Người “truyền lửa” văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu

Năm nay đã 75 tuổi nhưng già làng Bhling Hạnh (ở thôn Công Dồn, xã Zuôih, huyện Nam Giang, Quảng Nam) vẫn tỏ ra mẫn tiệp, thân thiện và gần gũi. Không chỉ cất công sưu tầm, ghi chép những giá trị, bản sắc văn hóa phi vật thể của người Cơ Tu để dạy lại cho thế hệ trẻ, ông còn tích cực truyền dạy nghệ thuật đánh cồng chiêng, múa tâng tung da dá và nghệ thuật đục tượng gỗ cho các thanh niên trong làng, trong xã.

Trò chuyện với chúng tôi, già Bhling Hạnh chia sẻ, ông sinh ra và lớn lên trên mảnh đất anh hùng xã Zuôih xa xôi của huyện Nam Giang. Khi vừa tròn 17 tuổi, vào năm 1967, ông đã tình nguyện tham gia hoạt động cách mạng với nhiệm vụ chủ yếu là làm thanh niên xung phong, đi gùi tải đạn, tham gia mở đường tại các chiến trường dọc ngang của tỉnh Quảng - Đà.

gia lang-ngoc thi.jpg -0
Già làng Bhling Hạnh cần mẫn hoàn thành tác phẩm tượng gỗ theo phong cách truyền thống của đồng bào Cơ Tu.

Trong quá trình làm thanh niên xung phong, vào các năm 1972-1973, ông còn thu xếp tham gia học lớp y tế để vừa chiến đấu vừa có kiến thức ngành Y nhằm chăm sóc chiến sĩ bị thương trên chiến trường. Sau ngày quê hương giải phóng, ông về lại quê nhà và tham gia công tác tại Trạm Y tế xã Zuôih; sau đó chuyển qua làm Bí thư Đoàn xã rồi cán bộ Tư pháp xã. Đến năm 2000, ông được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Zuôih, mãi đến năm 2010 thì ông nghỉ hưu.

Sau khi tham gia cách mạng trở về quê nhà đến nay, già làng Bhling Hạnh luôn nỗ lực truyền dạy những nghệ thuật truyền thống của đồng bào Cơ Tu cho thế hệ trẻ trong làng, trong xã như nghệ thuật đục tượng gỗ, đánh cồng chiêng, múa tâng tung da dá… Theo già Hạnh, để trở thành người tạc tượng gỗ giỏi, ngoài năng khiếu nghệ thuật, óc thẩm mỹ, bàn tay khéo léo còn cần có đức tính cẩn thận, kiên trì và nhẫn nại. Mỗi nhát chặt bằng rìu, nhát chặt bằng rựa hay đục bằng dao lên gỗ đều có sự tính toán và cần độ chính xác cao, nếu không dễ phá hỏng hình dáng tổng thể của cả tượng gỗ. Và điều quan trọng không kém là phải biết chọn khúc gỗ ưng ý, phù hợp với ý tưởng đục tượng. Nhờ sự tận tình giúp đỡ của già Hạnh mà đến nay, trong xã Zuôih nói chung, thôn Công Dồn nói riêng đã có nhiều người trẻ thành thục nghệ thuật đục tượng gỗ. Không chỉ truyền dạy cho thế hệ trẻ nghệ thuật đục tượng gỗ truyền thống của đồng bào Cơ Tu, nhiều năm qua, già Hạnh còn tích cực truyền dạy nghệ thuật cồng chiêng cho những thanh niên trai tráng trong làng, trong xã. Già Hạnh kể, năm 1998, huyện Nam Giang chỉ đạo thành lập mỗi xã một đội trống chiêng, cồng chiêng nên ông đã đến từng nhà trong thôn, trong xã vận động người dân tìm kiếm, cất giữ lại các nhạc cụ truyền thống như cồng, trống, chiêng, đàn Abel... rồi thành lập Đội cồng chiêng mang tên Công Dồn. Chính ông đã cải biên các điệu múa trống chiêng rồi truyền dạy lại cho các thế hệ trẻ trong thôn, trong xã. Sau thời gian tích cực tập luyện và đạt nhiều thành tựu, đến nay, Đội cồng chiêng Công Dồn đã được tham gia đoàn văn hóa nghệ thuật của huyện Nam Giang đi biểu diễn nhiều nơi như Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ, Tây Ninh..., qua đó góp phần quảng bá văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào Cơ Tu đến với mọi miền Tổ quốc. “Cồng chiêng trong đời sống của người Cơ Tu là một loại hình âm nhạc, văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc. Với người Cơ Tu, cồng chiêng không chỉ là niềm kiêu hãnh mà còn là thứ ngôn ngữ nối con người với thế giới siêu nhiên. Hằng năm, vào mùa lễ hội truyền thống của làng như lễ ăn mừng lúa mới, lễ ăn thề kết nghĩa anh em giữa 2 làng người Cơ Tu, lễ ăn mừng được mùa..., nhìn những thanh niên nam nữ Cơ Tu nối tay nhau múa theo điệu tâng tung da dá truyền thống, theo nhịp điệu của trống và cồng chiêng, già rất vui vì thấy rằng đây là thành quả mà mình đã dày công truyền dạy bản sắc văn hóa của đồng bào Cơ Tu cho thế hệ trẻ”, già Hạnh tâm sự.

Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Nam Giang đánh giá, già làng Bhling Hạnh đã có những đóng góp to lớn trong việc lưu truyền văn hóa của đồng bào Cơ Tu trên địa bàn huyện. Không chỉ am hiểu những phong tục truyền thống của đồng bào địa phương, già làng Hạnh còn sưu tầm, sáng tác, cải biên những làn điệu, điệu múa phù hợp và giữ được bản sắc văn hóa của đồng bào mình. Với những đóng góp cho văn hóa Cơ Tu, năm 2018, già Bhling Hạnh vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” vì đã có cống hiến xuất sắc trong giữ gìn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.

Ngọc Thi

Các tin khác

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.