Nỗ lực học tập, lao động theo gương Bác Hồ kính yêu
Những ngày giữa tháng 5/2026, dọc tuyến đường Hồ Chí Minh nối dài qua các xã miền núi A Lưới, TP Huế được trang hoàng rực rỡ cờ Tổ quốc để chào mừng kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026).
Những năm qua, được sự giúp đỡ của các Bộ, ngành Trung ương, các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương, đồng bào các dân tộc thiểu số ở các xã A Lưới như Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu… đã không ngừng học tập, thi đua lao động sản xuất để đời sống ngày càng khởi sắc hơn.
Khi được hỏi vì sao mang họ Hồ, người Pa Cô nào cũng có thể kể được câu chuyện: Vào ngày 2/9/1969, khi nghe tin Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới đã tiếc thương, xúc động và nguyện suốt đời mang họ của Bác để ghi nhớ công ơn của Người.
Điều đáng quý là kể từ đó đến nay, ngày càng có nhiều người đồng bào Pa Cô mang họ Bác Hồ.
Tại xã A Lưới 1, hiện toàn địa phương có 3.234 hộ dân với hơn 12.400 nhân khẩu thì có đến 96% số dân mang họ Bác Hồ, trong đó chiếm phần lớn là đồng bào dân tộc Pa Cô, còn lại là đồng bào Cơ Tu và Tà Ôi.
Thời gian qua, với nhiều chương trình, dự án như chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2025 cùng sự giúp đỡ của các cấp ban, ngành, trong đó có lực lượng Công an TP Huế và Công an xã đóng ở địa bàn cơ sở, đồng bào Pa Cô ở các xã A Lưới nói chung, xã A Lưới 1 nói riêng đã phát huy truyền thống anh hùng cách mạng, vượt qua khó khăn, mở rộng nhiều diện tích đất rừng, đất trồng cây lâu năm và vườn cây dược liệu để phát triển kinh tế. Đồng bào các dân tộc thiểu số đã cùng nhau đoàn kết, chung sức phối hợp với lực lượng Công an và các đơn vị đóng ở cơ sở để bảo vệ vững chắc an ninh vùng biên giới.
Đặc biệt, nhiều người Pa Cô mang họ Bác Hồ đã dám nghĩ, dám làm, đầu tư mô hình chăn nuôi, trồng trọt mang lại hiệu quả kinh tế cao. Một trong số đó là mô hình nuôi cá tầm đầu tiên ở miền núi A Lưới của anh Hồ Thanh Phương, người đồng bào dân tộc Pa Cô (ở thôn Đút 1, xã A Lưới 1).
Sau khi tốt nghiệp đại học ngành Công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh, anh Phương quyết định trở về quê hương A Lưới lập nghiệp. Tận dụng nguồn nước tự chảy từ thác A Nor, anh Phương đào ao, lót bạt và thả nuôi giống cá tầm Siberi trên diện tích gần 3ha và đến nay cho thu nhập cao. “Là người con của đồng bào Pa Cô mang họ Bác Hồ, tôi đã không ngừng lao động và học hỏi để vận dụng kiến thức vào sản xuất. Sau nhiều lần thất bại thì hiện mô hình nuôi cá tầm đã mang lại hiệu quả kinh tế. Chỉ tính riêng trong năm 2025, trừ chi phí, mô hình nuôi cá tầm cùng với trồng rừng đã cho gia đình doanh thu hàng trăm triệu đồng. Tôi đã chia sẻ kinh nghiệm nuôi cá tầm đến nhiều người để mở ra hướng phát triển mới trong nuôi trồng thủy sản ở miền núi A Lưới”, anh Phương tự hào chia sẻ.
Trao đổi với PV Báo CAND, ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND xã A Lưới 1 cho biết, nhờ nỗ lực lao động sản xuất, đồng bào Pa Cô đã đóng góp rất lớn vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trong năm 2025, toàn xã A Lưới 1 gieo trồng đạt 1.189 ha cây trồng hàng năm, sản lượng lương thực có hạt đạt hơn 2.468 tấn; hơn 485 ha/2.429 ha rừng trồng được khai thác và phát triển nhiều diện tích dược liệu dưới tán rừng. Ngoài ra, xã đã xây mới 62 căn nhà, sửa chữa 10 nhà cho hộ nghèo, cận nghèo theo chương trình hỗ trợ nhà ở. Đến nay xã A Lưới 1 đạt 13/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
“Song song với nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, địa phương đã chú trọng tuyên truyền nâng cao nhận thức về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, chính sách dân tộc đến các tầng lớp nhân dân. Đồng thời nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc để giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội địa bàn. Bên cạnh đó, xã còn tổ chức các hoạt động văn hóa thể thao, văn nghệ, thông tin tuyên truyền, cổ động, tạo khí thế thi đua sôi nổi nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; bầu cử Quốc hội khoá XVI và HĐND các cấp, đặc biệt là vào dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh”, ông Nguyễn Văn Hải khẳng định.
Tái hiện nghi lễ mang họ Bác Hồ
Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, đến nay các xã vùng cao A Lưới có gần 12.000 người mang họ Hồ, chiếm trên 40,3% dân số; còn ở vùng cao Nam Đông có hơn 2.600 người họ Hồ, chiếm 29% dân số. Trong đó đồng bào Pa Cô có nhiều người mang họ Bác Hồ nhất với hơn 7.000 người.
Chính vì thế, nghi lễ mang họ Bác Hồ được đồng bào Pa Cô ở miền núi Nam Đông và A Lưới tổ chức bài bản, trở thành nét đẹp văn hóa độc đáo để người Pa Cô bày tỏ tình cảm thiêng liêng, sâu nặng đối với Bác Hồ kính yêu, ghi lòng tạc dạ công ơn to lớn của Bác Hồ đối với đất nước.
Đặc biệt mới đây, nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại lễ hội làng Dương Nỗ (phường Dương Nỗ, TP Huế) do Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế tổ chức, trước khoảng sân phía trước Nhà lưu niệm Bác Hồ ở làng Dương Nỗ, nhiều người dân, du khách đã không khỏi xúc động khi chứng kiến các nhân chứng, nghệ nhân đến từ xã A Lưới 2 tái hiện nghi lễ đồng bào các dân tộc thiểu số mang họ Hồ.
Các nhân chứng và nghệ nhân đã tái hiện theo đúng nghi lễ vốn được tiến hành trong thực tế khi đồng bào ở A Lưới nghe tin Bác Hồ kính yêu qua đời vào năm 1969. Mở đầu phần nghi lễ là già làng đọc diễn văn tri ân công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì hạnh phúc nhân dân. Đồng bào các dân tộc ở A Lưới tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, dành những tình cảm thiêng liêng sâu nặng đối với Bác Hồ kính yêu, nguyện suốt đời mang họ Hồ để ghi lòng tạc dạ công ơn trời biển của Người. Đó là niềm vinh dự, niềm tự hào để khẳng định rằng: “Bác Hồ luôn sống mãi trong mỗi nhịp đập của mỗi trái tim đồng bào các dân tộc”. Và từ đó, mỗi khi sinh con, đồng bào lại tự nguyện lấy họ của Bác Hồ đặt cho con mình.
Già làng Hồ Văn Hạnh (ở xã A Lưới 1, nghệ nhân ưu tú người đồng bào Pa Cô) cho biết: “Đồng bào dân tộc thiểu số miền núi TP Huế luôn tự hào khi được mang họ Hồ. Việc mang họ Hồ là hoàn toàn tự nguyện của đồng bào dân tộc vùng cao xứ Huế, là hiện tượng mang tính cách mạng về văn hóa - xã hội cũng như chính trị, tư tưởng. Đây là sự đột phá vượt qua mọi khuôn khổ quy định, thể hiện sự thiêng liêng và tình cảm dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, và cũng là văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số”.
Trong số đồng bào các dân tộc mang họ Hồ ở vùng cao của TP Huế, có nhiều người là đồng bào dân tộc Pa Cô trở thành Anh hùng LLVTND như: Hồ Đức Vai, Hồ Kan Lịch, Hồ Dục, Hồ A Nun, Hồ Thị Đơm, Hồ A Vầu, Hồ Căn Trẹc cùng Anh hùng LLVTND Hồ Cu Tríp, người dân tộc Cơ Tu.
Trong đó, ông Hồ Đức Vai (SN 1940, ở thôn 4, xã A Lưới 2, TP Huế, qua đời vào ngày 14/2/2026) - chú ruột của 2 người cháu là Anh hùng LLVTND gồm Hồ A Nun (qua đời ngày 13/9/2023) - người từng gùi hơn 179 tấn vũ khí trên tuyến đường Trường Sơn và Hồ Kan Lịch - nữ chiến sĩ Pa Cô từng dùng súng trường bắn rơi máy bay Mỹ.
Ông Hồ Đức Vai là người dân tộc thiểu số đầu tiên ở miền Nam được phong Anh hùng LLVTND vào năm 1965 và vinh dự có 5 lần được gặp Bác Hồ. Đặc biệt, anh hùng Hồ Đức Vai là người đầu tiên của đồng bào Pa Cô tự nguyện mang họ Hồ và được Bác Hồ đặt tên là Hồ Đức Vai, sau đó đồng bào các dân tộc thiểu số ở tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP Huế) đã theo ông mang họ Hồ. Chính ông là người đã truyền nhiệt huyết, ý chí cách mạng, tinh thần đánh giặc ngoan cường cho 2 người cháu ruột của mình cùng đồng bào Pa Cô ở dãy Trường Sơn trong những năm tháng kháng chiến.
