Đổi mới thi chuyên:

Cần lộ trình, tránh gây áp lực cho học sinh

Việc nghiên cứu thay đổi phương thức tuyển sinh vào các trường THPT chuyên, trong đó có đề xuất tổ chức thi theo các khối môn học, đang đặt ra nhiều vấn đề cần được cân nhắc. Đổi mới tuyển sinh có thể hướng tới mục tiêu phát hiện đúng năng lực, sở trường của học sinh, giảm tình trạng học lệch, học tủ. Tuy nhiên, nếu thay đổi thiếu lộ trình, không có thời gian chuyển tiếp, chính học sinh sẽ phải gánh thêm áp lực trong một kỳ thi vốn đã có tính cạnh tranh cao.

Tăng thêm áp lực cho học sinh?

Ngày 10/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra dự thảo về hoạt động và tuyển sinh lớp 10 chuyên với nhiều thay đổi, các sở, trường được chọn áp dụng ngay năm sau hoặc dời sang năm 2028

Cụ thể, trường chuyên tuyển lớp 10 theo khối Khoa học Tự nhiên, Xã hội, Ngoại ngữ thay vì từng lớp chuyên Toán, Văn, Lý, Hóa,... Các em làm ba bài thi, gồm Toán hoặc Văn, Ngoại ngữ nâng cao; kèm bài thi đánh giá năng lực và một bài đại trà (Toán hoặc Văn hoặc cả hai). Trong đó, môn đại trà sử dụng đề thi lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo. Điểm bài thi nâng cao được tính hệ số 2, còn lại hệ số 1.

anh.jpg
1.jpg
Nhiều học sinh đang luyện thi chuyên theo môn tại các trung tâm.

Hiện học sinh thi lớp 10 chuyên làm bài thi 4 môn, đề thi và cách tính điểm khác nhau giữa trường thuộc sở và thuộc đại học. Điểm chung là môn chuyên được nhân hệ số 2.

Với đề xuất thay đổi, học sinh các môn chuyên tự nhiên, xã hội chịu tác động mạnh nhất. Ví dụ, học sinh thi lớp 10 chuyên Lý sẽ làm bài Toán nâng cao (hệ số 2), Văn, bài thi đánh giá năng lực, thay vì làm bài Toán - Văn - Anh và môn Lý chuyên (hệ số 2) như hiện nay.

Trưa 10/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo lý giải việc thay đổi nhằm chọn những em có nền tảng kiến thức, tư duy và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực của khối chuyên. Học sinh không cần chú trọng ghi nhớ hoặc luyện trước kiến thức chuyên sâu từng môn, nhờ đó giảm áp lực ôn luyện, tạo cơ hội phát hiện những năng lực khác.

Đánh giá năng lực là bài thi mới. Bộ chưa công bố cụ thể nhưng cho hay không yêu cầu kiến thức chuyên sâu, mà kiểm tra năng lực đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề nền tảng ở cấp THCS, nhằm tránh tình trạng luyện thi.

Cách tổ chức lớp học ở trường chuyên theo đó cũng thay đổi, được chia thành ba khối như tuyển sinh. Ngoài 8 môn bắt buộc, học sinh học 4 môn tự chọn. Bên cạnh đó, mỗi em có một môn chuyên, tương ứng với ba khối là Toán - Văn - Ngoại ngữ. Đến cuối kỳ I, học sinh chọn thêm hai môn chuyên sâu.

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, khẳng định việc tổ chức lớp theo ba khối không có nghĩa là xóa bỏ chuyên sâu theo môn học, càng không làm giảm cơ hội phát triển năng khiếu chuyên biệt của học sinh. Ba khối chuyên là cách tổ chức lớp học ban đầu, giúp học sinh có nền tảng kiến thức rộng hơn, đồng thời tạo điều kiện phát hiện năng lực, sở trường và định hướng phát triển. Sau khi chọn môn chuyên sâu, các em học các chuyên đề định hướng. Từ lớp 11, việc học chuyên sâu được tổ chức ổn định theo các môn đã lựa chọn.

Bộ xác định hoạt động giáo dục của trường chuyên được tổ chức với ba tầng: giáo dục toàn diện theo chương trình phổ thông; giáo dục nâng cao theo khối chuyên; giáo dục chuyên sâu theo môn học, kết hợp dự án liên môn, liên ngành. Cách này nhằm phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu và định hướng sớm ngành nghề cho học sinh, chuẩn bị nền tảng cho đào tạo tài năng, chất lượng cao ở đại học.

Ngay sau khi dự thảo Thông tư được công bố đã gây tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn giáo dục, trong đó phần nhiều phụ huynh bày tỏ bất ngờ, lo lắng, thậm chí bức xúc trước những dự kiến thay đổi này. Việc thay đổi mô hình thi chuyên khiến học sinh chịu nhiều áp lực hơn khi cùng một lúc phải thi nhiều môn và với những học sinh thi chuyên Văn, Toán lại có lợi thế hơn nhiều so với học sinh thi môn chuyên khác.

Anh Đặng Quang Phương (Mễ Trì, Hà Nội) có cậu con trai đang ôn thi chuyên hóa cũng không khỏi băn khoăn nếu thay đổi, con sẽ gặp bất lợi với các bạn chuyên toán. Bởi theo dự thảo, thi vào trường chuyên sẽ thi môn Toán nhân hệ số 2 và Khoa học tự nhiên, mà con lại học mỗi môn Hóa, như vậy thì những bạn chỉ ôn Toán chuyên thôi là chắc chắn các bạn đánh bật những bạn ôn Hóa như con anh ra.

Tương tự chị Trần Thị Thảo (An Khánh, Hà Nội) đang có con ôn thi lớp 9 cũng bức xúc cho rằng cần phải có lộ trình thay đổi, không thể 6 tháng nữa thi mà giờ nói đổi là đổi ảnh hưởng rất lớn đến các con đang ôn thi chuyên về một môn như con chị. Con nhà chị thi Sử, trong khi các bạn thi chuyên Toán, chuyên Văn thì hệ số 2 môn Văn môn Toán thì các bạn ấy gần như đã đạt được điểm cao rồi, như vậy quá thiệt thòi cho các bạn thi chuyên khác như chuyên Lý, chuyên Hóa, chuyên Sinh, chuyên Sử, chuyên Địa.

Cần lộ trình, không thể nóng vội

Từ thực tế hoạt động của trường THPT chuyên hiện nay, nhiều giáo viên cũng cho rằng, phương án xét tuyển theo tổ hợp môn làm mất đi vai trò, vị trí và chức năng đào tạo học sinh có năng khiếu chuyên biệt của trường chuyên.

Có nhiều năm luyện thi chuyên, thầy Trần Nhật Minh, giáo viên Toán tại Hà Nội, cho rằng việc nghiên cứu thay đổi phương thức tuyển sinh vào trường chuyên là hướng đi đáng quan tâm.

Theo định hướng hiện nay, mục tiêu của trường chuyên không chỉ là bồi dưỡng học sinh giỏi một môn học mà hướng tới phát triển tài năng trên nền tảng kiến thức toàn diện, có năng lực tư duy độc lập, giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Tuy nhiên, theo thầy Minh, điều cần cân nhắc là khả năng phát hiện đúng những học sinh sở hữu năng khiếu nổi trội ở từng môn. “Một học sinh có năng lực đặc biệt về Toán, Lý hoặc Hóa chưa chắc đồng thời nổi trội ở các môn học khác. Nếu chuyển sang tuyển sinh theo tổ hợp, những học sinh có thế mạnh chuyên biệt có thể gặp bất lợi khi cạnh tranh với các bạn có năng lực đồng đều hơn”, thầy Minh chia sẻ.

Thầy Minh cho rằng không nên chỉ thay đổi cách thi mà cần đồng thời xây dựng phương thức đánh giá có thể nhận diện năng lực cốt lõi và năng khiếu đặc thù của từng học sinh.

Nếu dự thảo được thông qua, thầy Minh cho rằng không nên áp dụng ngay với lứa học sinh đã bước vào quá trình ôn tập theo phương thức cũ để đảm bảo quyền lợi cho các em.

anh-7505.jpg
anh-8496.jpg
Đổi mới thi chuyên cần phải có lộ trình, tránh gây áp lực cho học sinh (ảnh minh họa).

Tương tự, thầy V.Q.B.C có nhiều năm luyện thi chuyên toán ở Hà Nội bày tỏ quan điểm, đổi mới trường chuyên không nhất thiết phải bỏ tuyển sinh theo môn.

Thầy C ủng hộ việc đổi mới hệ thống trường chuyên theo hướng hiện đại hơn, toàn diện hơn, tăng cường hoạt động nghiên cứu khoa học, tư duy liên môn, khả năng tự học và giải quyết vấn đề thực tiễn. Nhưng theo thầy C, muốn đạt được những mục tiêu đó thì không nhất thiết phải bỏ tuyển sinh theo từng môn chuyên.

“Chúng ta hoàn toàn có thể tiếp tục tuyển sinh theo môn chuyên, đồng thời đổi mới đề thi để đánh giá năng lực thực chất; tăng cường các chương trình học liên môn; mở rộng cơ hội trải nghiệm và nghiên cứu khoa học; tổ chức những học phần tự chọn phù hợp và tạo điều kiện chuyển đổi môn chuyên linh hoạt.

Đặc biệt, học sinh đã bộc lộ năng khiếu rõ rệt cần được tiếp tục bồi dưỡng chuyên sâu ngay từ đầu lớp 10, trong khi những học sinh chưa xác định được sở trường vẫn có thêm các hoạt động trải nghiệm và cơ hội định hướng. Giáo dục toàn diện và đào tạo chuyên sâu không phải hai mục tiêu đối lập.

Một học sinh hoàn toàn có thể giỏi Toán, giỏi Tin hoặc có năng khiếu đặc biệt trong một lĩnh vực khoa học, đồng thời vẫn được trang bị kiến thức phổ thông, kỹ năng xã hội, khả năng giao tiếp, tư duy phản biện và sự hiểu biết rộng về thế giới. Điều quan trọng là thiết kế chương trình sao cho cả hai mục tiêu được phát triển hài hòa, thay vì đánh đổi mục tiêu này để đạt mục tiêu kia”, thầy C nhấn mạnh.

Theo thầy C, hệ thống trường chuyên được xây dựng để phát hiện và bồi dưỡng những năng lực nổi trội. Vì vậy, bất kỳ sự đổi mới nào cũng cần được xem xét từ chính sứ mệnh cốt lõi ấy.

Một nền giáo dục tốt không phải là nền giáo dục buộc mọi học sinh đi trên cùng một con đường, mà là nền giáo dục tạo điều kiện để mỗi học sinh phát triển tốt nhất năng lực của mình. Với những em chưa biết mình mạnh ở đâu, hãy mở thêm cơ hội khám phá. Với những em đã có năng khiếu nổi bật, hãy tạo điều kiện để các em được phát triển sớm hơn, sâu hơn và xa hơn.

Đổi mới trường chuyên cần bắt đầu từ việc nhận diện đúng tài năng và tổ chức giáo dục phù hợp với từng học sinh. Không nên đánh đổi chiều sâu của năng khiếu lấy sự đồng nhất trong phương thức tuyển chọn.

Thầy C ủng hộ phương án tiếp tục duy trì tuyển sinh theo từng môn chuyên, đồng thời đổi mới mạnh mẽ nội dung thi tuyển, chương trình đào tạo và cơ chế học tập linh hoạt.

Bởi cuối cùng, điều quyết định chất lượng của trường chuyên không phải là chúng ta tuyển học sinh theo bao nhiêu khối hay bao nhiêu môn, mà là chúng ta có phát hiện đúng những tài năng và tạo điều kiện để các tài năng ấy phát triển hết tiềm năng hay không.

Ngọc Mai

Các tin khác

Trang sức “chuẩn hãng” trên mạng: Tiền thật mua danh tiếng giả

Trang sức “chuẩn hãng” trên mạng: Tiền thật mua danh tiếng giả

Các vụ án trang sức giả mạo thương hiệu do Công an Thanh Hóa, Bắc Ninh triệt phá cho thấy những góc khuất phía sau lời quảng cáo “chế tác cao cấp”, “thiết kế chuẩn hãng”. Từ đặt gia công, nhập hàng đến tư vấn, livestream bán hàng, các đối tượng tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp để tiêu thụ sản phẩm, khiến người mua khó nhận biết nguồn gốc thực sự.

Khi người nước ngoài "mê tít" Việt Nam

Khi người nước ngoài "mê tít" Việt Nam

Từ bát phở vỉa hè, ly cà phê sữa đá đến những cung đường miền núi, tà áo dài và câu chuyện về một dân tộc từng đi qua những cuộc chiến tranh giữ nước hào hùng, Việt Nam đang xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội của người nước ngoài. Không ít người đến vì tò mò, nhưng rồi ở lại, học tiếng Việt và tự nguyện kể về đất nước này bằng tình cảm chân thành nhất.

Hồ sơ Sue Mi Terry và những giới hạn của bí mật tình báo

Hồ sơ Sue Mi Terry và những giới hạn của bí mật tình báo

Từ cáo buộc vi phạm quy định về đăng ký đại diện nước ngoài đến thỏa thuận hoãn truy tố năm 2026, hồ sơ Sue Mi Terry đặt ra những vấn đề pháp lý đáng chú ý về nghĩa vụ công khai, bảo mật thông tin và giới hạn hoạt động của các chuyên gia từng làm việc trong bộ máy an ninh Mỹ.

Ngành hóa chất Trung Quốc lấn sân phân khúc giá trị cao

Ngành hóa chất Trung Quốc lấn sân phân khúc giá trị cao

Xuất khẩu hóa chất Trung Quốc tăng mạnh, trong khi doanh nghiệp nước này tiến sâu vào các phân khúc giá trị cao, gây sức ép cạnh tranh trên nhiều thị trường. Xu hướng này làm gia tăng nguy cơ căng thẳng thương mại với EU và Mỹ, đồng thời khiến châu Âu lo ngại mất năng lực sản xuất và phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Thắt chặt kiểm soát người nước ngoài lưu trú ở Đồng Nai

Thắt chặt kiểm soát người nước ngoài lưu trú ở Đồng Nai

Là địa bàn có quy mô các khu công nghiệp đứng đầu phía Nam thu hút hàng ngàn doanh nghiệp ở nhiều nước trên thế giới đến đầu tư sản xuất, kinh doanh kéo theo hàng chục ngàn lao động người nước ngoài đến lưu trú, làm việc. Lợi dụng tình hình này, nhiều đối tượng người nước ngoài không đủ điều kiện lưu trú, không có giấy phép lao động đã bắt tay với một số đối tượng trong nước phù phép, che giấu để được ở lại làm việc, đặc biệt có đối tượng còn bắt tay với các tay trùm lừa đảo xuyên quốc gia thiết lập các “công xưởng” công nghệ cao, thực hiện hành vi lừa đảo, đánh bạc trực tuyến, hoặc buôn bán ma túy…

Trở lại A’ur

Trở lại A’ur

Ngôi làng ấy từng “5 không” lọt thỏm giữa rừng già Trường Sơn, nhưng chỉ mấy năm sau đã trở mình; nhưng vẫn giữ vẹn nguyên những hoang sơ riêng biệt của một thiên đường giữa mây trắng.

Sản xuất chip suy giảm, kinh tế châu Á chịu sức ép

Sản xuất chip suy giảm, kinh tế châu Á chịu sức ép

Kinh tế châu Á tiếp tục hưởng lợi từ nhu cầu chip và làn sóng đầu tư AI, song hoạt động sản xuất đang cho thấy dấu hiệu giảm đà tại nhiều thị trường lớn. IMF cảnh báo cú sốc năng lượng và khả năng đầu tư AI điều chỉnh có thể ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng.

Cuộc đảo chính bất thành nhắm vào ông Roosevelt

Cuộc đảo chính bất thành nhắm vào ông Roosevelt

Cuối tháng 7/2026, tạp chí trực tuyến Mỹ Popularmechanics (PMC) xới lại cuộc đảo chính bất thành chống lại Tổng thống đắc cử Franklin D. Roosevelt những năm 1930. Theo PMC, đây là cuộc đảo chính ít người biết, nhằm kéo nước Mỹ theo chủ nghĩa phát xít, mô hình được giới tài phiệt Mỹ tôn sùng để bảo toàn quyền lợi cho chính họ.

Chipmunk và những vụ do thám ly kỳ

Chipmunk và những vụ do thám ly kỳ

Như cái tên nhí nhảnh của nó, những chiếc máy bay huấn luyện cánh quạt Chipmunk (sóc chuột) khiêm tốn đã trải qua nhiều thập kỷ làm nhiệm vụ do thám lực lượng Liên Xô trong và xung quanh Berlin khi nó bị chia cắt trong Chiến tranh Lạnh. Mặc dù với thiết kế đơn giản và trong vai trò ít ai để ý, nó đã đem lại nhiều thành công trong việc do thám đối với các đồng minh phương Tây.

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Khảo cổ học cung cấp tư liệu và căn cứ khoa học cho việc nhận diện, bảo tồn, phát huy di sản. Trong khi những nhiệm vụ ấy ngày càng cụ thể, ngành vẫn ít người theo học, nhiều địa phương thiếu nhân lực chuyên môn và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế.

Bi hài “du lịch xem đất”

Bi hài “du lịch xem đất”

Những lời quảng cáo hấp dẫn như: Đất trung tâm chỉ 20 triệu đồng/m2, nhà quận 2 (cũ) giá chỉ 2 tỷ đồng, mua đất nền dự án trúng thưởng vàng và ô tô... xuất hiện nhan nhản trên các hội nhóm, nền tảng mua bán bất động sản và các tài khoản tích xanh hàng chục ngàn người theo dõi. Tuy nhiên, khi khách hàng liên hệ, không ít trường hợp được thông báo sản phẩm đã bán hết và được giới thiệu những bất động sản khác trong “tour du lịch xem đất”.

Nữ tử tù thoát chết trong cuộc hành quyết lịch sử

Nữ tử tù thoát chết trong cuộc hành quyết lịch sử

Tối 30/9/2026, tại nhà tù Riverbend thuộc bang Tennessee, Mỹ, Christa Pike được đưa vào phòng thi hành án tử hình. Sau hai liều thuốc tiêm, nữ tử tù 50 tuổi vẫn sống và được cấp cứu. Ba mươi năm trước, Pike nhận án tử hình vì sát hại Colleen Slemmer, một nữ sinh cùng học nghề, khi mới 18 tuổi. Cuộc hành quyết phụ nữ đầu tiên tại Tennessee sau hơn hai thế kỷ kết thúc ngoài dự kiến, đưa vụ án cũ trở lại tâm điểm.

Bóc gỡ đường dây ma túy xuyên biên giới

Bóc gỡ đường dây ma túy xuyên biên giới

Từ nguồn ma túy ở Campuchia, các đối tượng đưa hàng qua Hưng Yên, về Hà Nội, hình thành mạng lưới tiêu thụ với nhiều mắt xích có quan hệ gia đình, tình cảm và bạn bè. Quá trình bóc gỡ đường dây, lực lượng Công an còn phát hiện việc sử dụng tiền mua bán ma túy để giao dịch vàng, nhà đất, nhằm chuyển hóa lợi nhuận bất hợp pháp thành tài sản khác.

Đi chùa online để… tích điểm?

Đi chùa online để… tích điểm?

Từ xếp hàng vào chính điện ảo đến làm nhiệm vụ tích điểm “công đức”, trào lưu đi chùa online đang đan xen nhu cầu tìm bình an với trải nghiệm giải trí. Đại diện Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn nhận công nghệ có thể hỗ trợ tu học nhưng không thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại chùa.

Những tờ hóa đơn chiến tranh nghiệt ngã của châu Âu

Những tờ hóa đơn chiến tranh nghiệt ngã của châu Âu

Châu Âu không quyết định thời điểm cuộc chiến với Iran bắt đầu, không trực tiếp tham chiến và cũng không kiểm soát eo biển Hormuz. Nhưng, Lục địa già đang phải thanh toán một phần đáng kể hóa đơn của cuộc xung đột bằng giá năng lượng, lạm phát, tăng trưởng suy yếu, ngân sách căng thẳng và những rạn nứt chính trị ngày càng rõ. Cuộc chiến, vì thế, không chỉ là một cú sốc từ bên ngoài. Nó đang trở thành phép thử đối với năng lực cạnh tranh, sự đoàn kết và tham vọng “tự chủ chiến lược” của châu Âu.

Từ góc nhìn tình báo

Từ góc nhìn tình báo

Ngày 13/10/2026, Nga bắt giữ nhà báo Nhật Bản Imai Yuki tại thành phố Yuzhno - Sakhalinsk, đảo Sakhalin, với cáo buộc hoạt động gián điệp. Vụ việc không chỉ làm gia tăng sức ép trong quan hệ Moscow - Tokyo, mà còn đặt ra những vấn đề đáng chú ý về hoạt động phản gián, giá trị tình báo của dữ liệu công khai và ranh giới giữa tác nghiệp báo chí với thu thập thông tin trái phép trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược.

Truy bắt những “chú ngựa bất kham”

Truy bắt những “chú ngựa bất kham”

Sử dụng đồng bộ các nghiệp vụ kết hợp với tăng cường tuần tra, kiểm soát; nhiều nhóm thanh thiếu niên chạy xe lạng lách, đánh võng, chạy tốc độ cao mang theo hung khí qua nhiều tuyến phố đã bị Công an TP Huế phát hiện, xử lý về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”. Nhằm ngăn chặn triệt để hành vi này, lực lượng Công an đang tập trung rà soát, xử lý các cơ sở “độ, chế xe”.