Giữ mỹ tục dân tộc qua xin chữ đầu xuân

“Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua...”. Bài thơ “Ông đồ” quen thuộc của Vũ Đình Liên gợi nhớ về tục cho chữ đầu xuân với câu kết ngân vọng, nhưng đầy luyến tiếc khi mỹ tục ấy dần phôi pha. Giờ đây, trong cái Tết của nhịp sống hiện đại hối hả, đáng mừng thay hồn dân tộc đã được lưu truyền, gìn giữ bởi những “anh đồ”, “cô đồ” trẻ trung.

Cùng với Đường mai vàng, Phố ông đồ đã trở thành một đặc sản của thành phố mang tên Bác mỗi dịp Tết đến xuân về. Cứ tầm ngày 20 tháng Chạp, khi Lễ hội Tết Việt khai mạc tại Nhà Văn hóa Thanh niên – quận 1, hàng chục gian hàng của các “ông đồ” mọc lên. Mỗi gian hàng đều trưng bày các bức thư pháp độc đáo, công phu níu chân người dạo phố. Khách du xuân đến tham gia Lễ hội Tết Việt đa phần để tham quan, xin chữ và thưởng thức tài múa bút “phượng múa rồng bay” của các “ông đồ”.

Ca sĩ người Mỹ Kyo York xin chữ ở Phố ông đồ, quận 1, TP Hồ Chí Minh ngày cận Tết Canh Tý 2020.
Ca sĩ người Mỹ Kyo York xin chữ ở Phố ông đồ, quận 1, TP Hồ Chí Minh ngày cận Tết Canh Tý 2020. 

Dịp Tết Canh Tý 2020, Phố ông đồ quy tụ khá nhiều “ông đồ”, “bà đồ” thế hệ 9X, 10X. Đặc biệt, số lượng các “bà đồ” tăng vọt với gần chục người. Mỗi người mỗi nghề khác nhau, từ bác sĩ, kỹ sư, lễ tân, thiết kế, giáo viên, sinh viên... nhưng cứ gần giáp Tết, họ gác công việc thường ngày lại để rủ nhau ra phố bày gian hàng. Thư pháp là niềm đam mê của họ, cho họ say trong tinh hoa dân tộc, học được bao lời hay ý đẹp mà cha ông răn dạy.

“Bà đồ” Huỳnh Ngân Đình (26 tuổi) cho biết cô đã có thâm niên 5 năm cho chữ dịp đầu xuân. Là thành viên CLB Thư pháp của thành phố, cô được rèn luyện viết thư pháp theo nhiều trường phái. 

Ngân Đình cho biết: “Mặc áo dài khăn đóng ra Phố ông đồ, tôi có cơ hội để cọ xát nâng cao tay nghề. Đây là nơi để những ông đồ, bà đồ trẻ như chúng tôi tập cách nhìn gương mặt và thần sắc mỗi vị khách mà cho chữ, câu đối hoặc thơ chúc Tết phù hợp với họ. Thư pháp là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo và đậm tính bác học. Viết thư pháp khá khó, mình phải thả hồn và thư thái thì mới viết được con chữ có thần để mang đến may mắn, lộc phúc tốt đẹp cho gia chủ. Có người luyện một tháng là viết được nhưng cũng có người mất đến cả năm”.

Thư pháp ngày nay chủ yếu được viết bằng chữ Latin chứ ít dùng chữ Hán Nôm. Bởi đa phần người xin chữ là khách trẻ. Chỉ những vị khách cao tuổi am hiểu về Hán Nôm thì mới yêu cầu viết chữ xưa. Thậm chí, để đáp ứng tinh thần đương đại, phù hợp với thời hội nhập, một số “ông đồ” trẻ sẵn sàng viết thư pháp tiếng Anh phục vụ khách ngoại quốc không rành tiếng Việt. 

Vốn là sinh viên Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh, ông đồ trẻ Võ Đức Dự (24 tuổi) tự mày mò kết hợp thư pháp với tranh 3D thú vị, hút mắt. Đó là điểm sáng tạo độc đáo của thế hệ trẻ giúp thư pháp Việt vừa giữ được nét truyền thống, vừa mang hơi hướng hiện đại đầy hấp dẫn, phong phú.

Theo nhà nghiên cứu dân gian Nguyễn Xuân Sơn, nghệ thuật thư pháp của dân tộc đã phát triển hàng ngàn năm. Nét chữ là nết người, mỗi “ông đồ” với khí phách và tính cách khác nhau sẽ cho những con chữ riêng biệt. Tục xin chữ thể hiện sự quý chữ nghĩa, trọng tri thức của người Việt. Ngoài ra nét chữ là lộc đầu xuân, gắm ước vọng trong cả một năm ứng với câu “Minh niên khai bút, bút khai hoa” (Đầu năm thì khai bút, từ nét bút đó sẽ khai hoa). Tuy vậy, đã có một thời gian dài nét đẹp văn hóa này bị mai một.

Vài năm trở lại đây, lực lượng “ông đồ” tại Lễ hội Tết Việt ngày càng trẻ hóa. Để được bày mực tàu giấy đỏ tại Đường mai vàng, các “ông đồ”, “bà đồ” phải trải qua nhiều phần sát hạch của Ban tổ chức Lễ hội Tết Việt. Phải đạt đến một trình độ nào đó, các “ông đồ” mới được phép cho chữ du khách. Dù tuổi đời mới đôi mươi, nhưng họ rất giàu kinh nghiệm. 24 tuổi nhưng “ông đồ” Võ Đức Dự đã bén duyên với thư pháp hồi học cấp 2. Hơn 10 năm khổ công dùi mài, tài nghệ múa bút của anh điêu luyện không thua kém những bậc lão làng.

Tự nhận kiếp trước mình là người Việt Nam, ca sĩ người Mỹ Kyo York rất yêu văn hóa Việt, trong đó có nghệ thuật thư pháp. Nói rất sỏi tiếng Việt nên Kyo khá hào hứng mỗi khi ra Phố ông đồ xin chữ. Năm nào anh cũng ghé Đường mai vàng để ngắm hoa, ngắm tài nghệ điêu luyện của các “ông đồ”. 

“Tôi thấy rất vui khi các thư pháp gia ngày càng trẻ hóa. Điều đó chứng tỏ giới trẻ rất yêu thích văn hóa của cha ông và chủ động giữ gìn. Là người nước ngoài, tôi thấy đây là tập tục đẹp cần được duy trì và phát huy. Bản thân là ca sĩ nên mỗi lần ra Phố ông đồ, tôi thường được tặng chữ “Tài” với lời chúc tài năng của mình sẽ ngày càng phát triển, tỏa sáng hơn nữa để phục vụ khán giả. Đây cũng là chữ mà tôi thích nhất bên cạnh các chữ may mắn khác”, ca sĩ Kyo York tâm sự.

Quỳnh Nga

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.