Giáo dục cho trẻ tự kỷ: Cần sớm khắc phục những "lỗ hổng" từ chính sách

Phó Chủ tịch mạng lưới tự kỷ Việt Nam cho rằng, việc cần làm hiện nay là có sự công bố chính thức các biện pháp can thiệp có căn cứ khoa học trên cổng thông tin điện tử của các bộ, ngành về y tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bảo vệ trẻ em để giúp phụ huynh không bị lạc vào "mê hồn trận". Ban hành tiêu chuẩn hoạt động của các cơ sở cung cấp dịch vụ can thiệp trẻ có rối loạn phổ tự kỷ.

Tại Việt Nam, hiện chưa có con số nghiên cứu chính thức, đầy đủ về số lượng trẻ tự kỷ, song theo số liệu của Tổng cục Thống kê công bố vào tháng 1/2019, có khoảng 6,2 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên, trong số này có khoảng 1 triệu người tự kỷ. Tỷ lệ trẻ em mắc chứng tự kỷ ước tính là 1% số trẻ em sinh ra. Mặc dù vậy, hiện việc đào tạo nhân lực có chuyên môn về can thiệp tự kỷ vẫn là mảng chưa được chú trọng trong khi đó nhu cầu của các gia đình, số lượng các cháu tự kỷ chưa được can thiệp sớm và đúng cách lại rất lớn. Chính sách hỗ trợ trẻ tự kỷ đang còn nhiều lỗ hổng, chưa hoàn thiện dẫn đến việc trẻ tự kỷ tại Việt Nam phải chịu nhiều thiệt thòi trong chẩn đoán, can thiệp và hoà nhập.

Chất lượng cơ sở can thiệp tự kỷ đang có dấu hiệu bị thả nổi

Bà Trần Thị Hoa Mai, Phó Chủ tịch Mạng lưới tự kỷ Việt Nam cho rằng, do thiếu thông tin và công cụ mang tính khoa học, phần lớn trẻ tự kỷ ở Việt Nam đã không được chẩn đoán sớm bằng các công cụ sàng lọc. Chỉ đến khi những triệu chứng quá rõ ràng mới được đưa đến các cơ sở y tế.

Và phải mất thêm một thời gian để cha mẹ cân bằng tâm lý, vượt qua cú sốc chẩn đoán, trẻ mới bắt đầu được xem xét đến việc can thiệp. Hệ quả là nhiều trẻ bị bỏ lỡ mất cơ hội được can thiệp ở giai đoạn vàng, thời điểm vàng.  Hiện nay, việc can thiệp cho trẻ tự kỷ có sự tham gia của cả các cơ sở công lập và tư nhân, nhưng luôn luôn là dịch vụ có trả phí.

Giáo dục cho trẻ tự kỷ: Cần sớm khắc phục những
Để trẻ tự kỷ được can thiệp sớm và có cơ hội hoà nhập cộng đồng, rất cần những chính sách hỗ trợ kịp thời từ Nhà nước. Ảnh minh họa

Điều đáng lo ngại là có những cơ sở đang sử dụng các can thiệp chưa có đủ bằng chứng khoa học như ô xy cao áp, châm cứu, vận động làm xiếc, thậm chí những can thiệp chưa đủ bằng chứng khoa học này được thực hiện ở các cơ sở y tế công lập. Nhiều trẻ tự kỷ đã trở thành nạn nhân của các trị liệu phi khoa học, có xu hướng bạo lực, có những vụ việc trẻ mất đi mạng sống, nghi vấn do những can thiệp và chăm sóc không phù hợp. Điều này cho thấy, chất lượng các cơ sở can thiệp tự kỷ hiện nay đang có dấu hiệu bị thả nổi, chưa đảm bảo các tiêu chuẩn chuyên môn và thiếu sự giám sát quản lý của pháp luật.

Từ thực tế trên, Phó Chủ tịch mạng lưới tự kỷ Việt Nam cho rằng, việc cần làm hiện nay là có sự công bố chính thức các biện pháp can thiệp có căn cứ khoa học trên cổng thông tin điện tử của các bộ, ngành về y tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bảo vệ trẻ em để giúp phụ huynh không bị lạc vào "mê hồn trận". Ban hành tiêu chuẩn hoạt động của các cơ sở cung cấp dịch vụ can thiệp trẻ có rối loạn phổ tự kỷ.

Các cơ sở cần phải có đầy đủ năng lực chuyên môn, đáp ứng các nguyên tắc đạo đức mới được phép hoạt động. Điều này sẽ ngăn ngừa việc trẻ em tự kỷ trở thành nạn nhân của các can thiệp phi khoa học, hay vật thí nghiệm của các cá nhân ảo tưởng, không đủ kiến thức vẫn tham gia làm can thiệp.Bên cạnh đó, cũng cần bổ sung dạng khuyết tật phát triển trong Luật Người khuyết tật.

Hiện tại, tự kỷ đang được xếp trong dạng Khuyết tật khác, dẫn đến những khó khăn đặc thù của tự kỷ không được hiểu đúng, khó phân hạng, khó có những hỗ trợ đúng cách và phù hợp với tự kỷ.

Đồng thời, sớm thiết lập các mô hình giáo dục hòa nhập hiệu quả cho trẻ tự kỷ. Thực tế cho thấy, hiện nay trẻ em tự kỷ vẫn được học hòa nhập phổ thông, nhưng chưa có đủ các giáo viên giáo dục đặc biệt hỗ trợ nên vẫn gặp khó khăn rất lớn. Các hỗ trợ về hướng nghiệp, hòa nhập cộng đồng cũng đang rất hạn chế trong khi đó tại các quốc gia phát triển đều xác định rõ tự kỷ là một dạng khuyết tật và người tự kỷ là đối tượng của chính sách xã hội. Trẻ tự kỷ được hưởng sự trợ giúp đặc biệt tuỳ theo mức độ khuyết tật cho đến hết lớp 9, từ sau đó, trẻ có thể học tiếp lên theo khả năng hoặc tìm kiếm việc làm từ những doanh nghiệp xã hội…

Cần một chính sách tầm quốc gia để hỗ trợ  trẻ tự kỷ

Theo GS.TS Nguyễn Thanh Liêm, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, tự kỷ là một hội chứng nan giải và chưa có phương pháp nào điều trị hiệu quả. Với tỉ lệ khoảng gần 1% trẻ em mắc tự kỷ, việc giáo dục, hỗ trợ trẻ tự kỷ phải được giải quyết bằng một chính sách ở tầm quốc gia, không thể giải quyết bằng những cố gắng nhỏ lẻ của một số tổ chức hay một số nhóm người có tâm huyết. So với các nước phát triển, trẻ em tự kỷ ở Việt Nam còn nhiều thiệt thòi. Để giúp trẻ tự kỷ hoà nhập, sống độc lập được đòi hỏi sự cố gắng lớn của phụ huynh, cộng đồng xã hội và đặc biệt là sự hỗ trợ từ phía Nhà nước thông qua hệ thống cơ chế chính sách.

PGS.TS Nguyễn Hồi Loan, Chủ nhiệm Bộ môn Công tác xã hội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cũng nhấn mạnh, ngoài sự nỗ lực của bố mẹ, gia đình, trẻ tự kỷ tại Việt Nam cần được hưởng thụ từ các chương trình chăm sóc miễn phí dành riêng cho trẻ khuyết tật hoặc các trang thiết bị phục hồi chức năng nếu gia đình trẻ không có điều kiện về tài chính để chi trả cho những dịch vụ này theo QĐ số 1929 của TTg, 11/2020; thực hiện hỗ trợ chuyên nghiệp hoặc theo dõi về tình trạng tâm lý xã hội của gia đình trẻ cũng phải được thực hiện để lường trước được các mối nguy hiểm mới đối với trẻ, động viên gia đình trẻ vượt qua những khó khăn và áp lực của việc chăm sóc trẻ. Cùng với đó, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập các nhóm tình nguyện, hỗ trợ các gia đình có trẻ tự kỷ, giúp cha mẹ trẻ cảm thấy bớt đơn độc và có cơ hội để chia sẻ kinh nghiệm của mình, thành lập nhóm gia đình có con mắc bệnh tự kỷ.

Bà Trần Thị Lan, Phó Trưởng Phòng Công tác xã hội, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cho biết: Chính sách hỗ trợ trẻ tự kỷ sẽ tập trung vào một số giải pháp trọng tâm như hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về trợ giúp xã hội, phục hồi chức năng đối với người tâm thần, trẻ em tự kỷ và người rối nhiễu tâm trí. Đồng thời, quan tâm thực hiện dịch vụ phát hiện sớm trẻ em tự kỷ, phát triển mạng lưới cung cấp dịch vụ phát hiện sớm, điều trị, trị liệu và phục hồi chức năng đối với trẻ em tự kỷ; hoàn thiện chính sách về giáo dục đối với trẻ em tự kỷ; nghiên cứu biên soạn tài liệu số tay hỗ trợ cho các gia đình có trẻ em tự kỷ; cung cấp dịch vụ công tác xã hội trong lĩnh vực giáo dục; xem xét đưa nội dung giáo dục hòa nhập vào các chương trình đào tạo giáo viên đối với các trường đại học, cao đẳng có đào tạo ngành sư phạm.

Hùng Quân

Các tin khác

Làm rõ vụ sinh viên ở Đồng Nai "đi nhầm xe" đến biên giới Campuchia

Làm rõ vụ sinh viên ở Đồng Nai "đi nhầm xe" đến biên giới Campuchia

Ngày 22/10, Cơ quan CSĐT Công an TP Đồng Nai phối hợp với các đơn vị chức năng đang xác minh vụ việc một sinh viên Trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế LILAMA 2 đón xe ô tô khách gần trường để về nhà ở Bà Rịa (TP Hồ Chí Minh), nhưng khi thức giấc thấy mình đang ở Tây Ninh, gần biên giới Campuchia.

Cô gái “vàng” Thiên văn học quốc tế và ước mơ trở thành bác sĩ

Cô gái “vàng” Thiên văn học quốc tế và ước mơ trở thành bác sĩ

Trong số 6 em học sinh xuất sắc đoạt huy chương Vàng (HCV) Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý Thiên văn quốc tế (IOAA) lần thứ XIX lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam, có em Lê Gia Hồng Minh, học sinh lớp 12 Lý 1, Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam, cô gái “vàng” có hành trình nỗ lực vượt bậc để tỏa sáng, mang vinh quang về cho Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam, cho Hà Nội và Tổ quốc.

Đại học Đà Nẵng đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu phục vụ công nghệ chiến lược

Đại học Đà Nẵng đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu phục vụ công nghệ chiến lược

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo có nêu nhiệm vụ “triển khai các chương trình đào tạo tài năng, đào tạo sau đại học gắn kết với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược”.

Ban phụ huynh hoạt động như thế nào khi không còn quỹ lớp?

Ban phụ huynh hoạt động như thế nào khi không còn quỹ lớp?

Từ ngày 15/11 tới, Ban đại diện cha mẹ học sinh sẽ không còn được trực tiếp thu, tiếp nhận và quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban. Quy định mới đặt ra yêu cầu thay đổi cách tổ chức nhiều hoạt động vốn quen thuộc ở các lớp học, đồng thời góp phần ngăn chặn tình trạng biến tướng, gây áp lực cho phụ huynh học sinh.

Vinschool trở thành đối tác đầu tiên của Mental Health First Aid International tại Việt Nam

Vinschool trở thành đối tác đầu tiên của Mental Health First Aid International tại Việt Nam

Là đối tác đầu tiên của Mental Health First Aid International (MHFA) tại Việt Nam, Vinschool bắt đầu triển khai chương trình “Youth Mental Health First Aid” (Youth MHFA) theo lộ trình, giúp giáo viên và nhân viên biết cách nhận diện các dấu hiệu sức khỏe tinh thần cần được quan tâm, hỗ trợ ban đầu và kết nối học sinh với các nguồn trợ giúp phù hợp. Chương trình được triển khai trên nền tảng mạng lưới tâm lý học đường và chương trình chăm sóc toàn diện đối với học sinh tại Vinschool hiện nay.

Sửa chương trình và sách giáo khoa: Tinh giản nhưng không hạ chuẩn

Sửa chương trình và sách giáo khoa: Tinh giản nhưng không hạ chuẩn

PGS.TS Bùi Mạnh Hùng cho rằng, đổi mới giáo dục là một quá trình đồng bộ: Chương trình xác định mục tiêu và yêu cầu cần đạt; sách giáo khoa, học liệu tạo điều kiện thực hiện hoạt động dạy học; phương pháp dạy học định hướng cách thức tổ chức cho học sinh hoạt động để đạt yêu cầu của chương trình; kiểm tra, đánh giá xác định mức độ đạt được. Bốn khâu phải cùng hướng đến phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh.

Đến cơ sở cai nghiện ma túy đào tạo nghề cho học viên

Đến cơ sở cai nghiện ma túy đào tạo nghề cho học viên

Ngày 16/10, Trường Cao đẳng Kỹ Nghệ II (thuộc Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng - Bộ Công an) tổ chức Lễ khai giảng khóa đào tạo sơ cấp nghề cho học viên Cơ sở Cai nghiện ma túy số 6 (ấp Phú Thiện, xã Hòa Hiệp, thuộc Công an TP Hồ Chí Minh). Đây là khóa đào tạo nghề đầu tiên dành cho học viên cơ sở cai nghiện ma túy sau khi nhà trường được chuyển giao về Bộ Công an.

Ngăn chặn tình trạng biến tướng dạy thêm núp bóng tự nguyện

Ngăn chặn tình trạng biến tướng dạy thêm núp bóng tự nguyện

Thông tư 85/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) thiết lập ranh giới rõ hơn giữa hoạt động giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học và dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, để ngăn chặn tình trạng biến những hoạt động mang danh tự nguyện thành hình thức dạy thêm có thu tiền, cần tăng cường việc giám sát thực thi.

VNG tài trợ 12 tỷ đồng tài nguyên GPU cho Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

VNG tài trợ 12 tỷ đồng tài nguyên GPU cho Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh

Ngày 13/10, tại lễ Khai khóa 2026 của Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM), ông Lê Hồng Minh, Nhà sáng lập & Chủ tịch HĐQT VNG, đã trao tặng gói tài nguyên GPU trị giá 12 tỷ đồng cho ba trường thành viên gồm Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Đại học Công nghệ Thông tin.

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Ngăn tội phạm từ những biểu hiện lệch chuẩn trong thanh thiếu niên

Trước tình trạng vi phạm pháp luật trong học sinh, thanh thiếu niên (HS, TTN) còn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tội phạm, Công an TP Hải Phòng đã triển khai nhiệm vụ, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong HS, TTN, người thất nghiệp trên địa bàn. Trong đó đánh giá thực trạng, nhận diện nguyên nhân, đề ra giải pháp nhằm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở, không để những biểu hiện lệch chuẩn trở thành mầm mống tội phạm.

Vĩnh Long tăng cường phòng, chống bạo lực học đường

Vĩnh Long tăng cường phòng, chống bạo lực học đường

Thời gian qua, Công an tỉnh Vĩnh Long phối hợp với ngành Giáo dục và chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, kịp thời ngăn chặn mâu thuẫn phát sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Gỡ “điểm nghẽn” về bữa ăn học đường ra sao?

Gỡ “điểm nghẽn” về bữa ăn học đường ra sao?

Bữa ăn học đường luôn là vấn đề nóng bỏng, nhất là thời gian vừa qua, xảy ra nhiều vụ cắt xén khẩu phần ăn của học sinh, bữa ăn nghèo nàn dinh dưỡng, thậm chí có công ty còn dùng xe chuyên chở vật liệu xây dựng để chở đồ ăn đến trường học.