Cựu điệp viên CIA bị bắt vì làm nội gián

Báo chí Mỹ hôm 16-1-2018 đã đồng loạt đưa tin về việc cơ quan phản gián Mỹ đã bắt giữ một cựu điệp viên sau khi phát hiện bằng chứng cáo buộc người này đã chỉ điểm cho tình báo Trung Quốc cầm tù hoặc “vô hiệu hóa” hơn 20 điệp viên nội gián trong mạng lưới tình báo Mỹ tại Trung Quốc được báo chí đưa tin rộng rãi vào giữa năm 2017.

Cựu điệp viên CIA Jerry Chun Shing Lee bị bắt tại sân bay quốc tế J.F. Kennedy ở New York hôm 15-1. Tòa án liên bang ở Bắc Virginia đã cáo buộc Lee tội “lưu giữ trái pháp luật thông tin quốc phòng”. Ngay sau khi bị bắt, Lee đã xuất hiện trước Tòa án liên bang ở Brooklyn vào ngày 16-1 và bị tạm giam chờ chuyển đến Virginia, nơi sẽ chính thức mở phiên tòa xét xử ông ta vào ngày thứ bảy 20-1. Nếu bị buộc tội, Lee có thể bị tuyên mức án tù đến 10 năm.

Jerry Chun Shing Lee.
Jerry Chun Shing Lee.

Việc bắt giữ Lee có liên quan đến một vụ việc nghiêm trọng trong ngành tình báo Mỹ xảy ra cách đây hơn 5 năm, được báo chí phanh phui vào tháng 5-2017. Cụ thể, tờ New York Times đưa tin: khoảng 20 điệp viên nội gián của Mỹ tại Trung Quốc đã bị “xử kín” hoặc cầm tù. 

Tờ New York Times mô tả: mạng lưới gián điệp Mỹ tại đây đã bị “bóc gỡ có hệ thống”, như thể tình báo Trung Quốc đã nắm rõ từng mắt xích của mạng lưới và lên kế hoạch thực hiện hết sức chặt chẽ. Vụ việc này được đánh giá là tổn thất nghiêm trọng nhất của ngành tình báo Mỹ trong vài thập niên trở lại đây, tương đương với tổn thất tại Liên Xô và Nga do điệp viên CIA Aldrich Ames và đặc vụ FBI Robert Hanssen gây ra.

Theo New York Times, từ năm 2010, CIA bắt đầu phát hiện có hiện tượng “thông tin tình báo cạn dần” và sau đó là mất hẳn do các “tài sản con người” ở Trung Quốc. Năm 2011, báo chí bắt đầu rộ lên thông tin “nhiều điệp viên Mỹ bị lật tẩy ở Trung Quốc”, nhưng chỉ mới vài vụ việc, chưa ai kết luận quy mô vụ việc như thế nào, chưa ai nghĩ rằng mạng lưới gián điệp của CIA đang bị “chiếu tướng”.

Lúc đó, các nhà điều tra của CIA đau đầu tìm cách lý giải một điều khó hiểu: Làm thế nào mà danh tính của nhiều điệp viên, chỉ điểm vốn là một trong những bí mật được bảo vệ cẩn thận nhất của CIA lại lọt vào tay giới tình báo Trung Quốc? Mặc dù CIA đã cố gắng hạn chế thiệt hại, báo động cho toàn mạng lưới cảnh giác, nhưng nhiều người vẫn không kịp thoát thân.

Một số quan chức tình báo Mỹ tin rằng, có một “con chuột” ẩn nấp bên trong CIA và chính nó đã tiết lộ mạng lưới tình báo CIA. Một số người khác cho rằng mạng thông tin bí mật CIA thường sử dụng để giao tiếp với các nguồn thông tin tình báo ở nước ngoài bị đột nhập.

Một số cựu quan chức tình báo còn quả quyết: mạng lưới tình báo của Mỹ bị phá vỡ do cả hai nguyên nhân trên, hoặc cũng có thể do những hành động cẩu thả của một số sĩ quan tình báo tại Trung Quốc. Trong tiến trình điều tra, FBI bắt đầu nghi ngờ có một kẻ nội gián bên trong các cơ quan tình báo Mỹ đã tiết lộ thông tin nhạy cảm cho phía bên kia. Qua sàng lọc, FBI và CIA nhất trí kẻ tình nghi số một là Jerry Chun Shing Lee, cựu điệp viên CIA. Thế là hồ sơ về Lee bắt đầu dày lên.

Năm nay 53 tuổi, Jerry Chun Shing Lee (tên theo phiên âm là Zhen Cheng Li) sinh ra và lớn lên tại Mỹ, là con của một gia đình người Hoa di cư sang Mỹ cách đây hàng chục năm. Trước khi trở thành điệp viên CIA, Lee từng phục vụ trong quân đội Mỹ giai đoạn 1982-1986. Lee gia nhập tổ chức CIA vào năm 1994, làm việc với vai trò là sĩ quan phân tích tình huống.

Sự nghiệp tình báo của Lee kéo dài không lâu, đến năm 2007 thì ông ta rời khỏi CIA. Các cựu quan chức CIA cho biết, trong thời gian làm việc cho CIA, Lee cũng từng có lúc được phái sang cắm chốt ở Trung Quốc. Các cựu quan chức này cũng tiết lộ rằng, Lee rời khỏi CIA trong tâm trạng bực tức vì sự nghiệp cứ “bình bình”, không được thăng tiến. Đây có lẽ là một trong những yếu tố thúc đẩy Lee phản bội tổ chức.

Từ sau khi rời khỏi CIA, Lee không cư trú ở Mỹ nữa mà chuyển đến ở Hong Kong và làm việc cho nhà đấu giá Christies tại đó. Đến năm 2012, Lee lại quay về Mỹ để sinh sống cùng gia đình vợ con. Đó cũng là thời gian FBI mở cuộc điều tra nhắm vào ông ta vì những nghi ngờ làm gián điệp cho Trung Quốc.

Người ta không rõ vì lý do gì mà Lee đã bất chấp nguy cơ bị tình nghi để quay trở về Mỹ. Hồ sơ điều tra cho thấy, lúc quay trở về Mỹ, thời điểm trước khi bị FBI thẩm vấn, Lee đã tiếp xúc, gặp gỡ một số đồng nghiệp cũ ở CIA và một số quan chức chính phủ, không rõ vì mục đích gì, nội dung các cuộc trao đổi là gì.

Thì ra, FBI đã lập một chiến dịch bí mật dụ Lee quay về Mỹ với lời hứa “có hợp đồng làm việc với CIA”. Tuy nhiên, khi quay trở về Mỹ và chưa kịp “ký hợp đồng” nào với CIA, Lee đã bị đặc vụ FBI bí mật lục soát hành lý khi ông ta lưu trú tại khách sạn ở Hawaii và Virginia. Kết quả là FBI phát hiện hai quyển sổ tay trong đó có chứa nhiều thông tin mật. Đồng thời, đặc vụ FBI cũng 5 lần thẩm vấn Lee vào tháng 5 và 6-2013.

Trong các cuộc thẩm vấn, Lee không hề khai báo về hai quyển sổ tay trong hành lý của mình. Thật ra, trong lúc lục soát hành lý của Lee, các đặc vụ FBI đã xem xét kỹ nội dung hai quyển sổ tay, phát hiện chúng chứa nhiều thông tin nhạy cảm như tên thật và số điện thoại của các điệp viên nội gián và nhân viên của CIA, ghi chú về các cuộc gặp mặt của các “tài sản”, địa điểm của các cuộc gặp mặt và địa bàn hoạt động của các điệp viên ngầm.

Các công tố viên khẳng định, những thông tin nhạy cảm chứa trong hai quyển sổ tay của Lee hoàn toàn trùng khớp với những thông tin mật Lee đã gửi điện về trung tâm CIA khi còn làm điệp viên nằm vùng cho CIA.

Người ta không hiểu vì lý do gì mà sau khi phát hiện chứng cứ hai quyển sổ tay chứa thông tin mật và sau các cuộc thẩm vấn đó, FBI đã không bắt giữ Lee ngay mà lại để cho ông ta rời nước Mỹ quay trở về Hong Kong. Và cũng thật ngạc nhiên, tại sao Lee lại quay lại quay trở về Mỹ lần nữa sau khi đã bị thẩm vấn, và lần này thì bị bắt?

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.