Một ủy ban 16 chuyên gia và các nhà khoa học đã lựa chọn người chiến thắng từ hai mươi ứng cử viên. Vị cựu chủ tịch đã nhận được 9 phiếu, đánh bại Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye và Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon. Các chuyên gia đánh giá cao những nỗ lực của nhà lãnh đạo Cuba về việc giải quyết tranh chấp quốc tế và đóng góp của ông cho cuộc đấu tranh phòng chống chiến tranh hạt nhân.
Cho đến giờ, việc cảm nhận Fidel Castro là một con người bình thường thật không dễ dàng gì. Gương mặt rậm râu của ông có lẽ là một trong những diện mạo nổi tiếng nhất thế giới đương thời. Khả năng diễn thuyết của ông - một thiên tài hùng biện, là một trong những điều bí ẩn đầy khâm phục đối với mọi người và nhiều chính khách nổi tiếng trên thế giới.
Quả thực, Fidel là một trong số ít nhà lãnh đạo quốc gia đã đi vào lịch sử và trở thành huyền thoại ngay từ khi còn sống. Ông thuộc lớp các nhà cách mạng kiệt xuất của thế giới từng cống hiến đời mình cho lý tưởng tự do và giải phóng dân tộc.
Con đường cách mạng
Fidel Castro đã thừa hưởng truyền thống lao động cần cù, đầy ý chí, thông minh, sáng tạo của gia đình và rất hiếu học. Với cá tính thiên phú, ngay từ khi còn bé cho tới khi lên đại học, ông đều tỏ ra nổi trội trong học hành, thể thao hay phong trào sinh viên. Fidel đi đây đó, tiếp xúc nhiều, trao đổi và tranh luận đối thoại đầy nhiệt tình nhiều tiếng đồng hồ với bạn bè, hay quần chúng nhân dân tới mức quên ăn quên ngủ. Ông luôn quan tâm tới mọi người với tình cảm chân thành sâu sắc của cá nhân.
Bất bình trước sự đối lập giữa cuộc sống phong lưu của chính bản thân và cuộc sống nghèo khó của nhiều người khác, Fidel Castro đã trở thành nhà cách mạng theo chủ nghĩa Mác-Lênin. Năm 1953, ông đã đứng lên cầm vũ khí chống lại chế độ độc tài của Tổng thống Fulgencio Batista.
Nhằm mục đích tạo ra một cuộc cách mạng, vào ngày 26/7, Fidel đã lãnh đạo hơn 100 người tiến hành vụ tấn công vào doanh trại quân đội ở Santiago nhưng thất bại. Fidel Castro và em trai Raul sau đó bị bỏ tù.
Được ân xá sau hai năm, ông vẫn tiếp tục vận động chống lại chính quyền Batista trong khi đang sống lưu vong tại Mexico. Ông đã thành lập lực lượng du kích có tên là Phong trào 26/7, tiếp tục những lý tưởng cách mạng đang được ủng hộ tại Cuba thời bấy giờ.
 |
Vào năm 1959, cuộc cách mạng Cuba đã thắng lợi, chính phủ của Tổng thống Batista bị lật đổ và Fidel Castro lên nắm quyền. Sự kiện này đã đưa Cuba bước vào kỷ nguyên mới độc lập, tự do và tiến lên chủ nghĩa xã hội. Thắng lợi của cách mạng Cuba thực sự là nguồn cổ vũ, khích lệ các dân tộc trên thế giới đang bị áp bức, bóc lột vùng lên đấu tranh tự giải phóng.
Ngay sau cách mạng thành công, các thế lực thù địch đã tiến hành nhiều âm mưu, thủ đoạn hòng khuất phục và bóp chết cuộc cách mạng non trẻ, mà đỉnh cao là cuộc tiến công của bọn tay sai đánh thuê ở bãi biển Hiron tháng 4/1961. Nhưng nhân dân hòn đảo “Tự do” với lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm, cùng truyền thống tiến công cách mạng dưới sự chỉ huy tài tình của Fidel Castro đã đập tan cuộc tiến công xâm lược lớn trong vòng 72 giờ, tiêu diệt và bắt sống hàng nghìn tay sai của đế quốc Mỹ.
Dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản, đứng đầu là lãnh tụ Fidel Castro, nhân dân Cuba đã kiên cường đấu tranh làm thất bại mọi mưu toan đen tối của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, quyết tâm đưa đất nước tiếp tục tiến lên. Trong công cuộc xây dựng đất nước, với tinh thần lao động sáng tạo quên mình, nhân dân Cuba đã vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ, từng bước giành được những thành tựu to lớn được các nước anh em, bè bạn trên thế giới ngợi ca.
Tuy nhiên, ngày 18/2/2008, Fidel Castro tuyên bố ý định thôi giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Tổng Tư lệnh quân đội Cuba. Gần 50 năm chèo lái đất nước, nhân dân Cuba đã dành cho Chủ tịch Fidel tình cảm yêu mến đặc biệt và tôn thờ ông như một người cha đáng kính. Vị lãnh tụ đã trải qua cuộc đối đầu với 10 đời tổng thống Mỹ - từ Dwight Eisenhower đến George W.Bush. Theo thông tin được tiết lộ gần đây, đã có tới 638 lần các thế lực thù địch mưu sát ông, song đều bất thành. Đây cũng là một kỷ lục về ám sát trên thế giới nhằm vào một chính khách.
Sau khi rời khỏi các chức vụ lãnh đạo đảng và nhà nước Cuba, Fidel Castro tiếp tục đóng góp công sức của mình vào sự nghiệp xây dựng đất nước cũng như phản biện các đường lối sai lầm của Mỹ và mặt trái của toàn cầu hóa. Ông liên tục có các bài phản ánh sắc sảo đăng trên tờ Granma, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Cuba. Tất cả các sự kiện quan trọng ông đều có bài phản ánh như sự kiện Bin Laden bị Mỹ tiêu diệt trên đất Pakistan, khủng hoảng nợ ở Mỹ và một số nước thành viên EU, hay cuộc chiến của Mỹ ở Trung Đông.
Tên tuổi và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Fidel Castro luôn gắn liền với quá trình phát triển đất nước và sự nghiệp cách mạng vẻ vang của nhân dân Cuba anh hùng. Fidel Castro được tôn vinh là một trong những người sáng lập ra nền độc lập thứ hai và chủ quyền của các nước châu Mỹ. Mặc dù hoàn cảnh kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, nhưng nhân dân Cuba và Chủ tịch Fidel Castro luôn nêu cao tấm gương sáng về tinh thần quốc tế vô sản.
Bên cạnh việc thường xuyên nhận đào tạo miễn phí cho nhiều sinh viên các nước nghèo, hiện Cuba còn gửi hàng nghìn bác sĩ và các chuyên gia trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, công nghiệp, xây dựng... sang hợp tác và giúp các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam).
Nhiều nước và tổ chức quốc tế đã bày tỏ sự khâm phục, ngưỡng mộ và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của ông với phong trào giải phóng và độc lập dân tộc, phong trào cách mạng ở Mỹ Latinh trong cuộc đấu tranh vì dân chủ và tiến bộ xã hội, vì tình đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc.
Liên đoàn Phụ nữ dân chủ thế giới (FDIM) đã bầu Fidel Castro là “Công dân toàn cầu” và khẳng định ông là tấm gương về niềm tin và sự tận tụy trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, chủ quyền và nhân phẩm. Lãnh đạo và nhân dân Cuba khẳng định: Fidel Castro mãi mãi là lãnh tụ tinh thần của cách mạng Cuba - một nhà tư tưởng tầm cỡ thế giới luôn đấu tranh cho sự thay đổi và chuyển biến xã hội với những lý tưởng bất diệt.
Trí tuệ và nghị lực
Chủ tịch Fidel Castro từng khẳng định lý tưởng của ông, đầu tiên và trước nhất, là vì người Cuba. Ông từng phát biểu: “Không phải là chủ nghĩa Mác hay chủ nghĩa cộng sản mà là một xã hội dân chủ, công bằng trong một nền kinh tế được chuẩn bị kỹ càng”. Và đất nước Cuba dưới sự lãnh đạo của ông đã thực hiện được điều đó bất kể hoàn cảnh vô cùng khó khăn, phức tạp.
Ông cùng với ban lãnh đạo Cuba phải tính toán chặt chẽ, tránh sơ hở vừa đổi mới vừa bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, vừa bảo vệ và phát triển kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ thành quả xã hội chủ nghĩa - là niềm tin của các dân tộc bị áp bức vùng châu Mỹ Latinh và trên thế giới. Vị “Tư lệnh Castro” - cách gọi trìu mến hiện nay ở Cuba đối Fidel Castro - luôn được sự ủng hộ của nhân dân Cuba và tầng lớp thanh niên, trí thức và nhân dân thế giới yêu chuộng hòa bình và công lý.
Với tài hùng biện thiên tài, Fidel Castro đã trên mọi diễn đàn trong nước cũng như quốc tế cất cao tiếng nói chống bất công, đòi hỏi bình đẳng giữa các dân tộc, chống áp bức bất công, đòi xóa nợ cho các nước nghèo.
Ông vượt qua cái chết nhiều lần, chiến đấu thành công, đứng vững hiên ngang qua phong ba bão tố là nhờ sự ủng hộ nồng nhiệt của các tầng lớp nhân dân và bạn bè khắp năm châu bốn biển, từ nhân dân nghèo khổ đến những danh nhân thuộc các lĩnh vực khác nhau trên thế giới. Hành động nghĩa hiệp và tính cách con người Fidel Castro tỏa ánh sáng chính nghĩa và có sức thu phục nhân tâm kỳ lạ.
Người ta kể lại rằng khi phải ra tòa vì tội “bạo loạn” tấn công pháo đài Moncada năm 1953, tất cả những người thừa hành xét xử ông: như chánh án, công tố, bồi thẩm đoàn đều tỏ thái độ bênh vực ông. Từ vai trò của một bị cáo, trước tòa án, trước dư luận trong và ngoài nước, ông đã trở thành người tố cáo, lên án một chế độ độc tài thối nát.
Ông cũng là người trí tuệ, hiểu biết rộng, rất nhạy cảm và dũng cảm. Với thói quen bí mật của một nhà mưu lược, Fidel Castro là bậc thầy về sự giấu mình. Ông đã làm nản chí những ai muốn nghiên cứu sâu xa, tìm hiểu về quá khứ của ông và lịch sử cách mạng - hoặc ít ra đối với những người muốn viết sách về ông. Người ta cho rằng ông không thể từ bỏ thói quen đọc tưởng chừng tới… phát nghiện trong bất cứ hoàn cảnh nào.
Vì vậy, Fidel Castro có thể thảo luận về mọi lĩnh vực, từ đơn giản tới chuyên sâu, với những phân tích sắc sảo thể hiện tầm hiểu biết uyên bác. Ông lúc nào cũng nhìn vấn đề ở tầm chiến lược, ở phạm vi toàn cầu, trong mối tương quan giữa lợi ích quốc gia và chính trị quốc tế… Đồng thời ông cũng là người luôn nắm chắc thực tiễn, tính toán và phân tích sắc bén mọi dữ kiện để quyết đoán nhanh những vấn đề cụ thể.
Những người làm việc gần gũi ông cho biết: Fidel Castro thường chỉ ngủ khoảng 4 tiếng một đêm, và khi cần ông ngủ thêm 1 hoặc 2 tiếng vào bất cứ lúc nào trong ngày. Sức làm việc của ông khiến các trợ lý nhiều khi mệt nhoài, theo không kịp, mặc dù họ đều là những người trẻ khỏe, có những người đang độ tuổi thanh niên “sức dài vai rộng”.
Nhưng vị lãnh tụ của Cuba là vậy, ông sinh ra là để làm việc không ngơi nghỉ, cống hiến suốt đời “chừng nào trí tuệ còn minh mẫn”, và chiến đấu với những thách thức lớn lao. Để rồi, tất cả đã tạo nên tầm vóc của một “huyền thoại xuyên thế kỷ”, với năng lực tư duy siêu việt mà sản phẩm luôn luôn chỉ có thể là những ý tưởng phi thường. Fidel Castro xứng đáng là một trong những nhân vật lịch sử vĩ đại nhất của nửa cuối thế kỷ XX và những năm đầu của thiên niên kỷ thứ ba này…
