Burkina Faso: Một năm hai cuộc đảo chính

Các binh sĩ có vũ trang, đeo mặt nạ đã xuất hiện trên truyền hình ở Burkina Faso vào tối 30-9 để xác nhận việc lật đổ Tổng thống Paul-Henri Damiba. Đây cuộc đảo chính thứ hai ở quốc gia Tây Phi này trong năm nay, kéo dài thêm tình trạng bất ổn diễn ra từ nhiều năm.

Trước năm 2022, Burkina Faso đã diễn ra 6 cuộc đảo chính tính từ khi giành được độc lập. Riêng trong năm nay, quốc gia này đã nổ ra 2 cuộc đảo chính.

Burkina Faso: Một năm hai cuộc đảo chính -0
Tổng Thống Damiba bị đảo chính chỉ sau 8 tháng nắm quyền.

Ngày 24-1-2022, binh lính Burkina Faso xông vào tư dinh Tổng thống Roch Marc Christian Kabore ở thủ đô Ouagadougou, tuyên bố lật đổ chính quyền dân cử và nắm quyền kiểm soát đất nước. Cuộc binh biến này chấm dứt quyền lực của ông Kabore, người lên nắm quyền Tổng thống Burkina Faso từ năm 2015. Ông Kabore tái đắc cử tổng thống năm 2020, với cam kết coi cuộc chiến chống phiến quân Hồi giáo, trong đó có các nhóm liên quan đến al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, là ưu tiên hàng đầu.

Tuy nhiên, vị tổng thống 65 tuổi này chịu nhiều chỉ trích do chính phủ không thể chấm dứt tình trạng phiến quân Hồi giáo cực đoan gây bất ổn nhiều nơi, khiến khoảng 1,4 triệu người sơ tán. Riêng trong năm 2021, các vụ tấn công của phiến quân đã cướp đi sinh mạng của khoảng 2.000 người.

Đông đảo người dân lẫn quân đội Burkina Faso cho rằng Tổng thống Kabore có lỗi khi để xung đột với phiến quân leo thang. Nhiều đợt biểu tình phản đối chính phủ đã bùng phát trong vài tháng trước đó, cùng với làn sóng bất mãn ngày càng tăng trong hàng ngũ quân đội. Các binh sĩ nổi loạn bắt đầu hành động, chiếm quyền kiểm soát một số căn cứ từ ngày 23-1, rồi lật đổ chính phủ một ngày sau. Người lên nắm quyền tổng thống sau cuộc đảo chính này là tướng Paul-Henri Damiba.

Nhưng, ông Damiba cũng không nắm quyền được lâu. Các binh sĩ có vũ trang, đeo mặt nạ đã xuất hiện trên truyền hình ở Burkina Faso vào tối 30-9 để xác nhận việc lật đổ tổng thống sau cuộc đảo chính thứ hai ở quốc gia Tây Phi này trong năm nay.

Theo Reuters, thông báo trên đã kết thúc một chuỗi sự kiện ở Burkina Faso trong ngày 30-9, bắt đầu bằng tiếng súng gần một trại quân sự ở thủ đô Ouagadougou. Sau đó, một vụ nổ xảy ra gần dinh tổng thống và chương trình truyền hình nhà nước bị gián đoạn.

Lãnh đạo mới của Burkina Faso là đại úy Ibrahim Traore. Ông Traore đã xuất hiện trên truyền hình với binh sĩ đứng xung quanh rồi tuyên bố chính phủ nước này bị giải tán, ngưng áp dụng hiến pháp và đóng cửa biên giới, lệnh giới nghiêm vào ban đêm.

Các động thái này tương tự những gì ông Damiba đã thực hiện để nắm quyền trong cuộc đảo chính ngày 24-1. Hiện vẫn chưa rõ ông Damiba ở đâu khi cuộc đảo chính ngày 30-9 xảy ra.

Đại úy Traore cho biết một nhóm sĩ quan từng giúp ông Damiba nắm chính quyền vào tháng 1 đã quyết định lật đổ thủ lĩnh của họ do ông Damiba không có khả năng đối phó với lực lượng nổi dậy Hồi giáo.

"Đối mặt với tình hình ngày càng xấu đi, chúng tôi đã nhiều lần cố gắng yêu cầu Tổng thống Damiba tái tập trung vào việc chuyển đổi vấn đề an ninh", theo tuyên bố có chữ ký của ông Traore được một sĩ quan khác đọc trên truyền hình.

Tuyên bố cho biết ông Damiba đã bác bỏ đề xuất của các sĩ quan về việc tổ chức lại quân đội. Thay vào đó, Tổng thống Damiba tiếp tục sử dụng cơ cấu quân đội đã dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền trước đó. Các bên liên quan sẽ sớm được mời thông qua điều lệ mới về việc chuyển đổi chính quyền và chỉ định một nhà lãnh đạo quân sự hoặc dân sự mới.

Burkina Faso trở thành nơi diễn ra các cuộc tấn công do những nhóm liên kết với al-Qaeda và tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) thực hiện. Tình trạng bạo lực này bắt đầu ở quốc gia láng giềng Mali vào năm 2012 và lan sang các nước Tây Phi khác ở phía Nam sa mạc Sahara.

Hàng ngàn người đã thiệt mạng trong các cuộc đột kích ở nông thôn và hàng triệu người buộc phải chạy trốn. Tuần vừa rồi, ít nhất 11 binh sĩ thiệt mạng trong một cuộc tấn công ở miền Bắc Burkina Faso. Hàng chục thường dân vẫn mất tích.

Tương lai đất nước Burkina Faso có nhiều dấu hỏi lớn sau cuộc đảo chính mới nhất. Tiến trình bầu cử để thành lập chính quyền dân sự tại đây khó mà đáp ứng được yêu cầu về mặt thời gian đã đặt ra. Quốc gia này cũng phải đối mặt với nhiều bất cập, bị cô lập trên trường quốc tế mà chưa dễ gì giải quyết ngay được.

Đại úy Ibrahim Traore đã chấp nhận đơn từ chức có điều kiện của Tổng thống Paul-Henri Damiba sau cuộc đảo chính hôm 30-9.

Theo thỏa thuận được công bố tại một cuộc họp báo, ông Traore đã đồng ý với 7 điều kiện, bao gồm đảm bảo sự an toàn cho Tổng thống Damiba và an ninh của những người lính ủng hộ ông, đồng thời cam kết tôn trọng những lời hứa với khối Tây Phi để quay trở lại áp dụng hiến pháp nước này trước tháng 7-2024, theo Reuters.

Cuộc đảo chính ngày 30-9 tiếp tục tạo ra vấn đề hóc búa cho Cộng đồng Kinh tế của các quốc gia Tây Phi (ECOWAS). ECOWAS đã cố gắng thuyết phục những người lãnh đạo các cuộc đảo chính trong khu vực quay lại chế độ dân sự càng sớm càng tốt.

ECOWAS đã đình chỉ tư cách thành viên của Burkina Faso sau cuộc đảo chính hồi tháng 1. Sau đó, ECOWAS đồng ý cho nước này 2 năm để quay lại các cuộc bầu cử dân chủ. "ECOWAS tái khẳng định sự phản đối của mình đối với bất kỳ hành vi chiếm đoạt hoặc duy trì quyền lực nào bằng các biện pháp vi hiến", tổ chức này tuyên bố. ECOWAS cũng yêu cầu "tôn trọng mốc thời gian đã được thỏa thuận với các cơ quan chuyển tiếp để trở lại trật tự theo hiến pháp không muộn hơn ngày 1-7-2024".

Liên hợp quốc ngày 1-10 đã lên án mạnh mẽ vụ đảo chính mới nhất tại Burkina Faso và tuyên bố không chấp nhận bất kỳ hành động chiếm quyền bằng vũ lực nào.

Cùng ngày, Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi (AU) Moussa Faki lên án hành động thay đổi chính quyền một cách vi hiến, kêu gọi quân đội Burkina Faso chấm dứt ngay lập tức mọi hành động bạo lực đe dọa an toàn của dân thường. AU cũng kêu gọi các bên ở Burkina Faso nỗ lực khôi phục trật tự hiến pháp trước tháng 7-2024 như đã cam kết.

Đỗ Tiến

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.