Liên quan đến vụ án buôn bán gần 80.000 cuốn sách giáo khoa giả tại Hậu Giang (cũ), vừa qua, Tòa án nhân dân khu vực 14 - Cần Thơ đã tuyên phạt bị cáo 7 năm tù giam. Nhằm quyết tâm loại bỏ sách lậu, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) và cơ quan công an đã phối hợp chặt chẽ, bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh, phụ huynh và giữ vững tính nghiêm minh của thị trường xuất bản.
Cố ý trục lợi từ sách giáo khoa
Trước đó, vào ngày 16/7/2024, Đội Quản lý thị trường số 1 phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Hậu Giang (cũ) tiến hành kiểm tra một địa điểm tập kết, lưu trữ và kinh doanh sách tại đường số 1, khu dân cư Tây Đô EcoPark (nay thuộc địa bàn TP Cần Thơ).
Qua kiểm đếm, lực lượng chức năng phát hiện 1.210 thùng carton chứa 79.303 xuất bản phẩm gồm sách giáo khoa và vở bài tập các loại, trên nhãn thể hiện là sản phẩm của NXBGDVN.
Chủ cơ sở không xuất trình được giấy tờ chứng minh tính hợp pháp của hoạt động kinh doanh tại địa điểm này. Trước dấu hiệu nghi vấn, toàn bộ số hàng hóa đã bị lập biên bản tạm giữ để phục vụ công tác điều tra.
Kết luận giám định của cơ quan chuyên môn sau đó xác định: Trong tổng số 79.303 cuốn bị tạm giữ, có 78.754 cuốn là sách giả, chỉ 549 cuốn là sách thật. Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự xác định giá trị số sách giả, tính theo giá bìa của sách thật, lên tới hơn 1,37 tỉ đồng.
Đây là một trong những vụ việc buôn bán sách giáo khoa giả có quy mô lớn được phát hiện trong thời gian gần đây.
Quá trình điều tra cho thấy, Nguyễn Phong Lai là người đại diện cơ sở kinh doanh đã mua số lượng lớn sách mang nhãn hiệu NXBGDVN từ các đối tượng không rõ lai lịch, biết rõ là hàng giả nhưng vẫn nhập về để bán lại hưởng mức chiết khấu cao.
Cơ quan tố tụng xác định, bị cáo đã chi tổng số tiền gần một tỉ đồng để mua sách giả, sau đó trộn lẫn với sách thật để tiêu thụ ra thị trường. Hành vi này được thực hiện có chủ đích, nhằm thu lợi bất chính.
Tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận hành vi phạm tội. Căn cứ hồ sơ vụ án, kết luận giám định và các chứng cứ liên quan, Tòa án đã tuyên phạt bị cáo Nguyễn Phong Lai 7 năm tù về tội “Buôn bán hàng giả” theo khoản 3 Điều 192 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Toàn bộ 78.754 cuốn sách giả đã bị tịch thu, tiêu hủy theo quy định; các công cụ, phương tiện liên quan bị xử lý theo pháp luật. Bản án 07 năm tù đối với bị cáo là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ đối với những cá nhân, tổ chức có ý định trục lợi từ sách giáo khoa – mặt hàng gắn liền với tương lai của hàng triệu học sinh.
Quyết tâm vì một thị trường sách minh bạch
Sách giáo khoa là sản phẩm đặc thù, có vai trò nền tảng trong quá trình tổ chức dạy học. Không giống các loại hàng hóa thông thường, mỗi trang sách giáo khoa chứa đựng nội dung kiến thức được biên soạn, thẩm định chặt chẽ, bảo đảm tính khoa học, sư phạm và pháp lý.
Việc sản xuất, buôn bán sách giáo khoa giả không chỉ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn gây ra nhiều hệ lụy:
Thứ nhất, sách giả thường có chất lượng in ấn kém, sai lệch nội dung, thiếu trang, nhòe chữ, giấy mỏng…, không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh.
Thứ hai, việc lưu hành sách giả làm rối loạn thị trường xuất bản, gây thiệt hại cho các đơn vị sản xuất, phát hành chân chính và tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh.
Thứ ba, sách giáo khoa giả làm suy giảm niềm tin của phụ huynh và giáo viên, tác động tiêu cực đến uy tín của ngành giáo dục.
NXBGDVN khẳng định luôn phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an, quản lý thị trường và các cơ quan chức năng tại các địa phương để phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi in lậu, buôn bán sách giả.
Trong những năm qua, NXBGDVN đã tăng cường các biện pháp bảo vệ bản quyền, áp dụng tem chống giả, cải tiến công nghệ nhận diện xuất bản phẩm, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nhận biết sách chính hãng.
Tuy nhiên, bên cạnh nỗ lực của cơ quan chức năng và đơn vị xuất bản, sự chung tay của xã hội có ý nghĩa quyết định trong việc ngăn chặn sách giả.
Bảo vệ sách giáo khoa không đơn thuần là bảo vệ một thương hiệu hay quyền lợi kinh tế của đơn vị xuất bản. Đó là bảo vệ nền tảng tri thức chính thống, bảo vệ môi trường giáo dục trung thực, minh bạch và bảo vệ quyền học tập chính đáng của người học.
NXBDGVN cam kết tiếp tục đồng hành cùng ngành giáo dục và các cơ quan chức năng trong cuộc đấu tranh phòng, chống sách giả; đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng xuất bản phẩm, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
Để bảo vệ quyền lợi của học sinh, NXBGDVN khuyến nghị tới các bậc phụ huynh, thầy cô giáo nên mua sách giáo khoa tại các hệ thống phát hành chính thức, đại lý được ủy quyền, nhà sách uy tín; kiểm tra kỹ tem chống giả, thông tin xuất bản, chất lượng in ấn trước khi sử dụng; không mua bán, tiếp tay tiêu thụ xuất bản phẩm không rõ nguồn gốc; kịp thời thông tin đến cơ quan chức năng hoặc NXBGDVN khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. Việc lựa chọn sách chính hãng không chỉ bảo đảm chất lượng học tập cho học sinh mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, tuân thủ pháp luật.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam được vinh danh “Doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp chuyển đổi số xuất sắc” 
