Sáng 16/7, tiếp tục Phiên họp thứ 4, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Bổ sung quy định về bảo mật thông tin và cơ chế xử lý trong trường hợp đột xuất
Theo dự thảo luật, vũ khí hủy diệt hàng loạt hay còn gọi là vũ khí hủy diệt lớn là các loại vũ khí được chế tạo, sản xuất có khả năng sát thương cao trên diện rộng, có khả năng hủy diệt, gây tổn thất lớn về sinh lực, phương tiện kỹ thuật, cơ sở vật chất, môi trường sinh thái và gây hoảng loạn về tâm lý, tinh thần con người, bao gồm: vũ khí hạt nhân, vũ khí phóng xạ, vũ khí hóa học, vũ khí sinh học và vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự.
Trình bày tờ trình của Chính phủ, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, dự thảo luật gồm 4 chương, 37 điều, quy định về nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Dự án luật được xây dựng theo hướng luật khung, chỉ quy định những vấn đề nền tảng, ổn định, lâu dài thuộc thẩm quyền của Quốc hội; không luật hóa các nội dung kỹ thuật nhiệm vụ chuyên sâu thường xuyên biến động, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, khả thi, phù hợp với thực tiễn.
Phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật, theo Đại tướng Phan Văn Giang, tập trung vào các nội dung cốt lõi như quản lý rủi ro quốc gia; danh mục kiểm soát; biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù đối với hoạt động, hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng.
Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành luật.
Thường trực cơ quan thẩm tra cho rằng, việc xây dựng danh mục kiểm soát trên cơ sở tích hợp, chuẩn hóa từ các danh mục hàng hóa lưỡng dụng của các bộ, ngành là phù hợp, góp phần tránh tình trạng chồng chéo, trùng lặp thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị làm rõ cơ chế tích hợp, dẫn chiếu và áp dụng danh mục kiểm soát với các danh mục chuyên ngành, đồng thời bổ sung quy định về bảo mật thông tin và cơ chế xử lý trong trường hợp đột xuất.
Về giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, dự thảo luật xây dựng phù hợp với nguyên tắc quản lý rủi ro, đồng bộ với pháp luật về phòng, chống rửa tiền và đáp ứng yêu cầu thực thi các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Thường trực Ủy ban đề nghị quy định rõ trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan chức năng sau khi tiếp nhận báo cáo nhằm bảo đảm tính khả thi, tránh lạm dụng.
Bước đi cần thiết của đất nước
Góp ý nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng việc thể chế hóa phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt lên thành luật là bước đi cần thiết của đất nước.
Đạo luật này, không chỉ mang ý nghĩa về quốc phòng, an ninh mà còn là chìa khóa để mở rộng hội nhập quốc tế, nâng cao xếp hạng quốc gia về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời bảo đảm an toàn cho dòng vốn đầu tư nước ngoài.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần tập trung giải quyết triệt để tình trạng chồng chéo trong kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng. Bởi hàng hóa lưỡng dụng vừa phục vụ mục đích dân sự vừa có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hóa học, sinh học, hạt nhân nhưng hiện đang do nhiều bộ, ngành cùng quản lý.
Về xây dựng năng lực phản ứng khẩn cấp và bảo vệ lực lượng chuyên dụng, theo Chủ tịch Quốc hội, lực lượng chủ yếu hiện nay nằm trong quân đội, binh chủng hóa học cùng một số đơn vị chuyên ngành của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế. Tuy nhiên, hành lang pháp lý về chế độ đãi ngộ đặc thù, trang thiết bị chuyên dụng và cơ chế phối hợp tác chiến liên ngành trong các tình huống khẩn cấp cấp quốc gia vẫn chưa thực sự đồng bộ.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị luật hóa chế độ đặc thù ở mức cao đối với lực lượng chuyên dụng, đồng thời quy định cơ chế diễn tập liên ngành bắt buộc với sự tham gia của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương trọng điểm nhằm hoàn thiện khả năng chỉ huy thống nhất dưới sự điều hành của cơ quan đầu mối quốc gia.
Dự kiến, dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất vào tháng 8 tới.
