Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 9/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Các ý kiến đề nghị, bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa theo từng thời kỳ nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro rửa tiền liên quan đến tài sản mã hóa.
Thảo luận tại hội trường, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết cần thiết sửa đổi bổ sung một số điều của luật trên. Đồng thời nhấn mạnh, đây là dự án luật có ý nghĩa quan trọng đối với việc điều hành chính sách tiền tệ, đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng, phòng chống rửa tiền và phát triển thị trường tài chính trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ.
Góp ý liên quan đến việc sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao việc Ban soạn thảo đã đưa 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa vào dự thảo luật (Điều 33a). Đây là bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa Khuyến nghị 15 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và tạo cơ sở pháp lý cho việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro rửa tiền liên quan đến tài sản mã hóa.
Song, đại biểu cho rằng, 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong dự thảo hiện chưa được cấu trúc theo các nhóm dấu hiệu có cùng tính chất, mà đang được liệt kê khá dàn trải. Đại biểu đề nghị, hệ thống lại theo từng nhóm để điều khoản rõ ràng, logic hơn: nhóm chỉ báo ngoài chuỗi (Off-chain), nhóm chỉ báo trên chuỗi (On-chain), nhóm chỉ báo về VASP và địa chỉ ví...
Đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) phát biểu tại phiên họp.
Bên cạnh các dấu hiệu được quy định cụ thể trong luật, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị, cần có một quy định mở, giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa theo từng thời kỳ.
Đại biểu nhận thấy, dự thảo đặt ra yêu cầu nhận diện các giao dịch có liên quan đến dịch vụ trộn tiền, cầu nối liên chuỗi và các phương thức che giấu dòng tiền khác. Đây là yêu cầu đúng, nhưng cần nhìn nhận đúng bản chất kỹ thuật của nó.
Đại biểu đề nghị, Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu xây dựng hoặc tổ chức cung cấp hạ tầng công nghệ giám sát dùng chung theo mô hình SupTech/RegTech. Trong đó có các công cụ phân tích On-chain, cơ chế chia sẻ dữ liệu và hệ thống cảnh báo rủi ro cho các tổ chức thuộc diện báo cáo. Như vậy, thay vì yêu cầu từng ngân hàng tự xây dựng một hệ thống phân tích blockchain riêng, có thể hình thành một năng lực giám sát dùng chung ở cấp độ quốc gia.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) phát biểu tại phiên họp.
Về vấn đề hình thành năng lực phân tích và điều tra tài chính số, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị, nghiên cứu cơ chế thu hút và sử dụng nhân lực chuyên môn cao về Blockchain Forensics - pháp chứng và điều tra trên chuỗi khối, phân tích dữ liệu và điều tra tài chính số cho các đơn vị có chức năng phòng, chống rửa tiền và điều tra tội phạm tài chính, công nghệ cao.
Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (Đoàn Quảng Trị) cho rằng, vấn đề nhận diện báo cáo giao dịch đáng ngờ đặc biệt trong lĩnh vực tài sản mã hóa (tại khoản 8, khoản 9 Điều 2 dự thảo luật sửa đổi khoản 1 Điều 26 và bổ sung Điều 33 của Luật Phòng, chống rửa tiền) không chỉ là vấn đề kỹ thuật ngân hàng mà là an ninh tài chính quốc gia.
Nhất trí với dự thảo luật bổ sung cơ chế nhận diện báo cáo giao dịch đáng ngờ về tài sản mã hóa là cần thiết, song, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ kiến nghị khắc phục vướng mắc về năng lực thực thi tại Điều 33a, giao Chính phủ ban hành tiêu chí kỹ thuật hướng dẫn từng dấu hiệu đáng ngờ, quy định ngưỡng giao dịch bắt buộc xác minh danh tính theo thông lệ quốc tế kèm lộ trình đầu tư hạ tầng và đào tạo cán bộ có hiệu lực đồng thời với luật.
