Giải pháp nào phát huy giá trị di sản trong các bảo tàng?

Hiện nay, cả nước có 196 bảo tàng, trong đó có 127 bảo tàng công lập và 69 bảo tàng ngoài công lập. Các bảo tàng đang bảo quản, trưng bày và phát huy giá trị trên 4 triệu hiện vật, trong đó, 265 hiện vật, nhóm hiện vật đã được công nhận là bảo vật quốc gia. Tuy nhiên, việc phát huy hệ thống bảo tàng và các khối hiện vật này chưa như kỳ vọng.

Chưa phát huy xứng tầm

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, hiện nay, trên địa bàn thành phố đã có 21 bảo tàng ngoài công lập được cấp giấy phép hoạt động, chiếm gần 30% tổng số bảo tàng ngoài công lập của cả nước. Trong đó, nhiều bảo tàng được thiết kế khá bài bản, chuyên nghiệp như Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên, Bảo tàng Nhiếp ảnh Lai Xá, Bảo tàng Lịch sử văn hóa nghệ thuật Hà Nội, Bảo tàng Tố Hữu. Một số bảo tàng có những sưu tập hiện vật đặc biệt giá trị như: Bảo tàng Lịch sử văn hóa nghệ thuật Hà Nội, Bảo tàng Cổ vật Tràng An, Bảo tàng Radio, Bảo tàng Nghệ thuật kính màu, Bảo tàng Hóa thạch Hà Nội…

Các bảo tàng ngoài công lập bước đầu đáp ứng nhu cầu tham quan, học tập, nghiên cứu của công chúng; giá trị di sản văn hóa của các sưu tập tư nhân đã từng bước nâng tầm để phù hợp với định hướng phát triển bảo tàng ngoài công lập của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và Chính phủ. Đối với công tác quản lý nhà nước, các sưu tập tư nhân, bảo tàng ngoài công lập là cánh tay nối dài của công tác quản lý di sản văn hóa của Thủ đô, góp vẫn lưu giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản của Thăng Long - Hà Nội, từng bước hạn chế tình trạng chảy máu cổ vật ra nước ngoài, góp phần làm lành mạnh hóa hoạt động sưu tầm di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, hoạt động của các bảo tàng ngoài công lập còn nhiều hạn chế như: Công tác trưng bày hiện vật của một số bảo tàng còn thiếu sức hấp dẫn, chưa bài bản, chuyên nghiệp; hình thức trưng bày còn đơn điệu, theo lối mòn, chưa chú trọng khai thác các giá trị phi vật thể của hiện vật. Một số bảo tàng vẫn chưa hoàn thiện không gian trưng bày đúng nghĩa với hoạt động bảo tàng, chưa có sự kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động bảo tàng với hoạt động xúc tiến du lịch, hay sự kết nối giữa trưng bày hiện vật với các hoạt động văn hóa - nghệ thuật, tọa đàm, hội thảo để làm tăng sức hấp dẫn, thu hút du khách tham quan.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, để phát huy được khối bảo tàng ngoài công lập, Nhà nước cần có cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị… Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần có sự quan tâm, giúp đỡ về chuyên môn, nghiệp vụ. Các cấp, các ngành của thành phố có sự động viên, khuyến khích nhiều hơn đối các chủ sưu tập hiện vật có mong muốn được cấp phép hoạt động bảo tàng trong tương lai.

1.jpg -0
Triển lãm tranh tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Chính sách cần được điều chỉnh từ Luật Di sản văn hóa sửa đổi

Theo Sở Văn hóa, Thể thao TP Hồ Chí Minh, một số quy định của Luật Di sản văn hóa hiện hành mang tính chung chung, chưa có các điều khoản rõ ràng để tổ chức và triển khai thực hiện trong hoạt động bảo tàng, tổ chức các dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị. Hiện nay, thành phố có 17 bảo tàng. Mỗi năm, các bảo tàng đón khoảng 3,5 triệu lượt khách, trong đó, hơn 1 triệu khách nước ngoài, tổng thu từ hoạt động dịch vụ khoảng 27 tỷ đồng. Vì vậy, hoạt động dịch vụ để phục vụ khách là hết sức cần thiết.

Trước đây, việc tổ chức các hoạt động dịch vụ như giữ xe, bán hàng lưu niệm, giải khát... được các bảo tàng thực hiện theo hình thức liên doanh, liên kết. Từ khi Luật Quản lý, sử dụng tài sản công ra đời năm 2017, các bảo tàng không được phép thực hiện việc liên doanh liên kết như trước. Nhằm phục vụ khách tham quan, đồng thời tăng nguồn thu hỗ trợ hoạt động sự nghiệp, đảm bảo thu nhập cho viên chức và người lao động, các bảo tàng tự tổ chức thực hiện kinh doanh quầy giải khát, quầy lưu niệm, giữ xe cho khách tham quan. Vấn đề là các sản phẩm lưu niệm thường là sản phẩm giới thiệu về văn hóa truyền thống, vùng miền, sản phẩm thủ công của các dân tộc, sản phẩm của người khuyết tật, sản phẩm đặt hàng riêng theo nội dung bảo tàng, sản phẩm gắn với hoạt động trình diễn (giới thiệu văn hóa phi vật thể).

Nguồn cung cấp những sản phẩm này rất khó có hóa  đơn VAT. Chưa kể, việc thuế thuê đất được tính trên toàn bộ diện tích của bảo tàng nhưng hạch toán vào chi phí dịch vụ, như thế là quá lớn… Trong thời gian tới cần có những chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức các hoạt động dịch vụ, có cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho các bảo tàng mở rộng hoạt động dịch vụ văn hóa, mở rộng nguồn  thu để đầu tư trở lại cho các hoạt động chuyên môn.

Nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa Nguyễn Hữu Toàn cũng cho rằng, để tháo gỡ các bất cập trong hoạt động bảo tàng, chúng ta rất cần xây dựng và ban hành những chính sách cụ thể, khả thi hơn. Đó là những chính sách về đất đai, thuế, phí và lệ phí, các chính sách thể hiện sự ưu tiên của nhà nước nhằm đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động bảo tàng, đặc biệt là sự phát triển các bảo tàng ngoài công lập. Hiện nay, Luật Di sản văn hóa sửa đổi đang được xây dựng. Những chính sách đó trước hết cần được tập trung xây dựng, ban hành trong Luật này. Ngoài ra, chúng ta cần quan tâm rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới những quy định pháp luật có liên quan tại các đạo luật và văn bản quy phạm pháp luật khác.

TS Lê Thị Minh Lý, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam cho rằng, ngay từ định nghĩa về bảo tàng cũng cần thay đổi. Từ đó, các bảo tàng nhận thức rõ chức năng của mình, trách nhiệm của mình, chủ động tích cực tham gia vào đời sống chính trị, kinh tế văn hoá, giáo dục của quốc gia.

N.Nguyễn

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.