15 năm trước, Bộ trưởng Lê Minh Hương cũng đã có một cuộc gặp với các nhà văn khi họ về dự Đại hội Nhà văn lần thứ 3. Cuộc gặp ấy do nhà văn Hữu Ước, khi ấy là Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Công an và Chuyên đề An ninh thế giới đứng ra tổ chức tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (11A Lê Hồng Phong, quận Ba Đình, Hà Nội).
Buổi gặp đó thật là ấm áp. Lần đầu tiên Bộ trưởng Lê Minh Hương nói chuyện vui như pháo Tết với thần đồng Trần Đăng Khoa và nhiều nhà văn, nhà thơ khác. Và đây cũng là lần đầu tiên những người như Trần Đăng Khoa, Xuân Ba, Bảo Ninh có thể vỗ vai Bộ trưởng Bộ Công an, thậm chí còn xưng hô là "bác - em" với một vị Thượng tướng Công an.
Tôi nhớ mãi Trần Đăng Khoa nói với Bộ trưởng Lê Minh Hương rằng: "Chúng em là dân văn chương thơ phú, nói năng lôm côm, vốn là hãi Công an lắm. Nhưng được gặp bác thế này, em thấy hóa ra bác lại còn nghệ sĩ hơn cả chúng em". Bộ trưởng Lê Minh Hương cười khà khà, rồi cũng lại nói đùa: "Tớ mê văn, mê đọc sách, nhưng lại không viết được văn. Thiệt thòi quá!". Buổi gặp gỡ thật là vui bởi lẽ lần đầu tiên lực lượng Công an nhân dân có Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Công an đang là cầu nối giữa các nhà văn với lực lượng Công an, còn phòng làm việc của Tổng Biên tập Hữu Ước tại 100 Yết Kiêu là nơi "tụ bạ" của không ít nhà văn. Buổi gặp gỡ ấy không có diễn văn gì ghê gớm, chỉ đúng nghĩa "vui là chính".
Bộ trưởng Trần Đại Quang cùng một số tướng lĩnh Công an chụp ảnh kỷ niệm với các nhà văn tham dự trại sáng tác văn học "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" (Đà Lạt,14/4/2014).
Công bằng mà nói thì trước kia, việc sáng tác về đề tài an ninh trật tự, về lực lượng Công an, hay nói rộng ra là một nền văn học về an ninh trật tự, trinh thám của Việt Nam không được quan tâm đúng mức. Chẳng vậy mà suốt một thời gian dài, cả lực lượng Công an nhân dân chỉ có một nhà văn Lê Tri Kỷ là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, mặc dù một số cây bút đã có tên tuổi và đã có những tác phẩm được ghi dấu ấn trên văn đàn như Văn Phan với "Đội Công an số 6", Ngôn Vĩnh với "Cuộc chiến đấu bảo vệ Đồng Văn"... Văn học Công an chỉ khởi sắc khi vào năm 1995, Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Công an (tiền thân của Chuyên đề Văn nghệ Công an hiện nay) ra đời.
Từ một ngôi sao Lê Tri Kỷ, nay lực lượng Công an đã có 39 nhà văn (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam), còn số lượng các cây bút đang là hội viên Hội Văn học Nghệ thuật các tỉnh thì có lẽ cũng phải ngót… nửa trăm. Trong số này, nhiều người cũng đã thành danh…
Sở dĩ có cuộc gặp lần này là bởi vì Nhà Xuất bản Công an nhân dân mở trại viết tại Đà Lạt. Hơn 30 nhà văn và các cây bút trẻ được mời về dự trại. Khi được nghe báo cáo là có trại viết như vậy, và lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam gồm nhà thơ Hữu Thỉnh và Ban Thường vụ Hội sẽ vào dự Tổng kết trại viết, Đại tướng Trần Đại Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã gác những công việc khác lại để vào gặp các nhà văn.
Sáng ngày 14/4, khi Bộ trưởng tới, chúng tôi rất ngạc nhiên khi thấy có lãnh đạo một số Tổng cục tháp tùng. Quả thật, lúc ấy, cá nhân tôi rất ngạc nhiên. Bộ trưởng đi gặp nhà văn mà tại sao lại phải có lãnh đạo Tổng cục An ninh, Hậu cần, rồi lại Giám đốc Công an một số tỉnh đi cùng? Nhưng sau mới biết rằng Bộ trưởng có ý riêng của mình.
Bộ trưởng Trần Đại Quang trao kỷ niệm chương "Bảo vệ An ninh Tổ quốc" cho các nhà văn có thành tích xuất sắc trong công cuộc bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Bộ trưởng Trần Đại Quang nồng nhiệt chào đón các nhà thơ, nhà văn như Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Hữu Thỉnh; các Phó Chủ tịch Nguyễn Quang Thiều, Nguyễn Trí Huân, Lê Quang Trang; nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ; nhà văn "quen sống với ma" Nguyễn Khắc Trường; nhà văn, người lính cao xạ Đỗ Chu, rồi các nhà văn Công an như Khổng Minh Dụ, Văn Phan…
Sau khi nghe ông Nguyễn Xuân Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng phát biểu chào mừng và nhà văn Phùng Thiên Tân, Giám đốc Nhà Xuất bản Công an nhân dân báo cáo về cuộc thi truyện, ký và tiểu thuyết vì bình yên cuộc sống và một số kết quả tại trại viết văn lần này, nhà thơ Hữu Thỉnh phát biểu.
Quả là danh bất hư truyền! Ông đã có một bài phát biểu tuyệt hay về văn học và Công an.
Ông nói rằng, nghề Công an và nghề viết văn rất khác nhau, nhưng cũng rất giống nhau. Khác nhau rằng, Công an làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội là chống lại cái xấu, cái ác, giữ bình yên cho cuộc sống. Công việc của người Công an là đấu tranh. Còn công việc của nhà văn là viết, vũ khí của nhà văn là ngòi bút. Nhưng Công an thì giữ bình yên cho cuộc sống và còn nhà văn thì giữ bình yên cho lòng người. Cả hai đều có mục đích chung là chống lại cái xấu, cái ác và vun đắp điều thiện.
Nhà thơ Hữu Thỉnh cũng đã cảm ơn lãnh đạo Bộ Công an đã tạo điều kiện tối đa cho nhà văn đi vào cuộc sống, tìm hiểu cuộc chiến đấu của lực lượng Công an. Nhà thơ Hữu Thỉnh nhắc lại những kỷ niệm khi Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam đồng tổ chức giải sáng tác văn học mang tên Cây bút vàng và Tạp chí Văn hóa - Văn nghệ Công an là đơn vị đăng cai tổ chức. Sự hợp tác tốt đẹp giữa Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam với các nhà văn đã tạo ra được những kết quả to lớn. Trước hết, đã tạo ra được một mảng văn học phong phú, lý thú, hấp dẫn và bước đầu xây dựng được hình tượng người chiến sĩ Công an trong văn học.
Nhà thơ Hữu Thỉnh khẳng định, các tác phẩm viết về chiến công của các chiến sĩ tình báo Việt Nam không thua kém bất kỳ tác phẩm nào trên thế giới. Mảng đề tài viết về an ninh trật tự là văn chương đích thực, văn chương thứ thật. Ông cũng nói thêm rằng: "Chống lại tội ác là một nhiệm vụ quan trọng của văn chương, bởi học văn là học làm người" với dẫn chứng nước Mỹ đã phải trả giá đau đớn cho một thời kỳ loại bỏ môn Văn ra khỏi các kỳ thi, mãi đến gần đây họ mới bừng tỉnh và hiểu được ý nghĩa của môn Văn trong việc dạy làm người. Hiện nay, môn Văn ở nước Mỹ đã trở thành môn bắt buộc. Ông cũng dẫn chứng câu nói của một danh nhân rằng: "Nếu chúng ta tiết kiệm cho đầu tư phát triển văn hóa thì sẽ phải tốn rất nhiều tiền đầu tư xây dựng nhà tù".
Nhà văn Đỗ Chu phát biểu tại Lễ bế mạc Trại sáng sác.
Nhà thơ Hữu Thỉnh đã kiến nghị với lãnh đạo Bộ Công an 3 điều.
Thứ nhất là đề nghị lãnh đạo Bộ Công an có cơ chế cung cấp thông tin thường xuyên cho các nhà văn và tạo điều kiện để các nhà văn thâm nhập vào thực tế cuộc sống sinh hoạt, lao động và chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ Công an.
Thứ hai là ông đề nghị lãnh đạo Bộ Công an và Hội Nhà văn phải đầu tư mạnh hơn nữa cho các nhà văn sáng tác. Quả thật là đời sống các nhà văn bây giờ đang rất khó khăn. Hầu hết các nhà văn đều không thể sống được bằng tiền nhuận bút từ tác phẩm của mình cho nên phải bươn chải, mưu sinh bằng nhiều ngành, nghề khác nên đâu còn tâm trí để mà "cày trên cánh đồng chữ".
Thứ ba là ông đề nghị lãnh đạo Bộ Công an quan tâm hơn nữa đến 39 nhà văn công an và quan tâm đến sự phát triển của chi hội. Chi hội sẽ là chỗ dựa tin cậy cho các nhà văn.
Kết thúc bài phát biểu của mình, nhà thơ Hữu Thỉnh nói: Khi vụ án kết thúc, đó là lúc văn chương bắt đầu.
Tiếp theo, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều phát biểu với chủ đề về văn học Việt Nam đã góp phần làm thế giới hiểu Việt Nam hơn qua các hội nghị nhà văn Á - Phi, Hội nghị nhà văn các quốc gia tiểu vùng sông Mê Kông.
Nhà văn Đỗ Chu phát biểu khá dài, trong đó chủ yếu là nói về vai trò, giá trị của một nền văn học Công an trong đời sống đương đại. Ông cũng đề nghị Bộ Công an phải có cơ chế giải mật những tài liệu lưu trữ để cho các nhà văn có điều kiện nghiên cứu…
Thời gian trôi đi thật nhanh, những lời phát biểu của nhà thơ Hữu Thỉnh, nhà văn Nguyễn Quang Thiều, nhà văn Đỗ Chu như rót rượu cho nhiều nhà văn. Không ít người đăng ký phát biểu, nhưng do thời gian có hạn nên Bộ trưởng Trần Đại Quang đã hứa sẽ dành một buổi khác để nghe các nhà văn tâm sự.
Về việc có nhiều tướng lĩnh Công an đi cùng, Bộ trưởng Trần Đại Quang giải thích: "Sở dĩ tôi mời một số đồng chí lãnh đạo các Tổng cục đi cùng là bởi vì tôi muốn các đồng chí được nghe tâm sự của các nhà văn để từ đó nâng cao trách nhiệm của mình trong việc tạo điều kiện cho các nhà văn sáng tác về đề tài an ninh trật tự". Bộ trưởng cũng bày tỏ lòng tri ân với lãnh đạo Hội Nhà văn và các nhà văn đã sáng tác về đề tài an ninh, trật tự cũng như các tác giả đã có sự đồng hành với người chiến sĩ Công an.
Bộ trưởng Trần Đại Quang cho rằng: "Trại viết không phải là nơi "nhốt" các nhà văn lại để cho ra chữ, mà phải là nơi để các nhà văn có điều kiện tìm hiểu thực tế cuộc sống, chiến đấu, công việc của người chiến sĩ Công an. Lực lượng Công an, đặc biệt là các lãnh đạo phải chủ động đến với nhà văn, tạo cơ chế để nhà văn thâm nhập cuộc sống lao động, chiến đấu của Công an". Bộ trưởng cũng rất tán thành ý kiến của nhà thơ Hữu Thỉnh là Công an và nhà văn đều phải tạo ra được sự bình yên: bình yên cho cuộc sống và bình yên cho lòng người. Có như vậy thì mới góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu xây dựng, phát triển đất nước mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đang quyết tâm thực hiện.
Trong bài phát biểu của mình, Bộ trưởng Trần Đại Quang khẳng định, văn học là nhân học, sứ mệnh cao cả của các nhà văn, nhà thơ là sáng tạo ra tác phẩm. Cuộc sống và công việc của người Công an rất đa dạng, phong phú nên rất mong các nhà văn tiếp tục đồng hành với lực lượng Công an, để có nhiều tác phẩm hay, có sức lan tỏa, lay động lòng người, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ công an hết lòng vì cuộc sống bình yên của nhân dân và để người dân thêm hiểu, thông cảm với người chiến sĩ Công an.
Bộ trưởng mong muốn Hội Nhà văn Việt Nam giúp đỡ Chi hội Nhà văn Công an. Bộ Công an sẽ xây dựng cơ chế để các nhà văn dễ dàng thâm nhập thực tế lực lượng Công an, và quan trọng hơn nữa là nhà văn và người chiến sĩ Công an phải gần nhau hơn, chia sẻ tốt hơn.
Trong buổi gặp này, lần đầu tiên một số nhà văn, nhà thơ được trao kỷ niệm chương Bảo vệ an ninh Tổ quốc. Sau khi nhận kỷ niệm chương, nhà thơ Hữu Thỉnh xúc động nói: "Tôi là một người lính xe tăng, đã được thưởng nhiều huân, huy chương trong chiến tranh. Nay, tôi lại được tặng kỷ niệm chương Bảo vệ an ninh Tổ quốc. Như vậy, tôi đã là người chiến sĩ cả trong thời chiến và thời bình".
Buổi gặp mặt kết thúc khi mặt trời đứng bóng, nhưng cứ xem không khí này, nếu có điều kiện thì hẳn câu chuyện giữa Bộ trưởng và các nhà văn và chuyện của nhà văn với lực lượng Công an còn kéo dài bất tận
