Đây là vấn đề được các diễn giả chia sẻ tại tọa đàm trực tuyến “Minh bạch thông tin sản phẩm - chung tay bảo vệ người tiêu dùng”, do Báo Công an nhân dân tổ chức sáng 24/8.
Hàng giả được làm như hàng thật
Theo Thượng tá Nguyễn Thành Danh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường, Công an TP Hồ Chí Minh, một trong những công cụ được các đối tượng sử dụng để tác động đến khách hàng chính là quảng cáo.
Nội dung và hình thức quảng cáo đa số đều giới thiệu sản phẩm là hàng chất lượng, hàng chính hãng, có khuyến mãi; từ đó đưa ra các chiêu thức để kích thích người tiêu dùng mua hàng. Thậm chí, có trường hợp hàng giả được làm rất giống hàng thật, gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc nhận biết nguồn gốc sản phẩm bằng mắt thường.
Các đối tượng tạo cảm giác đây là hàng chính hãng thông qua việc sử dụng bao bì, tem nhãn và các ký hiệu hàng hóa dễ gây nhầm lẫn. Một số đối tượng giới thiệu sản phẩm có bao bì, logo, tem chống giả, kể cả mã QR, hóa đơn và giấy chứng nhận, khiến người mua tưởng đó là sản phẩm chính hãng.
“Bên cạnh đó, các đối tượng còn sử dụng chiêu thức “giảm giá sốc”, “xả kho”, “giá nhập”, “giá đặc quyền” trên các nền tảng thương mại điện tử hoặc qua livestream; đưa ra mức giá sản phẩm thấp hơn nhiều so với giá thị trường, kèm theo những thông điệp như “chỉ còn vài giây để chốt đơn”, nhằm thúc đẩy người tiêu dùng nhanh chóng mua hàng”, Thượng tá Nguyễn Thành Danh cho biết.
Thông tin về tình hình hàng hóa vi phạm trên địa bàn, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP Hồ Chí Minh, cho biết, trong 8 tháng đầu năm 2026, lực lượng quản lý thị trường thành phố đã kiểm tra, xử lý 826 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và hàng lậu trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội. Qua kiểm tra, hơn 220.000 đơn vị sản phẩm hàng hóa, tổng trị giá gần 19 tỷ đồng, đã bị tạm giữ. Tổng số tiền xử phạt hơn 8,5 tỷ đồng; 7 vụ có dấu hiệu tội phạm được chuyển cơ quan điều tra.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, kết quả trên cho thấy cùng với tốc độ phát triển của thương mại điện tử, một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng loại hình này để thực hiện hành vi vi phạm, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.
“Khi mua hàng trực tuyến, người tiêu dùng không thể trực tiếp tiếp xúc với hàng hóa mà chủ yếu tiếp nhận thông tin qua nội dung mô tả và quảng cáo. Vì vậy, rủi ro có thể xảy ra nếu thông tin sản phẩm không được minh bạch, khiến người mua không biết hàng hóa được sản xuất ở đâu, có nguồn gốc, xuất xứ như thế nào”, ông Nguyễn Quang Huy cho biết.
Không đợi hàng giả ra thị trường mới xử lý
Theo ông Nguyễn Quang Huy, thực tế xử lý hàng giả thời gian qua cho thấy công tác kiểm soát thường bắt đầu khi sản phẩm vi phạm đã được rao bán, lưu thông hoặc đến tay người tiêu dùng. Khi đó, hàng hóa có thể đã đi qua nhiều khâu, khiến việc truy tìm nguồn gốc, xác định trách nhiệm và thu hồi sản phẩm gặp nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, chúng ta cần thực hiện một bước chuyển quan trọng, từ phát hiện, xử lý hàng giả sau khi sản phẩm đã xuất hiện trên thị trường sang chủ động phòng ngừa, nhận diện và kiểm soát từ sớm.
Tuy vậy, việc chủ động này không chỉ là tăng kiểm tra của cơ quan chức năng mà mỗi chủ thể phải kiểm soát ngay mắt xích mình tham gia, trước khi hàng hóa tiếp tục được đưa sang khâu tiếp theo hoặc đến tay người mua.
Cụ thể, nhà sản xuất và chủ sở hữu thương hiệu phải chủ động bảo vệ sản phẩm, xây dựng phương thức nhận diện hàng thật, hàng giả; đồng thời phối hợp xác minh, xử lý ngay khi phát hiện thương hiệu bị lợi dụng.
Nhà cung cấp, nhà phân phối và đại lý phải kiểm soát nguồn hàng, hóa đơn, chứng từ, bảo đảm thông tin trên hồ sơ phù hợp với hàng hóa thực tế. Riêng với các nền tảng thương mại điện tử, trách nhiệm không dừng ở việc cung cấp nơi giao dịch. Nền tảng cần xác minh thông tin người bán, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, kịp thời gỡ bỏ gian hàng và sản phẩm vi phạm; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng xử lý hành vi kinh doanh hàng giả.
Ở mắt xích cuối cùng, người tiêu dùng cần hình thành thói quen kiểm tra thông tin, nguồn gốc và chất lượng sản phẩm trước khi mua; đồng thời chủ động phản ánh khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu bị làm giả.
Ở góc độ doanh nghiệp sản xuất, bà Lê Thị Tú Quỳnh, Giám đốc Ngành hàng Dinh dưỡng và Sức khỏe tại Nestlé Việt Nam, cho biết, doanh nghiệp đã tích hợp mã QR định danh riêng trên từng lon sản phẩm đối với một dòng sản phẩm sữa dành cho trẻ để người tiêu dùng quét, kiểm tra và đối chiếu thông tin. Nestlé cũng hướng dẫn cách kiểm tra sản phẩm khi mua tại cửa hàng truyền thống cũng như trên các nền tảng thương mại điện tử.
Khi cần tìm hiểu hoặc xác minh thông tin, người tiêu dùng có thể liên hệ qua các kênh chính thức như Nestlé FamilyNes Việt Nam, Zalo OA Chăm sóc khách hàng Nestlé Việt Nam... Qua đó, người mua có thêm nguồn để đối chiếu thay vì chỉ dựa vào nội dung do người bán cung cấp.
Cùng quan điểm, Thượng tá Nguyễn Thành Danh cho rằng, doanh nghiệp phải chủ động triển khai giải pháp truy xuất nguồn gốc, xác thực sản phẩm và công khai thông tin. Khi phát hiện sản phẩm của mình bị làm giả, doanh nghiệp cần thông báo kịp thời, cung cấp tài liệu, thông tin và kết quả kiểm định để cơ quan chức năng có căn cứ xử lý.
“Công tác đấu tranh, xử lý hàng giả không thể chỉ là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà cần có sự phối hợp của các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng quản lý thị trường, doanh nghiệp và toàn xã hội”, Thượng tá Nguyễn Thành Danh nhấn mạnh.
