòng họ tôi bao đời nay chưa có người nào bị mắc bệnh ung thư cả”; còn ông Dariel Nixon - chủ một trang trại ở Washington (tiểu bang Utah) cho biết: “Xưa nay trong vùng này đâu có chứng ung thư “lạ hoắc” ấy.

Chỉ sau những vụ thử vũ khí hạch tâm, đại dịch ung thư bắt đầu hoành hành. Trong số nạn nhân có cả con trai tôi mới 13 tuổi đã chết. Bản thân tôi cũng bị chứng ung thư”; hay cô Gloria Gregerson ngụ tại Beverly Hills (tiểu bang Nevada), nhớ lại: “Bụi hồng phủ khắp nơi. Chúng tôi chơi nghịch với chúng như với tuyết. Viết lên thành xe bám dày bụi, rồi về nhà ăn ngay không rửa tay nữa”. Đến cuối năm 1958, Gloria bị ung thư buồng trứng, sau đấy là ung thư gan và ung thư dạ dày.

Tới năm 1970 phát triển qua ung thư da, rồi lìa đời dạo giữa năm 1983 khi chưa đầy 42 tuổi; hoặc trường hợp của bà Janet Gordon, Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc kêu gọi chấm dứt các vụ thử VKNT, đã từng thấy cậu em trai Kent 26 tuổi quằn quại đau đớn nhiều ngày trước khi chết ra sao.

“Kent từng có mặt ngoài đồng, tiếp xúc trực diện với bụi nhiễm xạ phủ trên đó - bà J. Gorden cho biết rồi kết luận - Chính phủ đã rắp tâm đánh lừa dân chúng. Chẳng có sự đền bù nào đánh đổi được sinh mạng con người!”.

Thu Hường (theo Sovershenno Skretno)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.