Độc đáo lễ hội mừng lúa mới của đồng bào Cơ Tu

Lễ hội “Mừng lúa mới” là một nghi lễ quan trọng trong đời sống của người dân đồng bào Cơ Tu, huyện Nam Đông (nay là huyện Phú Lộc, TP Huế) nhằm thể hiện sự biết ơn đối với các thần linh đã che chở cho nhân dân, mang lại cuộc sống ổn định, bản làng được mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi…

Hiện, lễ hội này đang được xây dựng hồ sơ để trình Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trong cộng đồng dân tộc Cơ Tu có nhiều lễ hội văn hóa đặc sắc, trong đó, lễ hội mừng lúa mới là một nghi lễ rất quan trọng trong đời sống của người dân đồng bào Cơ Tu huyện Nam Đông (nay là huyện Phú Lộc). Cuối năm 2024, Phòng Văn hóa - Thông tin (VH-TT) huyện Phú Lộc đã triển khai sưu tầm, phục dựng thành công nguyên bản lễ hội mừng lúa mới của đồng bào Cơ Tu, đồng thời có các giải pháp phát huy lễ hội này và phát triển điểm đến du lịch hấp dẫn ở vùng miền núi của huyện. Lễ hội mừng lúa mới tái hiện cảnh các cô gái Cơ Tu đi tuốt lúa từ sớm tinh mơ, khi ông mặt trời còn chưa kịp thức giấc. Bằng đôi bàn tay khéo léo, dịu dàng, cùng với sự tỉ mỉ của mình, các thôn nữ đã thu hoạch những hạt lúa màu mỡ, vàng ươm chín đượm, phản ánh về một mùa màng bội thu của dân bản.

Tại không gian của lễ hội trong ngôi nhà Gươl sinh hoạt cộng đồng của bản làng, tất cả mọi người từ già đến trẻ đều mặc trang phục truyền thống để tham gia. Các già làng, người có uy tín trong làng được mời làm khách, tham dự lễ hội của làng mình. Những dụng cụ sản xuất được đưa vào nhà Gươl để trình báo với thần linh, tổ tiên ông bà về kết quả công việc sản xuất vụ mùa vừa qua. Các chàng trai cùng nhau săn bắn kiếm mồi để trình trong mâm cúng lễ… Trong mâm cúng mừng lúa mới của người Cơ Tu thường có các lễ vật: cơm xôi, cơm lam nướng ống tre, cá xanh khô, cá suối tươi nướng ống, gà nhà, lợn, rượu cần, rượu trắng, ngoài ra còn có tấm zèng, sợi mã não, cườm trắng và các loại trang sức truyền thống khác.

Trước khi diễn ra lễ cúng, tất cả mọi người, từ người già đến trẻ con đều phải mặc trang phục truyền thống Cơ Tu. Bên cạnh đó, cồng, chiêng là di sản văn hóa quý báu, được coi là vật thiêng liêng nhất, có thể giúp con người thông tin trực tiếp với thần linh, với các Giàng…

le-hoi-cotu.jpg -0
Điệu múa trong lễ hội mừng lúa mới của đồng bào Cơ Tu, huyện Phú Lộc.

Già làng Hồ A Ray ở thôn A Xăng, xã Thượng Long (huyện Phú Lộc) cho biết, lễ hội mừng lúa mới được duy trì từ xưa đến nay tại các xã có đồng bào Cơ Tu sinh sống. Trong lễ hội mừng lúa mới, nhiều bản sắc văn hóa tiêu biểu của đồng bào Cơ Tu được trình diễn như: điệu múa tung tung da dá truyền thống, biểu diễn cồng chiêng… Lễ hội Mừng lúa mới là một nghi lễ rất quan trọng trong đời sống của người dân đồng bào Cơ Tu, thể hiện sự tôn kính đối với các thần linh đã che chở, mang lại cuộc sống ổn định, bản làng được mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Thông qua lễ hội, người Cơ Tu cũng gửi gắm thông điệp cùng chung tay bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa trong cộng đồng và quảng bá nét độc đáo văn hóa của đồng bào vùng cao góp phần giới thiệu và thu hút du khách đến trải nghiệm.

Ông Lê Nhữ Sửu, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin (VH-TT) huyện Phú Lộc cho biết, thực hiện dự án về “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”, thời gian qua, huyện đã triển khai nhiều hoạt động như quan tâm khảo sát, nghiên cứu các lễ hội truyền thống tiêu biểu tại các bản, làng để khai thác, xây dựng sản phẩm phục vụ phát triển du lịch. Huyện đã ưu tiên bảo tồn các lễ hội truyền thống có nguy cơ mai một và các lễ hội tiêu biểu nhằm khai thác, xây dựng sản phẩm du lịch ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bên cạnh đó, địa phương còn tổ chức xây dựng mô hình bảo tồn văn hóa của người Cơ Tu, với các nội dung như: khảo sát, điều tra, thống kê, thu thập thông tin xây dựng mô hình; thuê chuyên gia nghiên cứu, chuyên gia tư vấn hỗ trợ nghiên cứu xây dựng mô hình; tổ chức tập huấn về phương pháp, kỹ năng xây dựng và nhân rộng các mô hình; tổ chức thực nghiệm các mô hình và thông tin tuyên truyền, quảng bá... Qua đó, các nghệ nhân, già làng, người có uy tín và đồng bào dân tộc Cơ Tu cũng như các câu lạc bộ, đội văn nghệ dân gian tại các thôn, bản, các đơn vị, hộ kinh doanh, doanh nghiệp du lịch được tiếp cận và thụ hưởng…

Theo ông Lê Nhữ Sữu, cuối năm 2024, UBND huyện Phú Lộc phối hợp với Phân viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam tại Huế tổ chức họp lấy ý kiến của các đại biểu về lý lịch di sản văn hóa phi vật thể. Lễ hội mừng lúa mới và đi tới thống nhất tên gọi theo tiếng Cơ Tu là “Bhuôih Cha Ha ro Tơ me”.

Sở Văn hóa - Thể thao TP Huế cho biết, hồ sơ đang ở giai đoạn hoàn thiện sau đó sẽ trình Bộ VH-TT&DL để xem xét, ghi danh vào Danh mục quốc gia về Di sản văn hóa phi vật thể. Theo các nhà nghiên cứu, việc lập hồ sơ ghi danh lễ hội ở cấp độ quốc gia, một mặt khẳng định các giá trị của lễ hội mừng lúa mới trong bức tranh di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam; mặt khác, đánh thức niềm tự hào của dân tộc Cơ Tu về di sản đang sở hữu, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ việc bảo tồn với sự chung tay của cả cộng đồng.

Hải Lan

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.