Cuộc chạy đua vaccine COVID-19

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tính đến ngày 21-9, có tổng cộng 187 dự án vaccine COVID-19 đang được nghiên cứu và phát triển toàn cầu, trong đó có 36 loại đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng và 9 loại đang được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III.

Thử nghiệm giai đoạn III là giai đoạn then chốt quyết định liệu vaccine có được đưa vào sử dụng hay không. Cuộc đua này, theo các nhà quan sát, diễn ra đan xen với cuộc đọ sức kép về khoa học và chính trị, sẽ có tác động quan trọng đối với công tác chống dịch và quản trị y tế công cộng trên toàn cầu.

Do việc nghiên cứu và phát triển vaccine đòi hỏi công nghệ cao nên quyền sản xuất vaccine thường nằm trong tay một số nước phát triển. 4 "ông lớn" về vaccine toàn cầu là GlaxoSmithKline của Anh, Pfizer và Merck của Mỹ và Sanofi Pasteur của Pháp đã chiếm 90% thị trường vaccine toàn cầu. Các công ty dược phẩm của Mỹ và châu Âu không những tiên phong trong việc phát triển các loại vaccine mới, mà còn chi rất nhiều tiền để đưa ra các phương án nghiên cứu và phát triển với các lộ trình công nghệ khác nhau, lập kế hoạch mua bán vaccine từ vài tháng trước đó.

Cuộc chạy đua vaccine COVID-19 đang đến hồi nước rút.
Cuộc chạy đua vaccine COVID-19 đang đến hồi nước rút.

Thậm chí, chính phủ còn đứng ra phát động cuộc đua điều chế vaccine. Tháng 4-2020, Mỹ đã khởi động chương trình "Operation Warp Speed" (chiến dịch thần tốc), được khởi xướng bởi Peter Marks, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và đánh giá sinh học của Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA). Chiến dịch đã chi ra hơn 12,3 tỷ USD để triệu tập các "ông lớn" về dược phẩm và sinh học cũng như các tổ chức và quân đội chính phủ các nước nhằm tăng tốc nghiên cứu và phát triển vaccine bằng cách thử nghiệm đồng thời nhiều dự án vaccine khác nhau.

Tháng 6-2020, vì lo ngại Mỹ có thể là nước đầu tiên có vaccine do Sanofi Pasteur sản xuất, Tổng thống Pháp Macron sau khi đi thị sát Sanofi Pasteur đã tuyên bố tăng cường hợp tác với công ty này để xây dựng Pháp trở thành một "cường quốc vaccine".

Sau khi Mỹ tuyên bố dự định chi 1 tỷ euro để mua bộ phận nghiên cứu vaccine của Công ty Công nghệ sinh học CureVac của Đức và chuyển nó đến Mỹ, Bộ Kinh tế Đức tuyên bố sẽ đầu tư 300 triệu euro vào CureVac, mua lại 23% cổ phần của công ty này và thay thế giám đốc điều hành bằng một người Đức. Hành động này được cho là để bảo vệ công ty không bị các công ty nước ngoài mua lại và đảm bảo rằng Đức được ưu tiên sử dụng vaccine do công ty này nghiên cứu.

Các nước như Đức, Pháp, Italy, Hà Lan còn thành lập Liên minh vaccine châu Âu để đẩy nhanh việc nghiên cứu và phát triển vaccine COVID-19 ở châu Âu và đảm bảo rằng các nước châu Âu được ưu tiên cung cấp vaccine. Tại Nga, vaccine COVID-19 có tên Sputnik V do Viện Nghiên cứu Gamalaya của Nga và Viện Nghiên cứu Trung ương 48 thuộc Bộ Quốc phòng nước này phối hợp nghiên cứu đã được nhà nước đăng ký, thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, đơn vị bào chế và nghiên cứu vaccine COVID-19 cũng đã bắt đầu đến giai đoạn thử nghiệm trên khỉ vàng Macaca mulatta được nuôi phục vụ mục đích khoa học.

Không trực tiếp nghiên cứu, nhiều quốc gia khác cũng chọn biện pháp liên kết nhằm có được vaccine nhanh nhất có thể sau khi nó được đưa vào sử dụng. Các nước như Brazil, Indonesia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã hợp tác với các công ty vaccine ở các quốc gia đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển vaccine, cho phép các công ty này thực hiện các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III ở nước mình. Chẳng hạn như Công ty TNHH Công nghệ sinh học Sinovac của Trung Quốc và Công ty Dược phẩm AstraZeneca của Anh đang tiến hành thử nghiệm giai đoạn III ở Brazil, việc hợp tác giữa các công ty này với Brazil bao gồm cả thỏa thuận chuyển giao công nghệ và cho phép Brazil sau đó có thể tự sản xuất vaccine.

Viện Huyết thanh Ấn Độ, nhà sản xuất vaccine lớn nhất thế giới, đã ký một thỏa thuận với hai công ty của Anh và Mỹ để sản xuất vaccine COVID-19 do các đơn vị này nghiên cứu và phát triển. Argentina và Mexico cũng ký thỏa thuận với các công ty sản xuất vaccine để được ưu tiên mua với giá phù hợp.

Thực tế cho thấy, cuộc cách mạng khoa học công nghệ đóng vai trò quyết định đối với diễn biến của quan hệ quốc tế và cạnh tranh về khoa học công nghệ thúc đẩy sự điều chỉnh trật tự toàn cầu. Nghiên cứu, phát triển và sản xuất vaccine là một khía cạnh của công nghệ sinh học, cũng là một phần quan trọng của cuộc cách mạng khoa học công nghệ mới hiện nay. Ngoài ra, những cân nhắc chính trị liên quan càng thúc đẩy cuộc chạy đua vaccine toàn cầu. Cuộc chạy đua này đan xen cả các yếu tố chính trị lẫn khoa học.

Thứ nhất, các nước đi đầu trong việc nghiên cứu và phát triển vaccine thành công có thể nhanh chóng khởi động lại nền kinh tế và khôi phục trật tự xã hội. Theo ước tính, tổng nhu cầu về vaccine COVID-19 của thế giới là hơn 3 tỷ liều với tổng trị giá là hơn 75 tỷ USD. "Người chiến thắng" trong cuộc đua vaccine sẽ chiếm được thị phần đáng để mong ước. Thứ hai, quyền ưu tiên có được vaccine sớm đã trở thành một phương tiện để chứng minh tính hiệu quả của hệ thống quản trị quốc gia.

Chống chọi được với đại dịch COVID-19 là một sự kiểm nghiệm đối với hệ thống quản trị của một quốc gia. Quyền ưu tiên được nghiên cứu, phát triển và sử dụng vaccine tượng trưng cho thực lực về khoa học và công nghệ của một nước, giúp nâng cao lòng tự hào dân tộc, đặc biệt là đối với một số quốc gia đang xuất hiện sự chia rẽ trong cộng đồng vì đại dịch COVID-19.

Một điểm quan trọng nữa là các nước đi đầu trong nghiên cứu và phát triển vaccine có thể gia tăng tầm ảnh  hưởng quốc tế thông qua việc chứng minh cho thế giới thấy họ có khả năng cung cấp sản phẩm chung toàn cầu. Thuật ngữ "ngoại giao vaccine" sẽ không còn xa lạ nữa. Cùng với đó là địa vị của an ninh sinh học trong an ninh quốc gia cũng vì thế mà tăng lên. Tự chủ an ninh sinh học là một phần không thể thiếu của an ninh quốc gia trong thời đại hiện nay.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.