Ngày 6/8, thảo luận về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, các đại biểu thống nhất đánh giá hai địa phương đã hội đủ điều kiện theo quy định. Đồng thời nhấn mạnh, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là dấu mốc về tổ chức hành chính mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng mô hình phát triển hiện đại, phát huy lợi thế đặc thù, nâng cao chất lượng quản trị, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm đời sống người dân, tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng và cả nước.
Các tiêu chuẩn, tiêu chí đều đạt, thậm chí vượt trội
Nêu quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, Bắc Ninh và Quảng Ninh đã đáp ứng đủ 5 điều kiện của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, phù hợp với quy hoạch, góp phần bảo đảm sự thống nhất của quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; bảo đảm đoàn kết dân tộc, phù hợp với các yếu tố lịch sử, truyền thống văn hóa địa phương và bảo đảm các tiêu chuẩn theo quy định.
Riêng về 7 tiêu chuẩn theo Nghị quyết số 1211 của Quốc hội để tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, hai địa phương đã có bảng phụ lục kèm theo rất chi tiết, đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng việc thành lập hai thành phố là tất yếu.
Đại biểu nêu các số liệu dẫn chứng và các tiêu chuẩn, đại biểu khẳng định, Bắc Ninh và Quảng Ninh đều vượt khá xa. Tuy nhiên, đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng lưu ý, các địa phương khi chuyển lên thành phố trực thuộc Trung ương luôn luôn có những áp lực nhất định, nhất là về hạ tầng đô thị, mật độ dân cư, hệ thống y tế, bệnh viện, trường học, vấn đề rác thải, xử lý nước thải...
Hình thành hai cực tăng trưởng mới
Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị) bày tỏ thống nhất cao và đánh giá hồ sơ đề án được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, đúng quy định pháp luật. "Nếu được Quốc hội thông qua, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương sẽ hình thành hai cực tăng trưởng mới, tạo động lực phát triển cho vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước trong giai đoạn tới", đại biểu Nguyễn Minh Tâm bày tỏ tin tưởng.
Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề xuất định vị mô hình phát triển phù hợp với lợi thế của từng địa phương. Cụ thể, đối với Quảng Ninh, đại biểu đề xuất định hướng phát triển theo mô hình "đô thị di sản, kinh tế biển và an ninh biên giới đa cực" vì Quảng Ninh có lợi thế là địa phương duy nhất sở hữu đầy đủ 5 loại hình giao thông hiện đại, đồng thời là cửa ngõ kết nối ASEAN với Đông Bắc Á, phát triển đồng thời kinh tế biển, kinh tế di sản và kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, địa phương cũng đối mặt với thách thức trong việc hài hòa giữa bảo tồn di sản thiên nhiên với phát triển công nghiệp, cảng biển và ứng phó biến đổi khí hậu.
Đại biểu đề nghị địa phương nghiên cứu cơ chế phát triển kinh tế xanh, tăng cường kiểm soát môi trường tại vùng đệm di sản Hạ Long - Cái Bầu, thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái cao cấp, công nghiệp văn hóa, kinh tế ban đêm và từng bước chuyển dịch khỏi năng lượng hóa thạch.
Đồng thời, với vị trí chiến lược có cả biên giới trên bộ và trên biển, Quảng Ninh cần được phân cấp mạnh hơn trong quản lý khu kinh tế cửa khẩu và cảng biển nước sâu, gắn phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực Đông Bắc.
Đối với Bắc Ninh, đại biểu đề xuất phát triển theo mô hình "đô thị bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao và bản sắc Kinh Bắc". Theo đại biểu, việc hợp nhất không gian giữa Bắc Ninh và Bắc Giang tạo điều kiện kết hợp lợi thế thu hút FDI trong lĩnh vực bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo với quỹ đất công nghiệp và tiềm năng du lịch, nông nghiệp.
Đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị địa phương không chỉ dừng ở vai trò trung tâm sản xuất mà cần hướng tới trung tâm nghiên cứu, phát triển công nghệ cao; đồng thời xây dựng chính sách đặc thù thu hút nhân lực chất lượng cao, liên kết đào tạo ngành bán dẫn với các trường đại học.
Cùng với đó, cần quy hoạch các không gian bảo tồn di sản Quan họ, kết nối đô thị với vùng sinh thái nông nghiệp công nghệ cao để xây dựng mô hình "thành phố xanh - thông minh - giàu bản sắc".
Tạo không gian phát triển rộng mở hơn
Đại biểu Trương Hồ Hải (đoàn An Giang) cho rằng, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương sẽ giúp hai địa phương có thêm "tấm áo mới", tạo không gian phát triển rộng mở hơn, không chỉ về kinh tế mà còn trên các lĩnh vực văn hóa, xã hội và du lịch.
Đại biểu nhấn mạnh, cả Quảng Ninh và Bắc Ninh đều là những địa phương có vai trò động lực phát triển của cả nước, thu hút mạnh nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong đó, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI và có số thu ngân sách lớn. Cả hai địa phương cũng đã được Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I.
Cũng theo đại biểu, chủ trương thành lập hai thành phố trực thuộc Trung ương đã được Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương thống nhất. Hồ sơ đề án cũng cho thấy, cả hai địa phương đều đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Vì vậy, đại biểu hoàn toàn thống nhất với việc trình Quốc hội xem xét, quyết định.
Đối với Bắc Ninh, đại biểu Trương Hồ Hải lưu ý đề xuất thành lập 12 phường trên cơ sở chuyển đổi từ các xã. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nếu các đơn vị hành chính đều đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn thì nên xem xét chuyển đổi đồng thời cả 12 xã lên phường để tạo sự đồng bộ, tránh tâm tư trong nhân dân.
Theo đại biểu, trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nếu một số đơn vị chưa được chuyển thành phường ngay từ đầu thì sau này khi đủ điều kiện sẽ phải thực hiện thêm thủ tục, phát sinh công việc cho cả địa phương lẫn Trung ương. Vì vậy, nếu các đơn vị hành chính đều đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn thì nên giải quyết một lần để tạo thuận lợi trong quá trình triển khai.
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, Quảng Ninh là tỉnh có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và của cả nước, là tỉnh duy nhất ở Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc - thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn của Việt Nam thông qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái và là điểm trung chuyển hàng hóa quốc tế sầm uất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế cửa khẩu và thương mại song phương.
Tỉnh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển. Năm 2025, tỉnh đã đóng góp vào quy mô GRDP cả nước là 2,87% và vùng đồng bằng sông Hồng là 9,4%; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng đồng bằng sông Hồng là 11,3%; toàn tỉnh có 247 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và xếp thứ 4 trong vùng đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài; xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%.
Với nền tảng kết cấu hạ tầng số, đô thị thông minh; giao thông - logistics hiện đại; du lịch biển, đảo, di sản; công nghiệp chế biến, chế tạo,... Quảng Ninh đang phát triển trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch của quốc gia, mang tầm quốc tế, đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bắc Ninh có vị trí chiến lược ở cửa ngõ phía Đông Bắc Thủ đô Hà Nội, nằm trên hành lang kinh tế quan trọng kết nối ASEAN với thị trường Trung Quốc. Tỉnh đang từng bước hoàn thiện hệ thống giao thông đa phương thức (gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường không) với các công trình trọng điểm như cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; đường bộ, đường sắt tốc độ cao kết nối với Hà Nội và các địa phương trong khu vực, Ga liên vận quốc tế Kép cùng hệ thống cảng và trung tâm logistics hiện đại, tạo lợi thế nổi trội về kết nối liên vùng và quốc tế.
Năm 2025, Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước, đứng thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng, chiếm 4,1% quy mô GDP cả nước và 13,6% của vùng đồng bằng sông Hồng; tăng trưởng kinh tế đạt 10,27%, đóng góp 5,34% vào tăng trưởng của cả nước và 15,3% vào tăng trưởng của vùng; thu ngân sách đạt trên 123,6 nghìn tỷ đồng. Đến nay, tỉnh có trên 3.660 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký trên 52 tỷ USD, đứng thứ 2 cả nước.
Bắc Ninh còn là vùng đất văn hiến lâu đời gắn với Thành cổ Luy Lâu - một trong những đô thị cổ sớm nhất Việt Nam, sở hữu kho tàng di sản văn hóa đặc sắc với 08 di sản được UNESCO ghi danh, tạo nền tảng để phát triển hài hòa giữa hiện đại và bản sắc.
Với nền tảng công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại, logistics, kết cấu hạ tầng đồng bộ, gắn với bản sắc văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, Bắc Ninh đang phát triển theo hướng đô thị thông minh, xanh, hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh và hội nhập quốc tế, từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của Vùng Thủ đô và cả nước.
