Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen. Tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống gia tăng; yêu cầu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa đặt ra ngày càng cao. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan của Quốc hội với các cơ quan thuộc Chính phủ, nhất là trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác tham mưu, xây dựng pháp luật, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Phối hợp chặt chẽ – nhân tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội
Thực tiễn hoạt động của Quốc hội trong những năm qua cho thấy, chất lượng công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước luôn gắn liền với chất lượng phối hợp giữa các cơ quan của Quốc hội với các bộ, ngành hữu quan.
Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Ủy ban Quốc phòng và An ninh, Ủy ban Đối ngoại đã duy trì mối quan hệ phối hợp thường xuyên, chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao trên tất cả các lĩnh vực công tác. Sự phối hợp đó không chỉ được thể hiện trong việc trao đổi thông tin, cung cấp tài liệu, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật mà còn được triển khai hiệu quả thông qua các hoạt động khảo sát, giám sát, giải trình, thẩm tra, nghiên cứu chiến lược và đối ngoại nghị viện.
Trên lĩnh vực xây dựng pháp luật, các cơ quan đã phối hợp chuẩn bị, nghiên cứu, thẩm tra và hoàn thiện nhiều dự án luật, nghị quyết có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhiều đạo luật được ban hành trong nhiệm kỳ đã góp phần hoàn thiện thể chế về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc triển khai các chiến lược, chương trình và nhiệm vụ trọng yếu của đất nước.
Trên lĩnh vực giám sát, các bộ đã chủ động phối hợp, cung cấp thông tin, giải trình những vấn đề đại biểu Quốc hội và cử tri quan tâm; phối hợp tổ chức các đoàn khảo sát, giám sát tại địa phương, đơn vị cơ sở; tham gia xử lý, giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn phát sinh liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại.
Trong hoạt động quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan đã giúp Quốc hội có thêm cơ sở thực tiễn và căn cứ khoa học để xem xét, quyết định nhiều chủ trương lớn liên quan đến chiến lược bảo vệ Tổ quốc, tham gia các điều ước quốc tế, các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia có tác động đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Những kết quả đó đã góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội, đồng thời khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Yêu cầu mới từ chủ trương của Đảng và nhiệm vụ của Quốc hội khóa XVI
Đại hội XIV của Đảng xác định rõ yêu cầu phải kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa quốc phòng, an ninh và đối ngoại; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; chủ động ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước; nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Đối với Quốc hội khóa XVI, yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi; tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật; nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước đang đặt ra những nhiệm vụ rất nặng nề. Nhiều vấn đề mới xuất hiện đòi hỏi sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa Quốc hội với các bộ, ngành, nhất là trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Đó là các vấn đề liên quan đến cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn; bảo vệ chủ quyền biển, đảo và biên giới quốc gia; an ninh mạng; an ninh dữ liệu; trí tuệ nhân tạo; phòng, chống tội phạm công nghệ cao; an ninh năng lượng; an ninh nguồn nước; biến đổi khí hậu; các thách thức an ninh phi truyền thống; cũng như việc triển khai các cam kết quốc tế ngày càng sâu rộng của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao không chỉ là yêu cầu về tổ chức, mà còn là đòi hỏi khách quan từ thực tiễn.
Tăng cường phối hợp với Bộ Quốc phòng để thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc
Bộ Quốc phòng là cơ quan tham mưu chiến lược cho Đảng, Nhà nước về quân sự, quốc phòng; lực lượng nòng cốt trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Trong những năm tới, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế về quốc phòng; triển khai Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; phát triển công nghiệp quốc phòng; kết hợp chặt chẽ quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội.
Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng ngay từ giai đoạn nghiên cứu, đề xuất chính sách, xây dựng dự án luật, nghị quyết; tăng cường trao đổi thông tin chiến lược, dự báo tình hình; nâng cao chất lượng khảo sát, giám sát việc thực hiện pháp luật về quốc phòng; kịp thời tham mưu cho Quốc hội những chủ trương, giải pháp phù hợp đối với các vấn đề mới phát sinh.
Đặc biệt, trong điều kiện yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới quốc gia ngày càng cao, sự phối hợp giữa hai cơ quan sẽ góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, huy động nguồn lực và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Tăng cường phối hợp với Bộ Công an nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội
Bên cạnh các nguy cơ an ninh truyền thống, những năm gần đây xuất hiện ngày càng nhiều thách thức an ninh phi truyền thống, các loại tội phạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia, hoạt động lợi dụng không gian mạng để chống phá Đảng, Nhà nước.
Trong bối cảnh đó, Bộ Công an giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Việc tăng cường phối hợp giữa Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại với Bộ Công an sẽ tạo điều kiện để Quốc hội nắm chắc tình hình, đánh giá đúng những vấn đề nổi lên về an ninh quốc gia; từ đó hoàn thiện hệ thống pháp luật về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; đảm bảo an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống rửa tiền, phòng chống khủng bố, đấu tranh phòng chống tội phạm công nghệ cao và các lĩnh vực liên quan.
Đồng thời, sự phối hợp này cũng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội đối với việc thực hiện các chính sách, pháp luật về bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; kịp thời phát hiện những khó khăn, bất cập để kiến nghị sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Tăng cường phối hợp với Bộ Ngoại giao nhằm phát huy vai trò của đối ngoại trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa
Đối ngoại ngày càng khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược bảo vệ và phát triển đất nước. Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Đảng đã tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.
Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục biến động nhanh chóng, phức tạp, việc tăng cường phối hợp giữa Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại với Bộ Ngoại giao có ý nghĩa hết sức quan trọng.
Sự phối hợp này không chỉ phục vụ công tác thẩm tra các điều ước quốc tế, các thỏa thuận quốc tế quan trọng mà còn góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đối ngoại nghị viện; tăng cường trao đổi thông tin, dự báo chiến lược; tham mưu kịp thời cho Quốc hội những vấn đề liên quan đến tình hình khu vực và thế giới.
Trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phối hợp hiệu quả giữa đối ngoại nhà nước và đối ngoại nghị viện sẽ góp phần phát huy sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”, qua đó bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, nâng cao vị thế và uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Phát huy hiệu quả cơ chế phối hợp trong giai đoạn phát triển mới
Việc ký kết Quy chế phối hợp giữa Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị của các cơ quan trong việc tiếp tục đổi mới phương thức phối hợp, nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.
Để cơ chế phối hợp thực sự đi vào chiều sâu, cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung trọng tâm.
Trước hết, tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, kết luận của Đảng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo đảm mọi hoạt động phối hợp đều bám sát chủ trương, đường lối của Đảng và yêu cầu phát triển đất nước.
Thứ hai, xây dựng cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên, kịp thời, nhất là đối với các vấn đề chiến lược, những vấn đề mới phát sinh có tác động đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Thứ ba, tăng cường phối hợp từ sớm, từ xa trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật; phát huy trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn của các cơ quan chuyên môn trong nghiên cứu, đề xuất và hoàn thiện thể chế.
Thứ tư, đẩy mạnh phối hợp trong hoạt động giám sát, khảo sát, tổng kết thực tiễn; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật.
Thứ năm, tăng cường ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, nâng cao hiệu quả phối hợp trong môi trường số.
Phát huy những kết quả đã đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua, với quyết tâm chính trị cao và sự phối hợp ngày càng chặt chẽ, hiệu quả giữa Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao, chúng ta tin tưởng rằng sẽ tạo được sức mạnh tổng hợp mới, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
