Hợp tác quốc tế để “vực dậy” cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao

Hiu hắt ở cửa khẩu “một thời vang bóng”

Tỉnh Hà Tĩnh có đường biên giới dài 164,488 km tiếp giáp với hai tỉnh Bôly Khămxay và Khăm Muồn, với cửa ngõ thông thương kinh tế của Việt Nam và vùng khu vực phía Đông Lào qua cửa khẩu quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao. Thời gian qua, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn biên giới, cửa khẩu cơ bản ổn định. Công tác quản lý, kiểm soát biên giới, cửa khẩu tiếp tục thực hiện chặt chẽ.

Các lực lượng chức năng tại cửa khẩu phía Hà Tĩnh phối hợp với cơ quan chức năng hai tỉnh Bôly Khămxay và Khăm Muồn, thực hiện tốt công tác quản lý, kiểm soát xuất, nhập cảnh, xuất nhập khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động lưu thông, qua lại biên giới. Lực lượng Công an, Bộ đội biên phòng và Hải quan cửa khẩu thường xuyên trao đổi thông tin với nhau đã giúp phát hiện, đấu tranh thành công một số chuyên án, vụ án; đồng thời hợp tác quốc tế trong công tác xây dựng cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh và thực hiện có hiệu quả thủ tục biên phòng điện tử kết nối Cơ chế một cửa quốc gia.

Tuyến Quốc lộ 8A nối Quốc lộ 1A đến cửa khẩu Cầu Treo - Nậm Phao sau thời gian hơn 1 thập kỷ nâng cấp, mở rộng đã hoàn thành. Tuy nhiên, tuyến đường phía nước bạn Lào xuống cấp nghiêm trọng, sạt lở nhiều gây ách tắc giao thông, nguy hiểm cho người dân và các phương tiện qua lại. Hệ thống hạ tầng tại cửa khẩu quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao còn thiếu đồng bộ, các dịch vụ còn thiếu và yếu dẫn đến năng lực phục vụ, nhất là phục vụ các hoạt động vận tải qua cửa khẩu còn hạn chế dẫn đến ách tắc phương tiện tại cửa khẩu.

Việc phối hợp thực hiện các thủ tục thông quan hàng hóa, người và phương tiện tại cửa khẩu có thời điểm còn khó khăn. Cùng với đó, tình hình hoạt động của các loại tội phạm diễn biến phức tạp, nhất là tội phạm ma túy, buôn lậu, gian lận thương mại, xuất nhập cảnh trái phép; thủ đoạn hoạt động của các loại đối tượng ngày càng tinh vi, manh động. Chính sách ưu đãi đầu tư có nhiều thay đổi... là những khó khăn, rào khiến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cũng như tổng thu ngân sách trong những năm gần đây qua cửa khẩu Cầu Treo - Nậm Phao giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước.

Trong bối cảnh đó, để “vực dậy” hoạt động sôi động tại khu vực cửa khẩu quốc tế Cầu Treo – Nậm Phao, thúc đẩy hàng hóa và du khách thông quan, xuất nhập cảnh qua biên giới hai nước, trong những năm gần đây giữa các tỉnh đối biên đã có nhiều hoạt động hợp tác hữu nghị, tương trợ nhau để cùng phát triển. Thông qua các cuộc làm việc, hội đàm song phương giữa hai quốc gia, nhiều chính sách mang chiến lược đột phá đã được thông qua, cùng với đó các cơ chế, vướng mắc trong thực hiện Hiệp định và Nghị định thư chung giữa hai nước từ trước đến nay cũng đã từng bước được tháo gỡ để tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp hoạt động giao thương qua lại giữa hai bên biên giới.

Quyết tâm “vực dậy” cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao

Mới đây nhất, thực hiện nhiệm vụ phối hợp triển khai các nội dung liên quan đến hoạt động vận tải đường bộ theo Biên bản Hội nghị cấp cao giữa tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Bôly Khămxay, tháng 5/2026, thông qua các cuộc làm việc giữa lực lượng chức năng hai bên Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Việt Nam) và Cửa khẩu quốc tế Nậm Phao (Lào), nhiều giải pháp quan trọng đã được thống nhất nhằm tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho hoạt động vận tải, thông quan hàng hóa, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu và thúc đẩy thương mại qua biên giới.

Tại cuộc làm việc, sau khi trao đổi hai bên đã thống nhất kéo dài thời gian làm việc tại Cửa khẩu quốc tế Nậm Phao đến 21h, thậm chí đến 22h hằng ngày đối với mặt hàng hoa quả, nước giải khát và các mặt hàng có lưu lượng vận chuyển lớn. Đồng thời, Ủy ban chính quyền tỉnh Bôly Khămxay đã ghi nhận đề nghị từ Việt Nam, đồng ý nâng tải trọng tuyến đường vận tải Nậm Phao - Cầu Treo ngang bằng tuyến Nậm Phao - Cha Lo nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận chuyển hàng hóa, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực vận chuyển, tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy lưu thông hàng hóa qua các cặp cửa khẩu trên biên giới Việt - Lào.

Để phát triển cửa khẩu, đầu năm 2026 tỉnh Hà Tĩnh đã thành lập Tổ công tác liên ngành về thúc đẩy phát triển và hợp tác cặp cửa khẩu Cầu Treo - Nậm Phao. Đồng thời, phía Việt Nam đã chủ trì, phối hợp với nước bạn Lào thống nhất phương án đầu tư Dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường giữa 2 cửa khẩu đoạn trên lãnh thổ Lào để đồng bộ hạ tầng trên tuyến vận tải liên vận Việt - Lào. Hiện, phía Hà Tĩnh đã bàn giao tài liệu liên quan cho phía tỉnh bạn, Sở Công chính và Vận tải tỉnh Bôly Khămxay đang rà soát, thẩm định hồ sơ để báo cáo Ủy ban chính quyền tỉnh Bôly Khămxay trình cấp có thẩm quyền. Ngoài ra, hiện nay hai tỉnh Hà Tĩnh và Bôly Khămxay cũng đang đề xuất Chính phủ và ngành chức năng hai nước Phương án thành lập Khu hợp tác kinh tế biên giới Hà Tĩnh - Bôly Khămxay.

Cùng với đó, tỉnh Hà Tĩnh cũng đang đề xuất Bộ Xây dựng Việt Nam, Bộ Công chính và Vận tải Lào sớm hoàn thành các thủ tục ký Bản ghi nhớ về việc bổ sung tuyến Quốc lộ 8A, Quốc lộ 12A trên lãnh thổ Việt Nam, Lào vào Nghị định thư số 1 của Hiệp định khung về tạo thuận lợi cho vận chuyển người và hàng hóa qua lại biên giới giữa các nước Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS - CBTA). Tiếp tục kiến nghị Chính phủ Việt Nam, Lào sớm hoàn thiện các thủ tục mở tuyến vận tải hành khách cố định liên vận Hà Tĩnh (Việt Nam) - Thà Khẹc (Lào) - Nakhon Phanom đến Băng Cốc (Thái Lan) và ngược lại.

Đối với Hiệp định tạo điều kiện thuận lợi cho phương tiện cơ giới đường bộ qua lại biên giới giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào ký ngày 23/4/2009 và Nghị định thư thực hiện Hiệp định theo hướng ứng dụng CNTT quản lý, kiểm soát và xử phạt về quá trọng tải, quá khổ của phương tiện khi tham gia hoạt động của nước bên kia, hiện nay đang còn một số vướng mắc, thiếu nhất quán trong việc thống nhất trọng tải, kích thước phương tiện vận tải theo quy định pháp luật của mỗi nước trên các tuyến Quốc lộ/cao tốc.

Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước vận tải hàng hóa khi thực hiện vận chuyển qua cửa khẩu 2 nước, hiện nay lực lượng chức năng hai quốc gia cũng đang đề xuất trao đổi, giải quyết theo hướng kiến nghị Chính phủ 2 nước Việt Nam - Lào nghiên cứu thảo luận, sửa đổi, bổ sung Hiệp định và Nghị định thư thực hiện Hiệp định để thống nhất trong quản lý, kiểm soát và xử phạt về quá tải trọng, quá khổ của phương tiện khi tham gia hoạt động của nước bên kia.

Trong thời gian tới, với quyết tâm “vực dậy” hoạt động giao thương sôi động qua cửa khẩu quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao, tỉnh Hà Tĩnh cũng đang đề xuất bố trí nguồn vốn để đầu tư nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 12A đoạn cửa khẩu quốc tế Cha Lo đến cảng Vũng Áng; đầu tư tuyến cao tốc kết nối cửa khẩu Cha Lo - Na Phậu với cảng Vũng Áng và đầu tư dự án tuyến đường sắt Vũng Áng - Tân Ấp - Mụ Giạ. Cùng với đó, các ngành chức năng tại cửa khẩu quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao tạo điều kiện thuận lợi trong việc thực hiện các thủ tục hành chính xuất, nhập cảnh cho người, quản lý phương tiện và hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu hai nước Việt Nam - Lào đảm bảo nhanh chóng, thuận lợi và đúng quy định pháp luật.

Ngày 16/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 439/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng KKT Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo đến năm 2045. Theo quy hoạch được phê duyệt, KKT Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo có tổng diện tích tự nhiên 56.685 ha, trong đó vùng lõi gồm 9 phân khu chức năng với diện tích khoảng 23.411 ha, được quy hoạch theo các lĩnh vực: thương mại, dịch vụ, logistics, du lịch, nông - lâm nghiệp, công nghiệp và đô thị. KKT Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo được định hướng phát triển trở thành Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế văn minh, hiện đại, năng động; là cửa ngõ giao thương và đầu mối giao thông quan trọng trong nước và quốc tế; giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh.