Chưa có nhà máy luyện kim nào cam kết sử dụng quặng Thạch Khê

Như Báo CAND đã nhiều lần có bài phản ánh về dự án mỏ sắt Thạch Khê, ngoài Bộ Kế hoạch và Đầu tư với nhiệm vụ chủ trì, đánh giá tổng thể về dự án đã chính thức có quan điểm dừng, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) cũng đã có ý kiến chính thức về dự án này.

Nguy cơ sẽ xảy ra một thảm họa môi trường

Dự án mỏ sắt Thạch Khê đang ứng dụng công nghệ khai thác quặng lộ thiên. Do đặc thù mỏ Thạch Khê ở sát biển (cách 1,5km), với moong khai thác sâu đến -500m, bờ mỏ là cát biển nên khai thác rất phức tạp. Việc bóc đất đá, khai thác quặng và vận chuyển đất đá về nơi đổ thải và vận chuyển quặng về kho chứa gây nhiều hệ lụy về môi trường.

Khi xuống độ sâu vào lòng mỏ và khi bãi thải cao dần sẽ làm cho việc vận chuyển ngày càng phức tạp, dễ xảy ra tai nạn, năng suất thấp, trong khi thiết kế kỹ thuật của dự án chưa thể hiện rõ hệ thống đường giao thông trong mỏ, kể cả dự phòng cứu nạn và giải tỏa ách tắc giao thông.

Về công nghệ luyện kim, các nhà khoa học cho rằng, quặng sắt Thạch Khê có hàm lượng kẽm 0,0071%, gây phát thải khí độc hại và gây ăn mòn thiết bị trong quá trình luyện thép rất lớn, đòi hỏi công nghệ rất đặc biệt ở xưởng nấu chảy của lò luyện thép. Với đặc điểm quặng như vậy, cần có công nghệ luyện kim phù hợp.

Tuy nhiên, trong báo cáo dự án chưa đề cập tường minh vấn đề này. Nếu hoạt động theo kiểu lò cao của một số công ty nước ngoài giới thiệu với chế độ nhiệt độ cao đỉnh lò, sẽ dẫn đến tốn thêm nhiên liệu, giá thành sẽ cao hơn và kết cấu đỉnh lò cao phải khác bình thường, chi phí xây dựng sẽ cao hơn.

Dù mới chỉ khai thác bước đầu, mỏ sắt Thạch Khê đã gây ra hiện tượng sụt nước ngầm và sa mạc hóa ở các xã xung quanh.
Dù mới chỉ khai thác bước đầu, mỏ sắt Thạch Khê đã gây ra hiện tượng sụt nước ngầm và sa mạc hóa ở các xã xung quanh.

Thực tế, các nhà máy luyện thép ở Việt Nam chưa có lò cao loại này, có nghĩa ở Việt Nam chưa có nhà máy luyện kim nào có cam kết sẵn sàng sử dụng quặng sắt Thạch Khê như cam kết của chủ đầu tư. Việc khai thác mỏ và tuyển quặng sắt Thạch Khê sẽ chịu nhiều rủi ro.

Nguy cơ sụt giảm, thậm chí cạn kiệt nước ngầm một lần nữa được các nhà khoa học khẳng định lại, cho thấy đây không phải sự “lo hão” của riêng Hà Tĩnh, bởi theo các nhà khoa học, khi khai thác sẽ phải bơm hút nước tháo khô mỏ.

Trong báo cáo ĐTM và báo cáo giải trình, TIC mới chỉ đưa ra giải pháp bơm hút nước trong moong mỏ đổ ra biển, nhưng giải pháp này rất tốn kém với độ sâu trên 500m và chưa giải quyết triệt để được vấn đề chống suy thoái nước ngầm. Các nhà khoa học cũng rất lo ngại việc đổ nước thải mỏ ra biển với khối lượng rất lớn trong suốt đời dự án sẽ gây ra thảm họa môi trường trên vùng biển ven bờ Hà Tĩnh và các tỉnh lân cận. Các nhà khoa học cho rằng cần phải có kết quả phân tích các kim loại nặng, độc hại đi kèm quặng sắt.

Tổn thất khai thác quá lớn

Về hiệu quả kinh tế, các nhà khoa học cũng cho rằng chi phí khai thác, sản xuất và vận chuyển cao. Mỏ Thạch Khê có điều kiện địa chất thủy văn, địa chất công trình phức tạp, đòi hỏi chi phí thăm dò bổ sung và khai thác lớn. Chi phí tuyển luyện quặng cũng lớn, do hàm lượng Zn trong quặng tương đối cao. Các chi phí chống thấm, ngăn chặn nước ngầm, tháo khô mỏ, xử lý nước thải sản xuất và tận dụng nước thải sau xử lý, xây dựng đê chắn bao quanh bãi thải, nhất là đê bao bãi đổ thải ra biển và đề phòng các sự cố môi trường đều cao...

Cũng theo các nhà khoa học của Vusta, quặng sắt Thạch Khê thuộc loại hình quặng biến chất tiếp xúc trao đổi - skarn, thân quặng nội sinh có hình thù phức tạp, đá vây quanh quặng lại là đá cacbonat, có thể hình thành những hang karst chứa nước, khi bị tác động có thể gây tai nạn do bục nước như đã từng xảy ra tình trạng chết người trong hầm lò cũ ở vùng than Uông Bí, Quảng Ninh.

Để phòng tránh rủi ro này, cần đầu tư bổ sung công trình khoan kiểm tra nhằm khẳng định có hay không hiện tượng karst. Công việc này càng làm tăng cao giá thành sản phẩm quặng khai thác và giảm hiệu quả kinh tế.

Ngoài ra, địa điểm sản xuất, tuyển luyện quặng phân tán làm cho việc vận chuyển từ mỏ về nơi luyện sẽ khó khăn, đẩy giá vận tải lên cao, tổn thất quặng trong quá trình vận chuyển lớn. Tại khu vực gần mỏ Thạch Khê chỉ có 1 cảng dùng cho việc đậu đỗ tàu đánh bắt cá và cũng luôn bị bồi lấp. Để chuyên chở quặng thì dùng tàu lớn mới hiệu quả, làm cước vận tải cao, tăng giá quặng.

Ngoài ra, TIC mới chỉ tập trung vào khoáng sản chính là quặng sắt, chưa tận dụng các loại tài nguyên khác mà xem là chất thải. Báo cáo cũng chưa nêu đầy đủ các kim loại quý hiếm có thể đi kèm trong quặng nên có thể lãng phí tài nguyên. Văn bản của Vusta cũng nêu ra một thực trạng là việc tổn thất quá nhiều tài nguyên trong khai thác.

Theo hồ sơ dự án, trữ lượng quặng Thạch Khê được phê duyệt trước đây là 544 triệu tấn (cấp B+C1+C2), trữ lượng đưa vào thiết kế khai thác được duyệt năm 2017 là 369,9 triệu tấn quặng nguyên khai, còn lại trong lòng đất Thạch Khê khoảng 274 triệu tấn. Nguyên phần còn lại trong lòng đất đã lớn hơn trữ lượng và tài nguyên của mỏ sắt khác trong nước gộp lại và các nhà khoa học cho rằng: Tổn thất tài nguyên khi khai thác mỏ sắt Thạch Khê là quá lớn. Đây là phần quặng để dự trữ cho mai sau, hay là món nợ của thế hệ hôm nay đối với thế hệ tương lai, cần được chủ dự án làm sáng tỏ.

Vũ Hân

Các tin khác

Tuyến đường gần 200 tỷ đồng chưa bàn giao đã phải… xử lý lún

Tuyến đường gần 200 tỷ đồng chưa bàn giao đã phải… xử lý lún

Sau khi hoàn thiện xây dựng, tuyến đường Chợ Mai – Tân Mỹ (TP Huế) có vốn đầu tư 195 tỷ đồng cho phép lưu thông hơn 1 năm qua. Tuy nhiên, dù chưa bàn giao cho đơn vị quản lý nhưng mặt đường tuyến đường này đã bị hằn lún, buộc nhà thầu phải chắn đường xử lý.

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Sau những chuyến đi thực tế trên sông, những gì phóng viên ghi nhận cho thấy kích điện không còn đơn thuần là câu chuyện về một phương thức đánh bắt cá. Phía sau những mẻ cá là nguồn lợi thủy sản bị tác động, những hiểm nguy đối với con người, sinh kế của cộng đồng ven sông và một hành vi đã bị pháp luật nghiêm cấm.

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Những bộ kích điện đang được sử dụng trên sông đến từ đâu? Lần theo nguồn cung, phóng viên ghi nhận từ mạng xã hội, nền tảng trực tuyến đến một số điểm bán, việc tiếp cận thiết bị phục vụ đánh bắt cá bằng điện không quá khó. Nghịch lý là trong khi sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản bị pháp luật nghiêm cấm, những thiết bị phục vụ hoạt động này vẫn được chào bán công khai.

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Sử dụng kích điện để đánh bắt thủy sản không chỉ tác động đến nguồn lợi và hệ sinh thái. Chính người trực tiếp cầm sào, đưa dòng điện xuống nước cũng phải đối mặt với nguy cơ bị điện giật, thương tích, thậm chí tử vong. Những vụ tai nạn đau lòng đã xảy ra. Có người vĩnh viễn không trở về, có người thoát chết nhưng nỗi ám ảnh còn kéo dài. Thế nhưng, vì sinh kế, nhiều người vẫn tiếp tục bám lấy dòng sông.

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Tại Nghệ An, một công trình nhà ở được xây dựng trái phép trên hành lang đê điều tồn tại suốt 20 năm, lấn chiếm hành lang bảo vệ đê điều và hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa nhưng không được xử lý dứt điểm đang gây ra nhiều hệ luỵ cho chính quyền lẫn các đơn vị quản lý.

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Dòng điện khi được sử dụng để khai thác thủy sản không lựa chọn cá lớn hay cá nhỏ. Những cá thể không bị bắt lên cũng có thể chịu tác động. Đáng lo hơn, cá non, cá bố mẹ, trứng và nhiều sinh vật thủy sinh khác cũng nằm trong vùng ảnh hưởng. Phía sau những mẻ cá được đưa lên bờ là một câu chuyện khó nhìn thấy bằng mắt thường, nguy cơ nguồn lợi tự nhiên mất dần khả năng tái tạo.

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Sau khi nổ máy cho thuyền chạy sát bờ, ngược dòng sông Hồng, sông Đuống, những người sử dụng kích điện nhanh chóng tiếp cận những vị trí quen thuộc. Chỉ vài thao tác, đầu kích được đưa xuống nước, công tắc được bật. Vài giây sau, trong tiếng xèo xèo, ù ù phát ra từ bộ kích điện, những con cá lớn, nhỏ nhao lên mặt nước. Cá nhỏ nhanh chóng được vớt lên thuyền; gặp cá lớn không thể vớt bằng vợt, người đánh bắt sẵn sàng lao xuống nước để bắt...

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Theo tham mưu của sở, ban, ngành tỉnh Hà Tĩnh: Việc “khai tử” dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh để thay thế dự án đầu tư mới sẽ giảm bớt các thủ tục pháp lý liên quan; đặc biệt là để đề xuất hỗ trợ, tận dụng tối đa nguồn lực Ngân sách Trung ương dành cho địa phương.

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 886 tỷ đồng, sau 16 năm thi công nhưng không thể hoàn thành, đã bị chấm dứt đầu tư. Thay vào đó, một dự án mới có tổng mức gần 1.400 tỷ đồng được phê duyệt khẩn cấp để giải nguy tình trạng ngập úng cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Do rác thải tồn đọng, quá tải nên tại một số địa phương, các doanh nghiệp ký kết hợp đồng thu gom, vận chuyển đã có dấu hiệu tự ý chôn lấp rác thải chưa qua xử lý. Tình trạng chôn rác thải không chỉ tiềm ẩn mối nguy về môi trường sinh thái, mà còn vi phạm pháp luật về môi trường, cần được chấn chỉnh, xử lý nghiêm.

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Sau khi bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu số 22 dự án xử lý ô nhiễm môi trường TP Huế, một nhà thầu tiếp tục bị cơ quan chức năng TP Huế ra quyết định xử phạt hơn 850 triệu đồng do thi công cải tạo các hạng mục tại Trường THPT chuyên Quốc Học Huế chậm tiến độ.

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế (gọi tắt dự án xử lý ô nhiễm môi trường) thi công nhiều năm vẫn chưa hoàn thành. Chủ đầu tư đã ra quyết định xử phạt, chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu thi công chậm tiến độ.

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Các dự án xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh không thể đầu tư xây dựng, hoặc xây dựng xong thì gặp sự cố, không phát huy hiệu quả. Để xử lý lượng rác thải tồn đọng, một số doanh nghiệp liên quan đã lén lút chôn lấp trái phép hoặc xin ngừng hoạt động buộc cơ quan Công an phải vào cuộc.

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Tại khu vực hậu cảng Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng hiện đang tập trung 4 tổng kho của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, hoá chất và khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, cũng trong khu vực này đang hiện hữu bãi tập kết dăm gỗ quy mô lớn nhưng không đảm bảo các biện pháp về PCCC và các biện pháp che chắn ứng phó với gió lớn, đe doạ trực tiếp đến sự an toàn của các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu, hoá chất.

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư đã phát hiện “núi rác” tồn đọng được chôn lấp dưới lòng đất trong dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Hà Tĩnh. Đến nay, ngành chức năng vẫn loay hoay tìm giải pháp trong khi chưa có đầy đủ thông tin, cơ sở để xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Dù không được giao nhiệm vụ thu tiền, làm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD), nhưng bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Trưởng phòng Kinh tế quận Tây Hồ (cũ), vẫn tự ý xuống chợ dân sinh Quảng An (phường Quảng An, quận Tây Hồ cũ), nay là phường Hồng Hà, TP Hà Nội, yêu cầu các hộ kinh doanh nộp tiền, làm GCNĐKKD, khiến nhiều người bức xúc…

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Ai chịu trách nhiệm về sai phạm dự án Khu du lịch thác Đam B’ri ?

Hàng chục năm kể từ khi được chấp thuận đầu tư, dự án Khu du lịch thác Đam B’ri (Lâm Đồng) vẫn dang dở. Kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã chỉ ra những vi phạm của chủ đầu tư và còn cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý của cơ quan chức năng qua nhiều giai đoạn.