Từ những vi phạm kéo dài nhiều năm
Theo kết luận của Thanh tra tỉnh Thanh Hoá, Dự án Khu du lịch sinh thái biển Hải Tiến (xã Hoằng Tiến, tỉnh Thanh Hoá) được UBND tỉnh cấp Giấy chứng nhận đầu tư ngày 4/7/2007 với mục tiêu xây dựng khu du lịch sinh thái biển nhằm đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng của người dân, góp phần cải thiện môi trường, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và nâng cao đời sống nhân dân địa phương.
Dự án có quy mô gần 19,6 ha, tổng mức đầu tư hơn 331,9 tỷ đồng, thời gian hoạt động 46 năm. Theo kế hoạch, dự án được triển khai qua ba giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2015 và bắt đầu kinh doanh từ năm 2008. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, dự án gặp nhiều khó khăn liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch, giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xác định nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.
Kết quả thanh tra cho thấy, không chỉ doanh nghiệp mà nhiều cơ quan quản lý Nhà nước cũng để xảy ra hàng loạt thiếu sót, vi phạm kéo dài qua nhiều thời kỳ nhưng chưa được phát hiện, xử lý hoặc khắc phục kịp thời.
Đáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Môi trường được xác định có nhiều vi phạm trong công tác tham mưu quản lý đất đai. Cơ quan này đã tham mưu thực hiện đồng thời việc thu hồi và giao đất trong cùng một quyết định; chưa điều chỉnh hợp đồng thuê đất khi thay đổi hình thức sử dụng đất; chưa ký hợp đồng thuê đất đối với một phần diện tích dự án; xác định thời điểm tính tiền thuê đất chưa đúng quy định; chưa bàn giao đất ngoài thực địa; chưa xác định lại giá đất sau khi điều chỉnh quy hoạch để tính tiền sử dụng đất và tiền thuê đất.
Bên cạnh đó, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được thực hiện khi dự án chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, doanh nghiệp chưa hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thậm chí có trường hợp ghi chưa đúng nguồn gốc và mục đích sử dụng đất. Thanh tra còn phát hiện việc cấp giấy chứng nhận và đăng ký biến động đối với diện tích đất chưa được giao hoặc đã thay đổi mục đích sử dụng không đúng quy định.
Sở Tài chính cùng Hội đồng xác định giá đất của tỉnh cũng được xác định có trách nhiệm khi tham mưu phê duyệt thiếu tiền thuê đất đối với một phần diện tích dự án và áp dụng hệ số tính tiền thuê đất chưa đúng quy định.
Đối với cơ quan thuế, Thanh tra xác định cơ quan thuế chưa ban hành thông báo tiền thuê đất phải nộp; chưa xác định tiền sử dụng đất theo quy định nhưng vẫn xác nhận doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính, dẫn đến nhiều hệ lụy trong quá trình quản lý.
Trong khi đó, UBND xã Hoằng Tiến cùng các cơ quan tiền thân cũng để xảy ra nhiều hạn chế trong công tác quản lý địa phương. Cụ thể, việc đề xuất địa điểm đầu tư được thực hiện khi chưa có quy hoạch sử dụng đất; công tác giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm chưa hoàn thành; việc điều chỉnh quy hoạch chi tiết chưa tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục theo quy định; giữa quy hoạch chi tiết và quy hoạch chung còn tồn tại những nội dung thiếu thống nhất nhưng chưa được xử lý kịp thời.
Doanh nghiệp thực hiện nhiều hoạt động trái quy định
Theo kết luận thanh tra tỉnh Thanh Hoá, Công ty TNHH Du lịch và Thương mại EURO là đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp đối với nhiều sai phạm trong quá trình đầu tư dự án. Doanh nghiệp chưa thực hiện điều chỉnh Giấy chứng nhận đầu tư theo quy định mặc dù dự án có nhiều thay đổi trong quá trình triển khai. Công ty cũng chưa hoàn tất các thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất nhưng vẫn thực hiện đầu tư dự án.
Đặc biệt, Thanh tra xác định doanh nghiệp đã chuyển quyền sử dụng nhiều lô đất khi chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật; chuyển nhượng khoảng 600 m² đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền giao đất hoặc cho thuê đất; chưa hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính nhưng vẫn thực hiện các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất.
Ngoài ra, Công ty EURO còn tự ý chuyển mục đích sử dụng khoảng 810 m² đất cây xanh thành đất xây dựng nhà nghỉ để phân lô, chuyển nhượng trái quy định. Một số công trình như nhà hàng, quán ăn, bể bơi, sân, đường nội bộ... cũng được xây dựng không đúng với quy hoạch được phê duyệt. Những vi phạm trên diễn ra trong thời gian dài, liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý và nhiều cơ quan khác nhau, làm ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của dự án cũng như công tác quản lý Nhà nước về đất đai, đầu tư và xây dựng.
Từ kết quả trên, Thanh tra tỉnh Thanh Hoá kết luận dự án không đủ điều kiện áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội do doanh nghiệp chưa hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, chưa được xác định lại tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định và đã thực hiện chuyển nhượng diện tích đất chưa được giao, cho thuê hợp pháp.
Thanh tra tỉnh Thanh Hoá đã kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và UBND xã Hoằng Tiến tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan; khẩn trương khắc phục toàn bộ các tồn tại, vi phạm được chỉ ra. Đồng thời, yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương xác định lại giá đất, tính đúng, tính đủ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất; rà soát toàn bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp để thu hồi hoặc điều chỉnh theo quy định; phối hợp thu hồi đầy đủ các khoản nghĩa vụ tài chính còn thiếu, bảo đảm không để thất thoát ngân sách nhà nước.
Đối với cơ quan thuế, Thanh tra yêu cầu tính toán đầy đủ nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp và ban hành thông báo nộp tiền theo đúng quy định. Sở Tài chính, Sở Xây dựng cùng UBND xã Hoằng Tiến cũng được yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm, rà soát quy hoạch, tiếp tục hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và xử lý các tồn tại theo thẩm quyền.
Riêng Công ty TNHH Du lịch và Thương mại EURO phải nghiêm túc khắc phục toàn bộ các sai phạm đã được chỉ ra; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; phối hợp với chính quyền địa phương hoàn thành giải phóng mặt bằng, đồng thời phối hợp xử lý các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp không đúng quy định.
Thanh tra cũng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương triển khai thực hiện đầy đủ kết luận thanh tra; trường hợp quá trình rà soát, khắc phục phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật vượt thẩm quyền thì xem xét chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
