Hưởng ứng Ngày Hiến tặng mô, tạng Việt Nam (20/5), ngày 19/5, Báo Nhân Dân phối hợp cùng Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người và Hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam tổ chức chương trình Tọa đàm với chủ đề “Hành trình hy vọng”, đồng thời ký kết Chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031.
Phát biểu tại lễ ký kết, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh, những năm gần đây, kỹ thuật ghép tạng của Việt Nam được đánh giá ngang tầm với các nước có nền y học tiên tiến, phát triển trên thế giới. Việt Nam đã thật sự “đi sau về trước” trong việc thực hiện các kỹ thuật ghép tạng. Một người chết não hiến tạng có thể cứu sống được 8 thậm chí 10 người khác, giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh, gia đình người bệnh và xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và lan tỏa giá trị, tinh thần tương thân, tương ái, truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam.
Tuy nhiên, để bảo đảm nguồn mô, tạng cứu người, ông Lê Quốc Minh cho rằng, Việt Nam cần những giải pháp tổng thể, từ hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng; đến tăng cường công tác truyền thông, tạo bước chuyển biến rõ nét về nhận thức, từ đó chuyển đổi thành chủ động đăng ký hiến mô, tạng sau khi chết/chết não.
Vì thế, việc Báo Nhân Dân cùng Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người; Hội vận động Hiến mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam ký kết Chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031 không dừng lại ở việc truyền thông giới thiệu những câu chuyện cảm động, mang đậm giá trị nhân văn về người hiến tạng và người bệnh được ghép tạng mà còn mở rộng sang công tác vận động hiến tặng mô, tạng; tổ chức đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về tuyên truyền, vận động hiến mô, tạng...
Chia sẻ tại lễ ký kết, PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người cho biết, thách thức lớn nhất của Việt Nam là nguồn hiến tạng từ người chết não còn rất thấp. Nếu như trước năm 2023, tỷ lệ hiến tạng từ người chết não chỉ dưới 5%, thì đến năm 2024 đã tăng lên 12,9% và năm 2025 đạt 18,9%, tức tăng gấp 3-4 lần so với trước đây. Dù vậy, con số này vẫn còn rất thấp so với nhiều quốc gia khác.
"Tại Tây Ban Nha, phần lớn nguồn tạng hiến đến từ người chết não và chết tim. Ở Trung Quốc hay Thái Lan, tỷ lệ này khoảng 80%, trong khi Việt Nam hiện vẫn chưa đạt 20%. Điều đó cho thấy chúng ta còn rất nhiều việc phải làm phía trước", PGS.TS Đồng Văn Hệ thông tin.
Để thay đổi thực trạng này, PGS Hệ cho rằng, cần bắt đầu từ gốc rễ, đó là nhận thức xã hội và sự ủng hộ của cộng đồng. Trong thời gian qua, truyền thông đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc lan tỏa những giá trị nhân văn của hiến tạng, tuy nhiên, một số nơi còn có những thông tin chưa chính xác về chết não.
Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người kỳ vọng Báo Nhân Dân cũng như các cơ quan báo chí khác sẽ góp phần định hướng thông tin đúng đắn, khoa học và nhân văn về hiến mô, tạng từ người chết não, từ đó giúp thay đổi nhận thức xã hội một cách bền vững.
Ông cho rằng, sự hợp tác 3 bên hướng tới một mục tiêu rất lớn: Xây dựng văn hóa hiến mô, tạng trong cộng đồng người Việt Nam và mong muốn sự phối hợp này không chỉ dừng lại ở một vài chương trình ngắn hạn mà sẽ trở thành chiến lược đồng hành lâu dài trong 5-10 năm hoặc hơn nữa.
"Sự chung tay của các cơ quan quản lý, các cơ quan báo chí, các tổ chức xã hội và toàn thể cộng đồng, Việt Nam sẽ từng bước xây dựng được một hệ thống hiến-ghép mô, tạng phát triển, nhân văn và bền vững, để ngày càng có thêm nhiều cuộc đời được cứu sống", PGS.TS Đồng Văn Hệ tin tưởng.
Phát biểu tại lễ ký kết, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho rằng, Việt Nam có 34 trung tâm vận động hiến-tặng mô, tạng nhưng con số hiến tặng mô-tạng còn rất khiêm tốn. Trong 10 năm, Việt Nam có 300 ca hiến tặng mô-tạng, không bằng một năm của Thái Lan. Đây chính là "điểm nghẽn" về nguồn tạng hiến ở nước ta hiện nay.
Để nâng cao nhận thức và lan toả ý nghĩa nhân văn của hiến tạng, TS Hà Anh Đức cho rằng, vai trò của truyền thông vô cùng quan trọng, từ thay đổi nhận thức biến thành hành động. Thời gian qua, rất nhiều cơ quan truyền thông đã đồng hành với Bộ Y tế trong vận động nâng cao nhận thức của người dân và ông hy vọng sự phối hợp ký kết giữa 3 bên sẽ tạo đột phá trong công tác truyền thông, tạo sự chuyển đổi trong nhận thức của người dân.
"Bộ Y tế đang xây dựng đề án Du lịch y tế, ghép tạng tốt cũng là thành tựu để thúc đẩy đề án "Du lịch y tế". Bộ Y tế đang thúc đẩy hoàn thiện dự án để sớm trình Chính phủ vào cuối năm 2026", TS Hà Anh Đức cho biết.
Trong khuôn khổ chương trình diễn ra Tọa đàm với chủ đề “Hành trình hy vọng” với sự đóng góp ý kiến của các chuyên gia, lãnh đạo một số bệnh viện trung ương. Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Bệnh viện Chợ Rẫy, hiện nay, Việt Nam đang tiếp tục bổ sung, xây dựng và chỉnh sửa các quy định pháp luật liên quan đến hiến, ghép tạng.
Để phát triển chương trình hiến, ghép tạng tại Việt Nam, TS Thu cho rằng, cần có sự tham gia đồng bộ của cả cộng đồng, với quy trình thống nhất, hành lang pháp lý, cơ chế tài chính, truyền thông và đào tạo chuyên biệt cho hệ thống hồi sức cấp cứu (ICU). Bên cạnh đó, cần có đơn vị điều phối quản lý người hiến ngay bệnh viện để thực hiện vai trò kết nối giữa bệnh viện, khu vực và quốc gia, từ đó hình thành mạng lưới quản lý chặt chẽ hơn.
Chia sẻ thực tiễn về việc xây dựng hệ thống hiến-ghép tạng hoàn chỉnh, chuyên nghiệp và nhân văn, Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Hoàng Ngọc, Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho hay, hoạt động hiến-ghép tạng tại đơn vị có sự phối hợp chặt chẽ của cả một hệ thống: từ hồi sức, ngoại khoa, gây mê, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, điều phối, truyền thông cho đến hậu cần, vận chuyển và quản lý chất lượng. Đặc biệt, việc hình thành đơn vị chuyên biệt về ghép mô và bộ phận cơ thể người đã đánh dấu bước phát triển rất quan trọng trong mô hình tổ chức.
Vì vậy, muốn tăng nguồn hiến tạng từ người hiến chết não thì truyền thông và thay đổi nhận thức xã hội là yếu tố đặc biệt quan trọng. Bà tin tưởng, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị y tế, cơ quan truyền thông, tổ chức xã hội và cộng đồng, trong thời gian tới, hoạt động hiến, ghép tạng tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa; ngày càng nhiều người bệnh được cứu sống; ngày càng nhiều “hành trình hy vọng” được viết tiếp.
Tại chương trình, mẹ của nữ điều dưỡng Nguyễn Thị Cúc, điều dưỡng Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô - người đã hiến tạng sau khi chết não - xúc động chia sẻ: "Con tôi ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng gia đình xác định tâm nguyện là hiến tạng để cứu giúp người khác. Dù nỗi đau mất con không gì bù đắp được, nhưng chúng tôi thấy an ủi khi một phần cơ thể của con mình vẫn đang tiếp tục sống trong những ca ghép thành công.
Gia đình xin gửi lời cảm ơn tới các y, bác sĩ đã tận tâm cứu chữa và thực hiện ghép tạng, giúp những bệnh nhân khác có cơ hội sống tiếp. Chúng tôi mong rằng thông điệp nhân văn này sẽ được lan tỏa rộng rãi hơn, để ngày càng có nhiều người chung tay hiến tặng, cứu giúp những bệnh nhân không may".
