Trung tuần tháng 11, tôi tìm về thôn Nông Nội (xã Đắk Nông, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) để tìm gặp những người con trong dòng họ hiếu học Xiêng Thanh. Nơi đây là nơi quần tụ của người đồng bào người dân tộc Giẻ Triêng, trong đó có người con trong dòng họ Xiêng Thanh.
Ngay tại ngôi nhà rông truyền thống, ông Xiêng Thanh Tý- người lớn nhất trong dòng họ Xiêng Thanh, cũng là gia đình có nhiều người con học giỏi, thành đạt nhất trong dòng họ. Theo ông Tý, dòng họ Xiêng Thanh đã gắn bó ở làng Nông Nội nhiều đời nay tại nơi ngã ba biên giới này. Hiện, dòng họ có 73 hộ với hơn 270 nhân khẩu sống quần tụ trên mảnh đất truyền thống Nông Nội.
Ông Tý cho biết: Họ Xiêng Thanh được hình và phát triển trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng và hiếu học trên quê hương thôn Nông Nội từ lâu rồi. Đời sống của bà con trước đây rất khó khăn, quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” mà cái nghèo vẫn bám dai dẳng. Sau khi đúc kết, chúng tôi hiểu vì mình thiếu trình độ, phương thức canh tác lạc hậu nên cái nghèo vẫn không thoát được. Vì vậy, chúng tôi nhận thức được vấn đề giáo dục là cực kỳ quan trọng, muốn phát triển kinh tế, thoát được cái đói, cái nghèo thì phải biết cái chữ mới áp dụng được khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Vì vậy, trong những năm qua, chúng tôi luôn động viên, khuyến khích và cố gắng đầu tư hết khả năng và luôn xác định việc học tập của con cháu là quan trọng hàng đầu để nâng cao trình độ, nâng cao hiểu biểu để vươn lên”.
Cũng theo ông Tý, để khuyến khích động viên các con cháu chịu khó học tập, hàng quý dòng họ thường có các buổi họp đại diện các hộ gia đình để nắm bắt tình hình học tập của con, cháu mình, vận động khuyên nhủ những cháu có ý định nghỉ học giữa chừng cố gắng học tập. Cuối năm dòng họ tổ chức buổi liên hoan khen thưởng những cháu đạt thành tích cao trong học tập bằng hiện vật, những cháu đậu vào các trường cao đẳng, đại học được dòng họ quyên góp ủng hộ để động viên các cháu cố gắng tiếp tục học tập.
Ngay tại ngôi nhà rông truyền thống của dân tộc Giẻ Triêng, chị Y Lăng (34 tuổi) thể hiện rõ niềm tự hào vui vẻ trên khuôn mặt phúc hậu khi được làm dâu và nói về dòng học Xiêng Thanh ở thôn Nông Nội. Chồng chị là Xiêng Thanh Sang cũng đã tốt nghiệp Đại học Luật và giờ đang là cán bộ xã Đắk Nông. Theo chị Y Lăng, người con lớn là Xiêng Thị Tuyết (15 tuổi, học sinh Trường THPT Nguyễn Trãi) của gia đình chị cũng tiếp tục nối tiếp truyền thống của dòng họ đang tích cực học tập và luôn đạt học sinh giỏi, học sinh tiến tiến.
Với những cố gắng nuôi dạy của gia đình, sự động viên quan tâm của các thành viên trong dòng họ, sự dạy bảo tận tình của các thầy cô giáo ở các cấp học cũng như sự rèn luyện và tu dưỡng của chính bản thân các cháu, dòng họ Xiêng Thanh đã có nhiều người con đỗ đạt cao và trưởng thành, trở thành cán bộ công chức trong cơ quan Đảng, Nhà nước. Đến nay, dòng họ Xiêng Thanh đã có 37 người tốt nghiệp đại học, 16 người có bằng cao đẳng và trong dòng họ hiện đang có 65 cháu đang theo học tại các cấp học, đa số các cháu đạt học sinh giỏi, học sinh tiên tiến.
Một trong những gia đình trong dòng họ Xiêng Thanh có nhiều con cháu chăm ngoan, hiếu học và thành đạt nhất là gia đình ông Xiêng Thanh Tý. Ông Tý là trưởng dòng họ Xiêng Thanh. Gia đình ông Tý có 4 người con thì cả 4 người đều học hết đại học và đang công tác trong các cơ quan nhà nước của tỉnh, huyện.
Ngoài gia đình Xiêng Thanh Tý thì trong dòng họ Xiêng Thanh ở Nông Nội còn có nhiều gia đình cũng có truyền thống hiếu học và có nhiều người con trong dòng họ đều đã học hết đại học, cao đẳng và hiện đang là cán bộ Đảng ủy xã, trong ngành Công an, giáo viên và một số ban ngành khác trong huyện, tỉnh.
Nói về dòng họ mình, ông Xiêng Thanh Thiên tâm sự: Ở Đắk Nông này, nhiều gia đình trong thôn, xã thấy truyền thống hiếu học của con em trong dòng họ Xiêng Thanh nên giờ cũng tích cực học tập, làm theo. “Với truyền thống hiếu học, dòng họ Xiêng Thanh chúng tôi cũng đã nhận được sự tuyên dương, khen thưởng, động viên của tỉnh, huyện. Chúng tôi vẫn luôn giáo dục con cái còn phải học tiếp tục học, học nữa, học mãi. Học để biết, học để làm người có ích cho xã hội, cho gia đình, đồng thời tích cực tuyên truyền, vận động bà con trong thôn, làng thường xuyên quan tâm giáo dục con em mình để mai sau các cháu trở thành những người cán bộ, những người công dân có ích cho xã hội và cho đất nước”- ông Xiêng Thanh Thiên cho biết.
Ông Vũ Việt Thắng- Phó phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Ngọc Hồi đánh giá: Phong trào hiếu học của con em trong dòng họ Xiêng Thanh ở thôn Nông Nội xã Đắk Nông là một trong rất hiếm dòng họ người dân tộc thiểu số làm được. Trong khi ở vùng biên giới này, việc vận động học sinh đến trường để duy trì sĩ số luôn là vấn đề đau đầu cho ngành thì phong trào hiếu học của dòng họ Xiêng Thanh trở thành tấm gương sáng nơi ngã ba biên giới mà nhiều dòng họ khác và các gia đình trên địa bàn Đắk Nông nói riêng, toàn huyện nói chung học tập, làm theo.
Trao tặng xe đạp, chăn bông cho học sinh nghèo hiếu học ở miền núi 
Công an Tây Ninh trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học 
