Căng thẳng chính trị giữa hai bờ Đại Tây Dương

“Mối quan hệ đặc biệt” Anh - Mỹ, được Thủ tướng Anh Winston Churchill đề cập đến lần đầu tiên tại Đại học Westminster ở Missouri năm 1946 có lẽ sẽ không có thay đổi lớn nếu “xứ sở sương mù” không đưa ra quyết định rời khỏi Liên minh châu Âu (còn gọi là Brexit) trong cuộc trưng cầu dân ý tháng 6-2016.

Mất đi tiếng nói ủng hộ Mỹ mạnh mẽ nhất trong liên minh gồm 28 thành viên không chỉ khiến mối quan hệ đặc biệt tồn tại hơn 7 thập kỷ qua trở nên suy yếu, mà còn đẩy ảnh hưởng của Washington trong các quyết sách của châu Âu bị suy giảm. Trong bối cảnh hai bên đang phải toan tính những bước đi để tránh làm mất lòng nhau, “mối thâm giao” này bị thử thách khi bất ngờ trở nên căng thẳng. Liệu sự thân tình nhiều năm nay có còn đủ mạnh để không tác động đến mối quan hệ đặc biệt này?

Hẳn nhiều người còn nhớ, ngay sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ diễn ra cuối năm ngoái, Thủ tướng Anh Theresa May là nhà lãnh đạo đầu tiên trên thế giới đến thăm Nhà Trắng và gặp Tổng thống Donald Trump. Thậm chí trước đó một ngày, bà May còn phát biểu với các nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ ở Philadelphia, rằng: “Khi chúng ta cùng khám phá lại niềm tin giữa hai bên, chúng ta có cơ hội, thực chất là trách nhiệm, để làm mới mối quan hệ đặc biệt này”.

Ông Donald Trump khi đứng cạnh bà Theresa May tại Nhà Trắng cũng tự hào tuyên bố về sự mạnh mẽ trong “mối quan hệ đặc biệt nhất” giữa hai nước Anh - Mỹ.

Vậy mà chỉ 10 tháng sau, mối quan hệ đó bất ngờ trở nên căng thẳng khi ngày 30/11, bà May và ông Trump “lời qua tiếng lại” xung quanh việc ông chia sẻ dòng tweet có các đoạn băng chống Hồi giáo của một nhóm cực hữu Anh, khiến giới lập pháp Anh đã gọi Tổng thống Mỹ là một kẻ ngồi lê đôi mách đáng ghét. Không chần chừ, các nghị sĩ Anh còn hối thúc chính phủ của bà May thu hồi lại lời mời ông Trump đến thăm Anh với tư cách là khách mời của Nữ hoàng Elizabeth II.

Thị trưởng London Sadiq Khan là một trong các chính trị gia lên tiếng kêu gọi chính phủ hủy bỏ chuyến thăm cấp nhà nước còn chưa được lên kế hoạch của ông Trump vốn được tuyên bố lần đầu tiên vào dịp bà May sang thăm Washington hồi tháng 1. Ông thậm chí còn cho rằng hành động của Tổng thống Mỹ là "sự phản bội lại mối quan hệ đặc biệt giữa hai nước Anh - Mỹ".

Ngay sau sự việc, Chủ tịch Hạ viện Anh John Bercow đã lên tiếng nói rằng ông Trump sẽ không được mời phát biểu trước Quốc hội Anh trong chuyến thăm cấp nhà nước tới đây, đó là một vinh hạnh đã được trao cho cựu Tổng thống Barack Obama và các lãnh đạo thế giới khác.

Mặc dù nhấn mạnh "mối quan hệ đặc biệt" giữa Mỹ - Anh vẫn tồn tại, song bà May vẫn chẳng ngần ngại gì khi lặp đi lặp lại rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump sai lầm khi cho đăng tải lại các đoạn băng chống Hồi giáo do lãnh đạo nhóm cực hữu Nước Anh trước tiên (Britain First) tải lên trước đó. Đáp trả lại, Tổng thống Mỹ lại lên Twitter chia sẻ: “Đừng có để ý đến tôi mà hãy tập trung vào chủ nghĩa khủng bố cực đoan đang diễn ra tại Anh”.

Việc ông Trump dẫn lại các đăng tải của một nhóm nhỏ không danh tiếng chính trị và chỉ được biết đến bởi lập trường chống Hồi giáo một cách cực đoan đã làm dấy lên sự chỉ trích từ cả hai bờ Đại Tây Dương. Một số nhà lập pháp Anh yêu cầu có một lời xin lỗi từ phía ông Trump, trong khi các nhóm Hồi giáo ở Mỹ gọi đó là hành vi kích động và liều lĩnh. Thậm chí, các Hạ nghị sỹ Anh còn sử dụng những lời lẽ "đốp chát" bất thường.

Nghị sĩ Naz Shah của Công đảng cáo buộc ông Trump thúc đẩy "hệ tư tưởng đầy thù hận của chủ nghĩa phát xít". Trong khi đó, Nghị sỹ Tim Loughton của đảng Bảo thủ cho rằng Twitter nên dỡ bỏ tài khoản của Trump vì nó chứa đựng "tội ác đáng ghét".

Thủ tướng Anh Theresa May và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 25-5.
Thủ tướng Anh Theresa May và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 25-5.

Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định rằng khi làm việc này, ông Trump đã “đề cao giá trị” của những cuộc trao đổi về vấn đề an ninh. Phát ngôn viên Nhà Trắng Sarah Sanders cho rằng ông Trump không biết gì về thủ lĩnh của nhóm Nước Anh trước tiên - Jayda Fransen - trước khi ông chia sẻ lại đoạn băng mà nhân vật này đã đăng lên tài khoản của mình.

Bà Sanders nói: "Tôi nghĩ ông biết vấn đề hiện nay là chúng ta có một mối đe dọa thực tế về bạo lực và khủng bố cực đoan, nó không chỉ tồn tại ở nước Anh mà trên khắp toàn cầu”.

Căng thẳng giữa London và Washington diễn ra ở một thời điểm không thể tồi tệ hơn khi Anh đang chuẩn bị rời khỏi EU và thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế mới trên toàn cầu. Bà May trở thành lãnh đạo ngoại quốc đầu tiên đến gặp ông Trump ngay sau khi ông nhậm chức tổng thống một phần là bởi Anh đang khao khát một thỏa thuận thương mại tự do với Mỹ sau khi rời khỏi EU vào năm 2019.

Mặc dù giới phân tích dự báo rằng mối quan hệ liên Đại Tây Dương vẫn mạnh và đủ mạnh để vượt qua căng thẳng này. Tim Oliver, một chuyên gia về quan hệ châu Âu - Bắc Mỹ tại Trường Kinh tế London, nhận định: “Trọng tâm của mối quan hệ đặc biệt Anh - Mỹ là hợp tác trong lĩnh vực vũ khí hạt nhân, tình báo và các lực lượng đặc biệt.

Trọng tâm đó vẫn luôn được bảo vệ trước mọi thăng trầm trong quan hệ giữa các Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Anh. Tuy nhiên, nỗ lực của nữ Thủ tướng Theresa May nhằm củng cố mối quan hệ thân thiết với vị tổng thống khó đoán định này đã không đi theo kế hoạch. Có lẽ bà May đã phạm sai lầm khi đưa ra lời mời ông Trump đến thăm Anh quá sớm và cũng chẳng thể ngờ quyết định này lại đặt Nữ hoàng Anh vào một tình thế bị xúc phạm đến khó tin”.

Nhìn nhận về “mối quan hệ đặc biệt” này trong tương lai, giới phân tích cho rằng hiện nguy cơ Scotland tiến hành một cuộc trưng cầu dân ý mới nhằm tách khỏi Liên hiệp Anh chưa hoàn toàn được loại bỏ. Nếu xảy ra, Liên hiệp Anh sẽ tan rã bởi người dân Scotland vẫn muốn ở lại cùng EU, yếu tố làm dấy lên câu hỏi liệu rằng Anh có giữ được quyền phủ quyết trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc?

Nếu như vậy, Mỹ sẽ mất đi một đối tác đáng tin cậy thường xuyên ủng hộ các sáng kiến của Washington tại tổ chức đa phương quyền lực nhất toàn cầu này.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.