Giá trị phát hành giảm
Theo báo cáo của VCBS, trong nửa đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành trái phiếu đạt 187.000 tỷ đồng, giảm 30,4% so với cùng kỳ. Phát hành riêng lẻ vẫn chiếm vai trò chủ đạo với tổng giá trị phát hành 162.083 tỷ đồng, giảm 32,65% so với cùng kỳ.
Còn tại Báo cáo thị trường TPDN tháng 6/2026 của FiinGroup cho thấy, hoạt động mua lại trước hạn tăng đột biến trong quý II, trở thành một trong những yếu tố chính khiến quy mô thị trường TPDN thu hẹp trong nửa đầu năm.
Theo đó, tổng giá trị TPDN được mua lại trước hạn trong quý II/2026 đạt 138.900 tỷ đồng, gấp 8,4 lần quý trước và tăng 39% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, giá trị mua lại đạt 155.500 tỷ đồng, tăng 19,7%.
Động lực gần như hoàn toàn đến từ nhóm ngân hàng. Trong quý II, các tổ chức tín dụng mua lại khoảng 130.000 tỷ đồng trái phiếu, chiếm 93,6% toàn thị trường và tăng 78,7% so với cùng kỳ. Tính chung 6 tháng, giá trị mua lại của nhóm này đạt gần 137.000 tỷ đồng, tăng 76% và chiếm 88,1%.
Riêng tháng 6, ngân hàng mua lại gần 65.000 tỷ đồng trái phiếu trước hạn, mức cao nhất theo tháng từ trước đến nay. Một số đơn vị có giá trị mua lại lớn gồm ACB với 15.000 tỷ đồng, Techcombank 14.500 tỷ đồng, MB 8.000 tỷ đồng và OCB 6.700 tỷ đồng.
Làn sóng mua lại diễn ra trong bối cảnh hoạt động phát hành mới của ngân hàng giảm đáng kể. Trong 6 tháng đầu năm, nhóm này phát hành khoảng 99.900 tỷ đồng trái phiếu, giảm gần 50% so với cùng kỳ. Giá trị mua lại vì vậy cao hơn 37,1% lượng phát hành mới.
Dòng tiền rút khỏi thị trường lớn hơn dòng vốn bổ sung khiến dư nợ trái phiếu ngân hàng cuối quý II giảm còn 641.000 tỷ đồng, thấp hơn 5,6% so với cuối năm 2025. Dù vậy, ngân hàng vẫn là nhóm phát hành lớn nhất, chiếm 46,6% tổng giá trị TPDN đang lưu hành.
Đáng chú ý, gần 91% số trái phiếu được ngân hàng mua lại có kỳ hạn phát hành dưới 3 năm và thời gian lưu hành thực tế chưa đến 2 năm. Cơ cấu này cho thấy phần lớn giao dịch mua lại gắn với quản trị nguồn vốn ngắn và trung hạn, thay vì chỉ nhằm xử lý các khoản nợ sắp đáo hạn.
Trên thực tế, một số ngân hàng đồng thời xây dựng kế hoạch mua lại và phát hành mới. Chẳng hạn, ACB dự kiến phát hành 20.000 tỷ đồng trái phiếu trong năm 2026, song cũng lên kế hoạch mua lại trước hạn 15.000 tỷ đồng. Điều này cho thấy hoạt động mua lại không đồng nghĩa ngân hàng rút khỏi kênh trái phiếu, mà có thể là một phần của quá trình thay thế và làm mới cơ cấu huy động.
Còn nhiều áp lực trả nợ
Điều tích cực nửa đầu năm nay là số lượng trái phiếu phát sinh vấn đề mới giảm đáng kể (nửa đầu năm thị trường chỉ ghi nhận ba mã trái phiếu phát sinh chậm thanh toán mới), cho thấy dòng tiền của doanh nghiệp phát hành và khả năng thu xếp nguồn thực hiện nghĩa vụ nợ đã có sự cải thiện.
Đáng chú ý, lãi suất phát hành TPDN đang tăng mạnh trong bối cảnh lãi suất huy động trên thị trường tăng mạnh. Mặt bằng lãi suất TPDN bình quân đã tăng rõ rệt lên 9,86%/năm (tăng 119 điểm cơ bản so với lãi suất bình quân nửa cuối năm 2025 và tăng 286 điểm cơ bản so với cùng kỳ).
Lãi suất phát hành trái phiếu bất động sản cao nhất là 12,5%, thuộc các doanh nghiệp của Tập đoàn Vingroup. Với ngành ngân hàng, một số lô phát hành của nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ như VietABank, VietBank, TPBank phát hành trái phiếu với lãi suất thả nổi quanh 9 – 9,7%/năm.
Các chuyên gia phân tích VCBS cho rằng, mặt bằng lãi suất dự báo duy trì ở ngưỡng cao có thể gây áp lực nhất định lên dòng tiền và khả năng thu xếp nguồn trả nợ, đặc biệt đối với các trái phiếu thả nổi. Hiện, khoảng 52,44% giá trị TPDN đang lưu hành áp dụng cơ chế lãi suất thả nổi hoặc kết hợp, nên biến động lãi suất thị trường sẽ tác động trực tiếp tới lãi suất trái phiếu và chi phí vốn của doanh nghiệp.
Ngoài ra, bên cạnh câu chuyện lãi suất, áp lực lớn nhất của thị trường TPDN hiện nay là lượng đáo hạn TPDN nửa cuối năm vẫn rất lớn. Áp lực này không chỉ từ lượng trái phiếu đến hạn theo kế hoạch mà còn từ các lô có vấn đề đáo hạn năm 2024 đã được gia hạn tối đa 2 năm theo Nghị định 08/2023/NĐ-CP và sẽ đến hạn trở lại trong năm 2026.
Theo VIS Rating, nửa cuối năm 2026 sẽ có khoảng 60.000 tỷ đồng trái phiếu bất động sản đến hạn thanh toán, tương đương gần một nửa lượng TPDN đáo hạn trên toàn thị trường. Đáng lưu ý là khoảng 40% giá trị trái phiếu đến hạn thuộc các doanh nghiệp từng chậm thanh toán hoặc phải gia hạn nghĩa vụ nợ trong giai đoạn 2023-2024.
Theo đánh giá của VIS Rating, việc doanh nghiệp có hoàn thành nghĩa vụ trái phiếu đúng hạn hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tiến độ triển khai dự án, dòng tiền bán hàng, khả năng xử lý tài sản bảo đảm cũng như khả năng tiếp cận các nguồn vốn thay thế.
Được biết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) mới đây đã phối hợp với Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổ chức Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 30/2023/TT-BTC và Thông tư số 76/2024/TT-BTC hướng dẫn một số điều của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về chào bán, giao dịch TPDN riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán TPDN ra thị trường quốc tế.
Theo đó, dự thảo hướng dẫn đầy đủ về đăng ký, lưu ký, chuyển quyền sở hữu, tổ chức giao dịch và thanh toán TPDN riêng lẻ, bao gồm cả quy định xử lý giao dịch lỗi và trường hợp tạm thời mất khả năng thanh toán. Ngoài ra, dự thảo tiếp tục hoàn thiện quy định về công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành và chế độ báo cáo của các tổ chức tham gia thị trường; bổ sung một số biểu mẫu mới, đồng thời sửa đổi các mẫu biểu hiện hành để thuận tiện cho việc áp dụng và tra cứu… Đáng chú ý, dự thảo không bổ sung thủ tục hành chính mới, qua đó hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ cho các chủ thể tham gia thị trường.
Theo Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với thị trường TPDN có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao tính minh bạch của thị trường với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động huy động vốn hợp pháp, hiệu quả của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và củng cố niềm tin của các chủ thể tham gia.
