Theo Sở TN&MT, tình trạng khai thác cát trái phép (KTCTP) rất khó kiểm tra, ngăn chặn vì các đối tượng chủ yếu hoạt động lén lút và thất thường vào ban đêm. Theo cách đó, hằng ngày, trên các sông Thương, Luộc, Rạng, Kinh Thầy, Kinh Môn... và nhất là dọc 60km sông Thái Bình, lúc nào cũng có hàng chục tàu thuyền KTCTP ngay gần kè Lấu Khê, Hiệp Cát (Nam Sách), ven các cảng Tiên Kiều (Cẩm Giàng), Cống Câu (TP Hải Dương), các xã Nhân Huệ (Chí Linh)…
Nhưng theo Đoạn quản lý đường thủy nội địa số 7, ít nhất cũng có hàng trăm phương tiện thường xuyên KTCTP trên các tuyến sông chính thuộc địa bàn tỉnh Hải Dương do Đoạn quản lý. Trong đó, phức tạp nhất là tuyến sông Kinh Thầy. Chỉ riêng vài trăm mét sông này thuộc xã Thất Hùng (Kinh Môn) luôn có hơn 20 tàu thuyền ngày đêm hoạt động khai thác trái phép nguồn cát vàng chảy ra từ sông Đạm Thủy.
Hoạt động KTCTP cũng không hẳn là lén lút vì ai cũng có thể thấy được nhiều tàu lắp đặt dàn hút, hệ thống phễu lọc cát cố định, rất chuyên nghiệp, nhìn là biết, không cần ngụy trang. Tuy nhiên, khi tiến hành kiểm tra, hầu hết các phương tiện đều không có số hiệu tàu thuyền, không có giấy phép lưu hành, không có giấy phép khai thác cát do Sở TN&MT cấp, và dĩ nhiên là vi phạm các quy định hoạt động giao thông thuỷ nội địa.
Xử lý nghiêm tình trạng khai thác cát gây sạt lở bờ sông. Ảnh: K.Hà
Về con người trên các phương tiện trái phép ấy cũng vậy. Họ chỉ là nhân công làm thuê, trong đó chủ yếu là trẻ em dưới 16 tuổi. Đây chính là lý do khiến cho đơn vị chức năng dù phát hiện cũng không biết xử lý cách nào về phương tiện lẫn con người, cho dù biết rõ đó là cách đối phó của các đối tượng đứng đằng sau chỉ đạo và thu lời từ hoạt động KTCTP. Cũng không ít trường hợp khi đoàn kiểm tra tiếp cận thì các đối tượng đã chống đối quyết liệt bằng mọi hình thức: Đôi co, chửi bới, lăng mạ, thậm chí còn hất tung cán bộ kiểm tra xuống sông để tẩu thoát.
Hậu quả của việc KTCTP là một trong 4 mỏ kè bảo vệ bờ Bến Triều đã bị sập, mất dạng dưới lòng sông. Các tuyến sông lớn có thể hút cát đều là tuyến chính của hệ thống giao thông đường thủy nội địa, hoạt động các tàu hút còn là nguyên nhân gây ùn tắc giao thông, biến đổi dòng chảy, mức độ nông sông theo lý trình đã không còn chính xác, nguy cơ gây mất ATGT đường thủy rất cao.
Hút cát trái phép đi liền với việc mở bến bãi không phép. Theo thống kê sơ bộ, ven các tuyến đê trên địa bàn tỉnh Hải Dương hiện có khoảng 300 bến bãi tập kết cát, VLXD. Trong đó có 184 bến, bãi quy mô lớn nhưng chỉ có 41 bến, bãi được cấp phép hoạt động.
Tại cuộc họp thường kỳ UBND tỉnh ngày 18/11, tình hình KTCTP đã làm "nóng" nghị trường và lãnh đạo tỉnh Hải Dương đã chỉ đạo triển khai ngay những biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn, xử lý. Đặc biệt, UBND tỉnh giao Công an tỉnh, Cảnh sát giao thông đường thủy tăng cường kiểm tra các phương tiện trên sông, nhất là các tàu KTCTP. Sở NN&PTNN, Chi cục Quản lý đê điều và phòng, chống lụt, bão kiểm tra, niêm yết công khai, xử lý nghiêm các hộ, bến bãi vi phạm.
| Ngay sau khi chỉ đạo của UBND tỉnh ban hành, các lực lượng chức năng đã vào cuộc với tinh thần mới. Ngày 24/11, sau khi kiểm tra phát hiện, UBND TP Hải Dương đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính 5 chủ tàu, gồm: ông Đào Văn Thuận, Đào Văn Tuấn, Cao Văn Đồng, Đào Văn Duy (đều ở thị trấn Kẻ Sặt, Bình Giang) và bà Đào Thị Dung (khu 16, phường Ngọc Châu, TP Hải Dương) về các hành vi vi phạm như: KTCTP ở lòng sông Thái Bình; điều khiển phương tiện không có bằng thuyền trưởng hạng 3; không có giấy chứng nhận an toàn và bảo vệ môi trường; không dừng phương tiện khi nhận được tín hiệu kiểm tra, kiểm soát vi phạm. Tổng số tiền phạt là 75 triệu đồng. Ngoài ra, lực lượng CSGT đường thủy đã ra quyết định tạm giữ tất cả các phương tiện. Đây có thể coi là biện pháp mạnh nhất, kiên quyết nhất từ trước tới nay trên địa bàn Hải Dương trong công tác đấu tranh phòng chống "sa tặc". |
