Giữ mỹ tục dân tộc qua xin chữ đầu xuân

“Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua...”. Bài thơ “Ông đồ” quen thuộc của Vũ Đình Liên gợi nhớ về tục cho chữ đầu xuân với câu kết ngân vọng, nhưng đầy luyến tiếc khi mỹ tục ấy dần phôi pha. Giờ đây, trong cái Tết của nhịp sống hiện đại hối hả, đáng mừng thay hồn dân tộc đã được lưu truyền, gìn giữ bởi những “anh đồ”, “cô đồ” trẻ trung.

Cùng với Đường mai vàng, Phố ông đồ đã trở thành một đặc sản của thành phố mang tên Bác mỗi dịp Tết đến xuân về. Cứ tầm ngày 20 tháng Chạp, khi Lễ hội Tết Việt khai mạc tại Nhà Văn hóa Thanh niên – quận 1, hàng chục gian hàng của các “ông đồ” mọc lên. Mỗi gian hàng đều trưng bày các bức thư pháp độc đáo, công phu níu chân người dạo phố. Khách du xuân đến tham gia Lễ hội Tết Việt đa phần để tham quan, xin chữ và thưởng thức tài múa bút “phượng múa rồng bay” của các “ông đồ”.

Ca sĩ người Mỹ Kyo York xin chữ ở Phố ông đồ, quận 1, TP Hồ Chí Minh ngày cận Tết Canh Tý 2020.
Ca sĩ người Mỹ Kyo York xin chữ ở Phố ông đồ, quận 1, TP Hồ Chí Minh ngày cận Tết Canh Tý 2020. 

Dịp Tết Canh Tý 2020, Phố ông đồ quy tụ khá nhiều “ông đồ”, “bà đồ” thế hệ 9X, 10X. Đặc biệt, số lượng các “bà đồ” tăng vọt với gần chục người. Mỗi người mỗi nghề khác nhau, từ bác sĩ, kỹ sư, lễ tân, thiết kế, giáo viên, sinh viên... nhưng cứ gần giáp Tết, họ gác công việc thường ngày lại để rủ nhau ra phố bày gian hàng. Thư pháp là niềm đam mê của họ, cho họ say trong tinh hoa dân tộc, học được bao lời hay ý đẹp mà cha ông răn dạy.

“Bà đồ” Huỳnh Ngân Đình (26 tuổi) cho biết cô đã có thâm niên 5 năm cho chữ dịp đầu xuân. Là thành viên CLB Thư pháp của thành phố, cô được rèn luyện viết thư pháp theo nhiều trường phái. 

Ngân Đình cho biết: “Mặc áo dài khăn đóng ra Phố ông đồ, tôi có cơ hội để cọ xát nâng cao tay nghề. Đây là nơi để những ông đồ, bà đồ trẻ như chúng tôi tập cách nhìn gương mặt và thần sắc mỗi vị khách mà cho chữ, câu đối hoặc thơ chúc Tết phù hợp với họ. Thư pháp là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo và đậm tính bác học. Viết thư pháp khá khó, mình phải thả hồn và thư thái thì mới viết được con chữ có thần để mang đến may mắn, lộc phúc tốt đẹp cho gia chủ. Có người luyện một tháng là viết được nhưng cũng có người mất đến cả năm”.

Thư pháp ngày nay chủ yếu được viết bằng chữ Latin chứ ít dùng chữ Hán Nôm. Bởi đa phần người xin chữ là khách trẻ. Chỉ những vị khách cao tuổi am hiểu về Hán Nôm thì mới yêu cầu viết chữ xưa. Thậm chí, để đáp ứng tinh thần đương đại, phù hợp với thời hội nhập, một số “ông đồ” trẻ sẵn sàng viết thư pháp tiếng Anh phục vụ khách ngoại quốc không rành tiếng Việt. 

Vốn là sinh viên Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh, ông đồ trẻ Võ Đức Dự (24 tuổi) tự mày mò kết hợp thư pháp với tranh 3D thú vị, hút mắt. Đó là điểm sáng tạo độc đáo của thế hệ trẻ giúp thư pháp Việt vừa giữ được nét truyền thống, vừa mang hơi hướng hiện đại đầy hấp dẫn, phong phú.

Theo nhà nghiên cứu dân gian Nguyễn Xuân Sơn, nghệ thuật thư pháp của dân tộc đã phát triển hàng ngàn năm. Nét chữ là nết người, mỗi “ông đồ” với khí phách và tính cách khác nhau sẽ cho những con chữ riêng biệt. Tục xin chữ thể hiện sự quý chữ nghĩa, trọng tri thức của người Việt. Ngoài ra nét chữ là lộc đầu xuân, gắm ước vọng trong cả một năm ứng với câu “Minh niên khai bút, bút khai hoa” (Đầu năm thì khai bút, từ nét bút đó sẽ khai hoa). Tuy vậy, đã có một thời gian dài nét đẹp văn hóa này bị mai một.

Vài năm trở lại đây, lực lượng “ông đồ” tại Lễ hội Tết Việt ngày càng trẻ hóa. Để được bày mực tàu giấy đỏ tại Đường mai vàng, các “ông đồ”, “bà đồ” phải trải qua nhiều phần sát hạch của Ban tổ chức Lễ hội Tết Việt. Phải đạt đến một trình độ nào đó, các “ông đồ” mới được phép cho chữ du khách. Dù tuổi đời mới đôi mươi, nhưng họ rất giàu kinh nghiệm. 24 tuổi nhưng “ông đồ” Võ Đức Dự đã bén duyên với thư pháp hồi học cấp 2. Hơn 10 năm khổ công dùi mài, tài nghệ múa bút của anh điêu luyện không thua kém những bậc lão làng.

Tự nhận kiếp trước mình là người Việt Nam, ca sĩ người Mỹ Kyo York rất yêu văn hóa Việt, trong đó có nghệ thuật thư pháp. Nói rất sỏi tiếng Việt nên Kyo khá hào hứng mỗi khi ra Phố ông đồ xin chữ. Năm nào anh cũng ghé Đường mai vàng để ngắm hoa, ngắm tài nghệ điêu luyện của các “ông đồ”. 

“Tôi thấy rất vui khi các thư pháp gia ngày càng trẻ hóa. Điều đó chứng tỏ giới trẻ rất yêu thích văn hóa của cha ông và chủ động giữ gìn. Là người nước ngoài, tôi thấy đây là tập tục đẹp cần được duy trì và phát huy. Bản thân là ca sĩ nên mỗi lần ra Phố ông đồ, tôi thường được tặng chữ “Tài” với lời chúc tài năng của mình sẽ ngày càng phát triển, tỏa sáng hơn nữa để phục vụ khán giả. Đây cũng là chữ mà tôi thích nhất bên cạnh các chữ may mắn khác”, ca sĩ Kyo York tâm sự.

Quỳnh Nga

Các tin khác

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Sau 15 năm nghiên cứu chuyên sâu, những tư liệu về Điện Kính Thiên ngày càng được làm sáng rõ. Nhiều nhà khoa học nhận định, những tư liệu hiện có đã đủ cơ sở để tự tin phục dựng Điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực, công trình quan trọng bậc nhất của kinh đô Thăng Long xưa. Nếu hoàn thành, đây sẽ kỳ tích.

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Hàng loạt phát hiện mới về điện Kính Thiên từ đợt khai quật khảo cổ lần thứ 4 năm 2026 được công bố ngày 14/9, cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng,... điện Kính Thiên, giúp nhận diện tương đối đầy đủ về Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Ngày 5/9/2026, Masterise Group chính thức đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương. Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm, Miss World được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một điểm gặp gỡ đặc biệt giữa các nền văn hóa, những giá trị và chuẩn mực mang tầm quốc tế.

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nằm trong chuỗi chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, chiều 4/9, Hội đồng Lý luận Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề: “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và Mã văn hóa dân tộc”.

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đo kiểm phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Công ty TNHH MTV Truyền thông Viettel (Viettel Media) tổ chức lễ ký kết hợp tác chiến lược, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển và khai thác các nền tảng, dịch vụ nội dung số trong môi trường truyền thông hiện đại.

Sao Nhập Ngũ 2026: Hành trình tôi luyện trí bền nơi đầu sóng

Sao Nhập Ngũ 2026: Hành trình tôi luyện trí bền nơi đầu sóng

Lần đầu tiên sau 16 mùa phát sóng, hành trình của Sao Nhập Ngũ vươn ra quần đảo Trường Sa. Giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc, tám nghệ sĩ không chỉ đối diện với những thử thách trong môi trường quân ngũ mà còn có cơ hội sống, rèn luyện và cảm nhận sâu sắc hơn sự hy sinh thầm lặng của những người lính nơi đầu sóng.

Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người

Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người

Ngày 8/8, Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp Thành đoàn TP Hồ Chí Minh tổ chức vòng chung kết Hội thi “Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người” năm 2026. Sự kiện là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống mua bán người và Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người (30/7).

Võ cổ truyền Công an nhân dân bứt phá ấn tượng

Võ cổ truyền Công an nhân dân bứt phá ấn tượng

Trải qua nhiều ngày tranh tài sôi nổi, Giải vô địch các câu lạc bộ (CLB) võ cổ truyền quốc gia lần thứ XV năm 2026 vừa chính thức khép lại tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Quy Nhơn (Gia Lai).