Cải tổ quốc phòng - chiến lược của Nhật Bản

Bộ 3 tài liệu chiến lược công bố tháng 12/2022 cho thấy Tokyo đang tăng cường chi tiêu vào việc dự trữ đạn dược, bảo dưỡng, củng cố và chuẩn bị sẵn sàng cho các khu căn cứ, cũng như thực hiện các khoản đầu tư mới trên mọi lĩnh vực.

6 bài học then chốt mà Nhật Bản rút ra được từ những thực tế hiện tại: Sẵn sàng chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài; đảm bảo bố trí hậu cần đầy đủ; khả năng thiện chiến của quân lính; trợ giúp những cuộc chiến diện rộng; sử dụng trang thiết bị không người lái và giữ vững ý chí chiến đấu.

Cải tổ quốc phòng chiến lược của Nhật Bản -0
Các lực lượng Nhật Bản có vài thập kỷ kinh nghiệm trong việc ứng phó thảm họa, nhưng lại bị đánh giá là thiếu kinh nghiệm thực chiến.

Bước đầu tiên trong việc chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài là dự trữ và bố trí vật tư then chốt như nhiên liệu, linh kiện, trang thiết bị, quân nhu và vật tư y tế ở gần các đơn vị cần chúng. Kinh nghiệm từ Ukraine cũng cho thấy Nhật Bản nên ưu tiên đảm bảo các thiết bị và đơn vị luôn ở trạng thái sẵn sàng cao độ. Có lẽ bài học quan trọng nhất là cần đảm bảo đầy đủ dự trữ đạn dược ở gần những vị trí có các đơn vị chiến đấu.

Trong tài liệu Chiến lược phòng thủ quốc gia năm 2022, Nhật Bản đã xác định rõ tầm quan trong của việc tăng cường dự trữ đạn dược, nhưng vẫn không biết liệu Bộ Quốc phòng Nhật Bản và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JSDF) đánh giá chừng nào là đủ? Điều này sẽ giúp xác định là liệu Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang chuẩn bị cho hình thức xung đột nào?

Đảm bảo bố trí hậu cần đầy đủ đặt ra vấn đề về cách thức mà Nhật Bản dự định áp dụng để tìm kiếm nguồn quân nhu quan trọng khi cần thiết trong trường hợp các kho dự trữ và vật tư của họ bắt đầu cạn kiệt. Bất kỳ cuộc xung đột nào liên quan đến Nhật Bản sẽ ngay lập tức liên quan tới tuyến đường hậu cần trải dài nhiều hòn đảo cách nhau vài trăm, đôi khi là vài nghìn dặm trên biển. Cho dù chiến đấu trên lãnh thổ của mình, sẽ luôn có những khu căn cứ, kho dự trữ và vật tư ở đâu đó gần đấy - nhưng “đâu đó gần đấy” lại có thể bị ngăn cách bởi những ngọn núi hay đại dương lớn. Trong thời bình, Nhật Bản có xu hướng dựa vào các phương tiện thương mại để tăng cường khả năng vận chuyển vật tư và trang thiết bị cho JSDF. Điều này tạo ra các lỗ hổng lớn và vấn đề pháp lý tiềm ẩn trong khoảng thời gian trước khi xảy ra khủng hoảng, chưa kể khi khủng hoảng thực sự xảy ra.

Việc đảm bảo có đủ năng lực và khả năng vận chuyển nhanh chóng đạn dược, nhiên liệu và vật tư đến nơi cần đến trong trường hợp bất ngờ là điều then chốt với bất kỳ lực lượng quân sự nào, trong bất kỳ cuộc chiến nào. Mặc dù lựa chọn dân sự có khả năng bù đắp sự thiếu hụt, nhưng việc sử dụng chúng trong xung đột sẽ bị hạn chế rất nhiều.

Mặc dù các lực lượng Nhật Bản có vài thập kỷ kinh nghiệm trong việc ứng phó với thảm họa thì kinh nghiệm liên quan đến thực chiến chỉ dừng lại ở các cuộc tập trận và huấn luyện. JSDF được cho là không thường xuyên thực hiện các cuộc tập trận hay huấn luyện thực tế. Một số cuộc tập trận cần thiết cho việc chuẩn bị chiến đấu ở cấp độ cao, như huấn luyện tên lửa còn thậm chí không thể diễn ra trên đất Nhật Bản do những cân nhắc về chính trị trong nước.

Các tuyên bố chung gần đây đã xác định “huấn luyện và tập trận thực tiễn” là lĩnh vực trọng tâm của quân đội Nhật Bản cũng như các liên minh mà họ tham gia. Với những trang thiết bị tinh vi và kế hoạch mua sắm thêm trong nhiều năm tới của JSDF, Nhật Bản đang muốn cải thiện chất lượng, huấn luyện thực tế để xây dựng năng lực cũng như đào tạo lãnh đạo cấp dưới và hạ sĩ quan để đưa ra những quyết định trên chiến trường và nắm thế chủ động. Kế hoạch thành lập một cơ quan đầu não phối hợp thường trực cũng cho thấy tính quan trọng của việc phối hợp.

Ngoài việc sẵn sàng chiến đấu, một câu hỏi cơ bản hơn đối với giới lãnh đạo Nhật Bản là họ thấy mình đóng vai trò gì trong một tình huống bất ngờ ở nơi khác? Vấn đề này có liên quan đến khung pháp lý, và ngược lại, sẽ ảnh hưởng đến khả năng hỗ trợ của các quốc gia đồng minh một khi đất nước Nhật Bản có chuyện xảy ra.

Một trong những bài học được rút ra từ cuộc chiến Nga - Ukraine không chỉ là việc cả hai phe sử dụng rộng rãi các thiết bị không người lái, mà là cách thức sử dụng sáng tạo các thiết bị này. Người Ukraine đã cho thấy họ rất giỏi trong việc tạo ra các phần mềm xác định mục tiêu và các cải tiến khác trên chiến trường mà binh lính có thể dễ dàng sử dụng. Tất cả những điều này cho thấy tính hiệu quả của các hệ thống không người lái trong công tác tình báo, giám sát và trinh sát, tấn công quân sự và nhắm mục tiêu.

Trong bản Chiến lược an ninh quốc gia của Nhật Bản năm 2022, tầm quan trọng của việc phát triển các thiết bị không người lái được liệt kê là ưu tiên hàng đầu. Và, việc triển khai thành công thiết bị không người lái của Mỹ đến các căn cứ không quân Misawa, Yokota và Kanoya là bằng chứng cho thấy Tokyo ủng hộ các hoạt động tác chiến sử dụng thiết bị không người lái cỡ lớn được triển khai từ Nhật Bản. Nhưng, vẫn còn đó câu hỏi về cách mà Tokyo định sử dụng để phát huy năng lực không người lái khi nước này vẫn đang trong giai đoạn thăm dò công nghệ này.

Vấn đề cuối cùng, đó là trong một cuộc xung đột lớn, sự phá hủy trên diện rộng sẽ không nhất thiết chỉ hạn chế trong phạm vi các căn cứ của JSDF. Đối với các nhà hoạch định Nhật Bản, câu hỏi nên được đặt ra trước tiên là liệu hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại, vốn tập trung phần lớn xung quanh các căn cứ của JSDF và của Mỹ, có đủ để chống lại các cuộc tấn công dồn dập hay không. Vậy còn việc bảo vệ các trung tâm đông dân cư thì sao? Cho tới nay, phần lớn các cuộc tranh luận bàn về việc đáp trả tên lửa đều tập trung vào răn đe bằng ngăn chặn. Nhưng, ranh giới giữa sự ngăn chặn và phủ đầu đôi khi cũng không dễ để phân định và ý chí là một câu chuyện quan trọng lúc này.

An Khang (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.