Giữ mỹ tục dân tộc qua xin chữ đầu xuân

“Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua...”. Bài thơ “Ông đồ” quen thuộc của Vũ Đình Liên gợi nhớ về tục cho chữ đầu xuân với câu kết ngân vọng, nhưng đầy luyến tiếc khi mỹ tục ấy dần phôi pha. Giờ đây, trong cái Tết của nhịp sống hiện đại hối hả, đáng mừng thay hồn dân tộc đã được lưu truyền, gìn giữ bởi những “anh đồ”, “cô đồ” trẻ trung.

Cùng với Đường mai vàng, Phố ông đồ đã trở thành một đặc sản của thành phố mang tên Bác mỗi dịp Tết đến xuân về. Cứ tầm ngày 20 tháng Chạp, khi Lễ hội Tết Việt khai mạc tại Nhà Văn hóa Thanh niên – quận 1, hàng chục gian hàng của các “ông đồ” mọc lên. Mỗi gian hàng đều trưng bày các bức thư pháp độc đáo, công phu níu chân người dạo phố. Khách du xuân đến tham gia Lễ hội Tết Việt đa phần để tham quan, xin chữ và thưởng thức tài múa bút “phượng múa rồng bay” của các “ông đồ”.

Ca sĩ người Mỹ Kyo York xin chữ ở Phố ông đồ, quận 1, TP Hồ Chí Minh ngày cận Tết Canh Tý 2020.
Ca sĩ người Mỹ Kyo York xin chữ ở Phố ông đồ, quận 1, TP Hồ Chí Minh ngày cận Tết Canh Tý 2020. 

Dịp Tết Canh Tý 2020, Phố ông đồ quy tụ khá nhiều “ông đồ”, “bà đồ” thế hệ 9X, 10X. Đặc biệt, số lượng các “bà đồ” tăng vọt với gần chục người. Mỗi người mỗi nghề khác nhau, từ bác sĩ, kỹ sư, lễ tân, thiết kế, giáo viên, sinh viên... nhưng cứ gần giáp Tết, họ gác công việc thường ngày lại để rủ nhau ra phố bày gian hàng. Thư pháp là niềm đam mê của họ, cho họ say trong tinh hoa dân tộc, học được bao lời hay ý đẹp mà cha ông răn dạy.

“Bà đồ” Huỳnh Ngân Đình (26 tuổi) cho biết cô đã có thâm niên 5 năm cho chữ dịp đầu xuân. Là thành viên CLB Thư pháp của thành phố, cô được rèn luyện viết thư pháp theo nhiều trường phái. 

Ngân Đình cho biết: “Mặc áo dài khăn đóng ra Phố ông đồ, tôi có cơ hội để cọ xát nâng cao tay nghề. Đây là nơi để những ông đồ, bà đồ trẻ như chúng tôi tập cách nhìn gương mặt và thần sắc mỗi vị khách mà cho chữ, câu đối hoặc thơ chúc Tết phù hợp với họ. Thư pháp là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo và đậm tính bác học. Viết thư pháp khá khó, mình phải thả hồn và thư thái thì mới viết được con chữ có thần để mang đến may mắn, lộc phúc tốt đẹp cho gia chủ. Có người luyện một tháng là viết được nhưng cũng có người mất đến cả năm”.

Thư pháp ngày nay chủ yếu được viết bằng chữ Latin chứ ít dùng chữ Hán Nôm. Bởi đa phần người xin chữ là khách trẻ. Chỉ những vị khách cao tuổi am hiểu về Hán Nôm thì mới yêu cầu viết chữ xưa. Thậm chí, để đáp ứng tinh thần đương đại, phù hợp với thời hội nhập, một số “ông đồ” trẻ sẵn sàng viết thư pháp tiếng Anh phục vụ khách ngoại quốc không rành tiếng Việt. 

Vốn là sinh viên Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh, ông đồ trẻ Võ Đức Dự (24 tuổi) tự mày mò kết hợp thư pháp với tranh 3D thú vị, hút mắt. Đó là điểm sáng tạo độc đáo của thế hệ trẻ giúp thư pháp Việt vừa giữ được nét truyền thống, vừa mang hơi hướng hiện đại đầy hấp dẫn, phong phú.

Theo nhà nghiên cứu dân gian Nguyễn Xuân Sơn, nghệ thuật thư pháp của dân tộc đã phát triển hàng ngàn năm. Nét chữ là nết người, mỗi “ông đồ” với khí phách và tính cách khác nhau sẽ cho những con chữ riêng biệt. Tục xin chữ thể hiện sự quý chữ nghĩa, trọng tri thức của người Việt. Ngoài ra nét chữ là lộc đầu xuân, gắm ước vọng trong cả một năm ứng với câu “Minh niên khai bút, bút khai hoa” (Đầu năm thì khai bút, từ nét bút đó sẽ khai hoa). Tuy vậy, đã có một thời gian dài nét đẹp văn hóa này bị mai một.

Vài năm trở lại đây, lực lượng “ông đồ” tại Lễ hội Tết Việt ngày càng trẻ hóa. Để được bày mực tàu giấy đỏ tại Đường mai vàng, các “ông đồ”, “bà đồ” phải trải qua nhiều phần sát hạch của Ban tổ chức Lễ hội Tết Việt. Phải đạt đến một trình độ nào đó, các “ông đồ” mới được phép cho chữ du khách. Dù tuổi đời mới đôi mươi, nhưng họ rất giàu kinh nghiệm. 24 tuổi nhưng “ông đồ” Võ Đức Dự đã bén duyên với thư pháp hồi học cấp 2. Hơn 10 năm khổ công dùi mài, tài nghệ múa bút của anh điêu luyện không thua kém những bậc lão làng.

Tự nhận kiếp trước mình là người Việt Nam, ca sĩ người Mỹ Kyo York rất yêu văn hóa Việt, trong đó có nghệ thuật thư pháp. Nói rất sỏi tiếng Việt nên Kyo khá hào hứng mỗi khi ra Phố ông đồ xin chữ. Năm nào anh cũng ghé Đường mai vàng để ngắm hoa, ngắm tài nghệ điêu luyện của các “ông đồ”. 

“Tôi thấy rất vui khi các thư pháp gia ngày càng trẻ hóa. Điều đó chứng tỏ giới trẻ rất yêu thích văn hóa của cha ông và chủ động giữ gìn. Là người nước ngoài, tôi thấy đây là tập tục đẹp cần được duy trì và phát huy. Bản thân là ca sĩ nên mỗi lần ra Phố ông đồ, tôi thường được tặng chữ “Tài” với lời chúc tài năng của mình sẽ ngày càng phát triển, tỏa sáng hơn nữa để phục vụ khán giả. Đây cũng là chữ mà tôi thích nhất bên cạnh các chữ may mắn khác”, ca sĩ Kyo York tâm sự.

Quỳnh Nga

Các tin khác

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.