Đằng sau sự rạn nứt của Liên minh Mỹ – Hàn

Là một trong những đối tác trung thành nhất của nhau, song quan hệ Mỹ - Hàn Quốc không còn mấy mặn nồng trong thời gian qua, đặc biệt kể từ khi Seoul và Washington không đạt được tiến triển trong vòng đàm phán mới nhất về chia sẻ chi phí quân sự khi Mỹ yêu cầu Hàn Quốc tăng mạnh các khoản chi cho việc duy trì Các lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc (USFK).

Bất đồng về mục đích ngày càng lớn đang đòi hỏi mối quan hệ đồng minh này phải điều chỉnh.

Các cuộc tập trận chung giữa Mỹ và Hàn Quốc đã có lịch sử lâu đời, bắt đầu được tổ chức kể từ khi giao tranh chấm dứt trên Bán đảo Triều Tiên năm 1953. Bản thân các cuộc tập trận thường mô phỏng các tình huống chiến đấu thực tế - các cuộc đổ bộ, tập trận bắn đạn thật, diễn tập chống khủng bố và các kế hoạch chiến đấu mô phỏng trên máy tính.

Các cuộc tập trận là sự rèn luyện quan trọng đối với các lực lượng đóng tại Hàn Quốc, đặc biệt là những binh sĩ Mỹ được luân phiên điều động tới khu vực theo các đợt triển khai kéo dài một năm. Việc không tiến hành các cuộc tập trận có nguy cơ làm suy yếu “năng lực của quân đội Hàn Quốc và lực lượng Mỹ đóng tại Hàn Quốc để đối phó với nhiều tình huống quân sự khác nhau”.

Lính thủy quân lục chiến Hàn Quốc và Mỹ trong một cuộc tập trận chung.
Lính thủy quân lục chiến Hàn Quốc và Mỹ trong một cuộc tập trận chung.

Kể từ năm 1991, Seoul bắt đầu chia sẻ tài chính duy trì sự hiện diện của USFK tại Hàn Quốc theo Thỏa thuận Những biện pháp đặc biệt (SMA) mà hai bên đã nhất trí, trong đó bao gồm các chi phí thuê người Hàn Quốc làm việc cho USFK, xây dựng các cơ sở quân sự và một số hoạt động hỗ trợ khác.

Tuy nhiên, tại các vòng đàm phán diễn ra năm 2019 về vấn đề chia sẻ chi phí duy trì sự hiện diện của binh lính Mỹ tại Hàn Quốc để tiến tới ký kết SMA lần thứ XI, Washington yêu cầu Seoul góp gần 5 tỷ USD trong năm 2020 cho các khoản chi phí liên quan tới các hoạt động tập trận chung và để hỗ trợ thân nhân của các binh lính thuộc USFK.

Theo thỏa thuận hiện tại, dự kiến hết hiệu lực vào cuối năm 2019, Seoul đồng ý đóng góp 870 triệu USD. Kể từ đó, nhiều tổ chức tại Hàn Quốc đã kêu gọi Seoul tuyên bố đóng băng các khoản đóng góp tài chính cho USFK và chỉ trích yêu cầu của Washington về việc tăng chi phí đóng góp này.

Giới phân tích cho rằng việc Washington quyết định đặt vấn đề chia sẻ chi phí quốc phòng giữa Hàn Quốc và Mỹ lên hàng đầu cho thấy sự cần thiết của hai nước trong việc mở rộng đối thoại giữa hai bên và cân nhắc những điều chỉnh toàn diện với mối quan hệ đối tác quốc phòng. Hai bên nên cân nhắc cách thức có thể khiến liên minh tạo điều kiện tốt hơn cho khả năng Hàn Quốc hợp tác với Trung Quốc, một nhân tố không thể thiếu trong vấn đề an ninh liên Triều, trong việc giải quyết một cách hòa bình những chia rẽ trên Bán đảo Triều Tiên.

Sự chia rẽ chính trị tại khu vực này không mang lại lợi ích cho bất cứ nước nào, bởi nó chỉ kéo dài thêm nỗi ám ảnh dai dẳng và làm suy yếu những cơ hội cho sự hợp tác kinh tế, chẳng hạn như Chính sách phương Bắc mới của Hàn Quốc.

Washington bề ngoài có vẻ hy vọng Bán đảo Triều Tiên sẽ thống nhất và hòa bình, song sự khác biệt tiềm tàng giữa nỗ lực tái thống nhất của Hàn Quốc với những lợi ích của Mỹ trong việc kiềm chế CHDCND Triều Tiên đã dần hé lộ từ trước cả khi Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in chìa tay ra với Bình Nhưỡng.

Việc áp đặt mức chia sẻ trách nhiệm lớn hơn về quốc phòng của Hàn Quốc lên vai Seoul có thể khiến vai trò của Mỹ trong vấn đề an ninh Hàn Quốc giảm đi. Nó còn có thể giúp Hàn Quốc trở thành nhân tố dẫn dắt các hành động răn đe CHDCND Triều Tiên và thống nhất Bán đảo Triều Tiên.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn cần phải duy trì trách nhiệm kiềm chế các năng lực đặc biệt của Bình Nhưỡng trong một liên minh đã được điều chỉnh. Đây nên là một trong những bổn phận quốc phòng then chốt của Washington đối với Hàn Quốc cho đến khi nào tất cả các bên nhất trí về một sự đáp trả với các năng lực hạt nhân của CHDCND Triều Tiên.

Hàn Quốc hiện có một lực lượng quân đội toàn thời gian với 58.000 lính, cùng với hơn 3 triệu quân dự bị. Hàn Quốc còn sở hữu một sự vượt trội về công nghệ. Hàn Quốc cơ bản có thể dựa vào sức mạnh răn đe của bản thân để đối phó với mối đe dọa truyền thống, từ đó giảm bớt nhu cầu đối với việc Mỹ triển khai 28.500 lính trên Bán đảo Triều Tiên.

Sự tiếp tục hiện diện của các binh lính Mỹ tại Hàn Quốc khiến Trung Quốc tiếp tục coi CHDCND Triều Tiên là một vùng đệm. Việc giảm số lượng lính Mỹ triển khai ở Hàn Quốc có thể giúp mở ra một cánh cửa cho sự hợp tác chính sách lớn hơn giữa Trung Quốc và Hàn Quốc trong nỗ lực tái thống nhất một cách hòa bình bán đảo này. 

Mỹ có vẻ đang hăng hái tái định hình mối quan hệ quốc phòng của mình với Hàn Quốc, khiến bản thân rơi vào chính sách ngăn chặn của Trung Quốc. Một lý do then chốt cho sự không thỏa mãn của Washington với ý muốn rút khỏi Thỏa thuận Thông tin an ninh quân sự chung với Nhật Bản của Seoul vào cuối năm 2019 chính làvị thế trung gian của Mỹ trong đối phó với Trung Quốc mà sự rút lui này có thể gây ra.

Nỗ lực đặt mối liên minh Hàn-Mỹ lên tuyến đầu trong cuộc cạnh tranh chiến lược của Washington với Bắc Kinh có thể sẽ làm sụp đổ những nỗ lực của Hàn Quốc nhằm hợp tác về an ninh với Trung Quốc. Xét về sức ảnh hưởng vô song của Trung Quốc với Bình Nhưỡng và những lợi ích của họ trên Bán đảo Triều Tiên, Seoul sẽ phải hợp tác với Bắc Kinh để giải quyết cuộc khủng hoảng an ninh trên bán đảo này.

Hàn Quốc khát khao được duy trì mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc. Điều này được chứng minh qua sự tái xích lại gần nhau giữa hai bên sau một giai đoạn quan hệ đóng băng vì Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối.

Việc Mỹ tiếp tục duy trì số lượng lớn binh lính ở Hàn Quốc sẽ khiến bất kỳ sự hợp tác nào giữa Trung Quốc và Hàn Quốc về vấn đề thống nhất sẽ gặp khó khăn nếu không muốn nói là bất khả thi.

Quang Nguyễn

Các tin khác

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.