Chiều 11/2, Bộ Tài chính đã thông tin về một số điểm mới tại Nghị định số 50/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026 quy định chi tiết các nội dung liên quan đến tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Cùng với Nghị định số 49/2026/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn khác, hệ thống pháp luật về tài chính đất đai nói chung và về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nói riêng được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn.
Mục tiêu xuyên suốt của các chính sách mới là: Tháo gỡ kịp thời các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai năm 2024; khơi thông và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế – xã hội; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị định số 50/2026/NĐ-CP là việc đổi mới căn bản chính sách tính và ưu đãi tiền thuê đất đối với các dự án trong lĩnh vực xã hội hóa. Chính sách này nhằm thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội đầu tư vào các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục – đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường và giám định tư pháp. Cùng với đó, thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, chính sách mới đã dành những ưu đãi đặc biệt chưa từng có về tiền thuê đất cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Một nội dung quan trọng có tác động xã hội sâu rộng là quy định mới về tính tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp sang đất ở. Theo Luật Đất đai năm 2024 và các Nghị định quy định chi tiết thi hành, khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở thì 3 phải nộp theo mức bằng 100% mức chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp; nay, theo quy định tại Nghị quyết 254/2025/QH15 và Nghị định số 50/2026/NĐ-CP, mức thu tiền sử dụng đất được xác định theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp tại thời điểm cho phép chuyển mục đích, cụ thể: 30% chênh lệch đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở; 50% chênh lệch đối với diện tích vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức; 100% chênh lệch đối với diện tích vượt quá 1 lần hạn mức. Từ đó, giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho người dân.
Quy định này chỉ được áp dụng một lần cho mỗi hộ gia đình, cá nhân trên một thửa đất; người sử dụng đất được quyền lựa chọn 1 thửa đất để hưởng chính sách ưu đãi này và phải cam kết trong đơn đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất.
Để bảo đảm công bằng trong giai đoạn chuyển tiếp, các trường hợp đã có quyết định cho phép chuyển mục đích từ ngày 1/8/2024 đến trước ngày 1/1/2026 được phép đề nghị tính lại tiền sử dụng đất theo quy định mới. Nếu đã nộp tiền, người dân được yêu cầu hoàn trả phần chênh lệch hoặc bù trừ vào nghĩa vụ tài chính khác, với điều kiện nộp hồ sơ đề nghị chậm nhất trước ngày 1/1/2027.
Ngoài ra, quy định mới cũng có nhiều cải cách thủ tục hành chính về tiền thuê đất. Theo đó, nhằm giảm tối đa thủ tục và chi phí tuân thủ, pháp luật mới quy định người sử dụng đất thuộc diện được miễn tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn thuê không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất và không cần làm hồ sơ đề nghị miễn. Đối với trường hợp được giảm tiền thuê đất, hồ sơ được xử lý theo cơ chế một cửa liên thông, góp phần rút ngắn thời gian và tăng tính minh bạch.
Đồng thời, Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị định số 50/2026/NĐ-CP đưa ra giải pháp mang tính đột phá để xử lý các tồn tại về tiền thuê đất của đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn chuyển tiếp sang Luật Đất đai năm 2024.
Theo đó, đối với diện tích đất xây dựng công trình sự nghiệp chuyển từ thuê đất sang giao đất không thu tiền sử dụng đất, nếu đơn vị chưa nộp hoặc chưa nộp đủ tiền thuê đất thì không phải nộp tiền thuê đất và tiền chậm nộp đối với thời gian sử dụng đất trước ngày 1/1/2026.
Đối với diện tích đất sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh, liên doanh, liên kết, đơn vị cũng không phải nộp nghĩa vụ nộp tiền thuê đất từ ngày 1/8/2024 cho đến khi hoàn thành thủ tục chuyển hình thức sử dụng đất.
UBND cấp tỉnh được giao trách nhiệm chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, điều chỉnh các thông báo nộp tiền thuê đất đã ban hành, hoàn thành trước ngày 1/1/2027.
Nhận diện, đề xuất giải pháp khắc phục điểm nghẽn liên quan đến Luật Đất đai 
Tháo gỡ bất cập hiện hành, không phát sinh vướng mắc mới trong sửa đổi Luật Đất đai 
