Chuyện giữ lửa nghề truyền thống ở Thừa Thiên Huế: Trăm năm nặn tượng… ông Táo

Trải qua hàng trăm năm, đến nay làng Địa Linh, phường Hương Vinh (TP Huế) là ngôi làng duy nhất ở tỉnh Thừa Thiên Huế còn duy trì nghề làm tượng ông Táo. Vào những ngày cuối năm Quý Mão này, những người thợ ở làng nghề truyền thống này lại tất bật, hối hả để sản xuất tượng ông Táo phục vụ thị trường vào dịp 23 tháng Chạp.

Các bậc cao niên ở làng Địa Linh cho biết, vào thời Nguyễn, nhà vua cho đặt tại Địa Linh một xưởng lấy đất làm gạch với tên gọi “Nê ngõa tượng cục”. Nhận thấy đất ở ngôi làng này khác biệt so với những nơi khác nên nhà vua đã đặt tên làng là Địa Linh. Đất ở làng Địa Linh được lấy làm gạch phục vụ việc xây dựng các công trình, lăng tẩm, dinh thự của vua quan triều Nguyễn thời bấy giờ. Nhận thấy đất sét ở Địa Linh có chất lượng tốt với trữ lượng dồi dào nên người dân đã xây dựng nhiều lò gạch.

Tuy nhiên về sau, do ô nhiễm môi trường nên người dân ở Địa Linh chuyển từ nghề làm gạch sang nghề nặn tượng ông Táo. Và kể từ đó, nghề nặn tượng ông Táo được người dân ở làng Địa Linh lưu truyền từ đời này sang đời khác. Đến nay, Địa Linh là ngôi làng duy nhất ở Cố đô Huế vẫn còn nhiều hộ dân lưu giữ nghề truyền thống làm tượng ông Táo phục vụ vào dịp cận Tết Nguyên đán.

7-3.jpg -0
Người thợ ở làng Địa Linh cần mẫn hoàn thiện tượng ông Táo để kịp phục vụ thị trường Tết.

Những ngày giữa tháng Chạp, trong tiết trời mưa lạnh, chúng tôi tìm đến ngôi nhà nhỏ của ông Võ Văn Đức, 69 tuổi, nằm ở giữa thôn Địa Linh. Hai bên đường dẫn vào nhà được ông Đức chất hàng trăm tượng ông Táo vừa nặn xong. Để tránh mưa, ông Đức dùng bạt nilon làm mái che và quạt điện để phơi khô tượng ông Táo. Qua trò chuyện, ông Đức chia sẻ, so với những nghề khác, nghề làm tượng ông Táo có phần vất vả, cực nhọc nhưng vào mỗi vụ Tết thì gia đình lại có thêm thu nhập. Bình quân mỗi vụ Tết gia đình ông Đức sản xuất từ 10 đến 20 nghìn bức tượng ông Táo để bán cho các chợ truyền thống ở địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

Để kịp hoàn thành hàng vạn tượng ông Táo bán trước và trong ngày 23 tháng Chạp, ông Đức huy động thêm 4 nhân công là con cháu trong nhà tham gia làm tượng. Mỗi người mỗi công đoạn, từ việc đào đất sét, nhồi đất, cho đất vào khuôn tạo hình ông Táo gồm 2 ông và 1 bà, đến đổ tượng đem phơi khô rồi cho vào lò nung. Tiếp đó, sau mỗi mẻ nung, tượng được lấy ra để người thợ tô màu hoàn thiện sản phẩm.

“Nhìn bức tượng ông Táo nhỏ nhắn thế này thôi chứ để làm ra một sản phẩm như vậy phải trải qua rất nhiều công đoạn. Nghề nặn tượng ông Táo không đòi hỏi tư duy nhiều nhưng lại cần người thợ có tính cần mẫn, chịu khó, đôi bàn tay phải khéo léo để trang trí bức tượng thêm phần sinh động, đẹp mắt. Hiện mỗi bức tượng được thương lái thu mua và bán ra thị trường với giá từ 3 đến 7 nghìn đồng tùy loại. Do giá thành thấp nên người thợ như chúng tôi chỉ biết lấy công làm lời để duy trì nghề truyền thống của cha ông để lại”, ông Đức chia sẻ.

Cách nhà ông Đức không xa là xưởng sản xuất tượng ông Táo của gia đình anh Võ Văn Hải cũng đang có nhiều nhân công hối hả nhào nặn đất sét tạo tượng ông Táo để đem nung. Gia đình anh Hải duy trì nghề làm tượng ông Táo qua 4 đời. “Sau khi hoàn thành các công đoạn, tượng ông Táo được đem nung, bình quân mỗi mẻ nung đặt từ 400 đến 500 tượng ông Táo chất quanh thành lò và nung bằng trấu trong thời gian 3 ngày 2 đêm”, anh Hải cho biết.

Để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng nên tượng ông Táo do những người thợ ở làng Địa Linh sản xuất có nhiều màu gồm màu đất, màu sơn mài hoặc tượng được tô các màu sắc trang trí họa tiết.

Theo tín ngưỡng người Việt Nam, ông Táo là vị thần cai quản việc bếp núc của gia chủ. Vào ngày 23 tháng Chạp, gia chủ cúng tiễn 3 vị Táo quân cưỡi cá chép bay lên trời để trình báo lại với Ngọc Hoàng mọi việc lớn nhỏ xảy ra trong gia đình trong năm và rước tượng mới về thờ tự cho năm tiếp theo. Do đó nghề làm tượng ông Táo của gia đình anh Hải và người dân ở làng Địa Linh đến nay vẫn được duy trì.

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử và văn hóa Huế, ngoài bàn thờ tổ tiên thì bàn thờ bếp cúng ông Táo cũng được người dân ở xứ Huế xem trọng. Do đó vào ngày cúng ông Táo, các gia đình thường thay tượng cũ bằng tượng mới nên nghề nặn tượng ông Táo chưa thất truyền. Tuy nhiên người dân gắn bó với nghề này đang gặp rất nhiều khó khăn. Ông Tạ Dương Anh Tuấn, Chủ tịch UBND phường Hương Vinh còn cho biết, trước đây làng Địa Linh có rất nhiều người làm nghề sản xuất tượng ông Táo. Tuy nhiên, do tượng sản xuất ra chỉ bán phần lớn vào dịp 23 tháng Chạp, người làm tượng có thu nhập thấp nên dần về sau, số người làm tượng giảm dần. Đến nay trên địa bàn phường Hương Vinh chỉ còn vài hộ gia đình duy trì nghề làm tượng ông Táo.

“Trong những năm qua, chính quyền phường Hương Vinh, UBND TP Huế và các ban ngành đoàn thể đã quan tâm, tạo điều kiện, tuyên truyền vận động để người dân ở làng Địa Linh tiếp tục gìn giữ và phát huy nghề truyền thống. Và cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, người dân ở làng Địa Linh lại cùng nhau bắt tay để sản xuất hàng vạn tượng ông Táo. Sản phẩm ở làng nghề không những phục vụ thị trường ở trong tỉnh mà còn vươn xa ra các tỉnh thành ở miền Trung, từ đó giúp người thợ làm tượng ông Táo có thêm thu nhập để tiếp tục duy trì, giữ lửa nghề truyền thống”, ông Tạ Dương Anh Tuấn khẳng định.

Anh Khoa

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.