Xung quanh kế hoạch thành lập lực lượng quân sự chung châu Âu

Ý tưởng về việc thành lập lực lượng vũ trang toàn châu Âu không phải là điều mới mẻ. Những đề xuất về kế hoạch này trên thực tế đã được nêu từ thời cựu Tổng thống Pháp Jacques Chirac, thậm chí trước đó đã có những kế hoạch tương tự.

Và cho đến nay, tuyên bố muốn được độc lập, tự chủ trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh của Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron chỉ là hồi sinh ý tưởng đã có một cách mạnh mẽ hơn. Với nhận định Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO) đang “chết não”, ông chủ Điện Elysse dường như đang thể hiện rõ tham vọng về việc phát triển lực lượng quân sự riêng.

Song, liệu đây có phải thời điểm thích hợp để thực hiện ý tưởng của ông Macron hay chỉ là tuyên bố nhất thời, vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.

Ý tưởng không mới!

Còn nhớ, trong cuộc phỏng vấn với tạp chí The Economist hôm 21-10 vừa qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã dựng lên một bức tranh ảm đạm về tình hình an ninh ở châu Âu. Thẳng thắn mà nói, ông đã kêu gọi đánh giá lại NATO, vai trò lâu nay của tổ chức này là một “hòn đá tảng” bền vững trong việc bảo vệ châu Âu và đi xa hơn khi khẳng định rằng châu Âu đang nếm trải sự “chết não của NATO”.

Ông cũng cảnh báo rằng nếu châu Âu tiếp tục quanh quẩn trong việc chọn cách phớt lờ thực tế của một đối tác Mỹ ngày càng không đáng tin cậy trong việc thực hiện cam kết của NATO đối với tự do và an ninh của các nước thành viên thì châu Âu sẽ không thể kiểm soát được số phận của chính mình nữa. Châu Âu cần có lực lượng quân đội của riêng mình và cần bắt đầu nghĩ về mình là một cường quốc chiến lược. Ông Macron có đúng hay không?

Một lực lượng quân đội độc lập của EU có thể giúp bảo vệ các nước châu Âu là lối nói quen thuộc và ý tưởng EU có thể rốt cục chệch hướng khỏi NATO cũng được thảo luận trước khi ông Macron xuất hiện trên chính trường. Lần đầu tiên EU phát đi tín hiệu về sự thay đổi về lượng trong tầm nhìn chiến lược của mình là năm 2016 với tài liệu Chiến lược Toàn cầu EU. Tài liệu này đặt ra ý tưởng đạt được “một cấp độ tự chủ chiến lược nhất định” và có thể “hành động độc lập nếu và khi cần thiết”.

Sự hô hào này có thêm động lực khi Thủ tướng Đức Angela Merkel hưởng ứng lời kêu gọi của ông Macron về việc thành lập quân đội của riêng EU hồi tháng 11-2018. Đồng thời, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk đã nói bóng gió một thời kỳ mới trong đó quan hệ của Mỹ và châu Âu đang rơi vào thời điểm đánh giá lại do những khác biệt về quan điểm và hành động về các vấn đề quốc tế.

Ông Tusk cũng lặp lại quan điểm cần có một lực lượng quân đội châu Âu trong bối cảnh chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump dường như muốn phá vỡ trật tự thế giới hậu Thế chiến II. Tiếp đó, ngày càng có nhiều lời kêu gọi thành lập một lực lượng quân sự độc lập của EU đồng thời những công kích về một thế giới đa cực không chắc chắn đã tạo thêm động lực cho luận điệu quen thuộc nói trên.

NATO đang phải đối mặt với nhiều vấn đề nội bộ.
NATO đang phải đối mặt với nhiều vấn đề nội bộ.

Thời điểm đã chín muồi?

Điều này không có nghĩa là không hề có nỗ lực nào nhằm nâng cao năng lực quân sự và cấu trúc quốc phòng của EU. Trên thực tế, EU đã có những bước đi nhằm củng cố năng lực quân sự của mình thông qua việc thiết lập cơ cấu hợp tác thường trực về an ninh và quốc phòng (PESCO) và các nhóm chiến đấu. Những sáng kiến này tạo nền tảng cho các nước thành viên EU hợp tác với nhau trong quá trình lên kế hoạch, đầu tư và phát triển các dự án giúp tăng cường sự gắn kết về mặt chức năng giữa các lực lượng quân đội.

Tuy nhiên, bản chất của những dự án như vậy đồng nghĩa với việc các nước thành viên có thể vẫn né tránh vấn đề hợp tác quốc phòng. Ngoài ra, khi để các nước thành viên tự nguyện tham gia cơ cấu PESCO nói trên, sẽ không có nhiều sự gắn kết và nhất trí về cách thức mà các nước thành viên sẽ đóng góp cho những dự án này.

Tương tự, việc thành lập các nhóm chiến đấu năm 2004 với mục đích bù đắp cho việc EU không có các lực lượng quân sự thường trực đã đem lại hứa hẹn ngay từ khi được thành lập. Tuy nhiên, các nhóm chiến đấu này lại chưa từng được triển khai kể từ khi đi vào hoạt động năm 2007. Việc châu Âu thiếu quyết tâm chính trị trong những nỗ lực nói trên nhằm tăng cường năng lực quân sự của EU đem lại bóng dáng của những thách thức mà ông Macron sẽ phải đối mặt nếu ông nỗ lực thúc đẩy việc phát triển một lực lượng quân sự EU độc lập, thống nhất và lâu dài.

Đằng sau những nỗ lực nửa vời nhằm củng có năng lực quân sự của EU là sự phụ thuộc của các nước thành viên vào NATO. Việc rút khỏi NATO đồng nghĩa với việc không nhận được sự hỗ trợ của NATO về tài nguyên cũng như liên quan năng lực lập kế hoạch quân sự, vốn là những nguồn hỗ trợ thiết yếu mà lâu nay EU đã quen nhận.

Liệu những ngôn từ mạnh mẽ của ông Macron đã đủ chín muồi? Châu Âu tự thấy mình đang phải đối mặt với tình hình địa chính trị ngày càng không chắc chắn. Những diễn biến gần đây như Mỹ rút binh sĩ khỏi Syria, vốn dẫn đến việc Thổ Nhĩ Kỳ phát động chiến dịch quân sự ở vùng lãnh thổ người Kurd sinh sống ở Syria, chắc chắn khiến ông Macron chỉ trích mạnh mẽ NATO.

Những hành động quyết đoán của Nga ở Ukraine, Georgia và Moldova đã khiến Chủ tịch Diễn dàn An ninh Munich Wolfgang Ischinger khẳng định rằng “việc thành lập quân đội châu Âu là điều chắc chắn xảy ra”. Tuy nhiên, việc cổ vũ cho một lực lượng phòng vệ tập thể độc lập của châu Âu đòi hỏi phải có một mức độ thống nhất và cam kết nhất định mà EU hiện dường như không thể làm được.

Nhìn chung, EU vẫn đang vướng mắc giải quyết vấn đề Anh rời EU (Brexit) đồng thời đấu tranh với sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy và cuộc khủng hoảng di cư chưa có hồi kết. Khả năng các nước thành viên EU sẽ “đồng thanh tương ứng” với lời kêu gọi thành lập lực lượng quân sự riêng của EU và quay lưng lại với những vấn đề trong nước của họ là mong manh.

Do đó, những lời lẽ cảnh báo của ông Macron có thể rốt cục sẽ chỉ là những hô hào mang tính biểu tượng, dù có phần táo bạo, song sớm bị lãng quên cho đến khi một lời “hô hào tương tự” được khơi lên một lần nữa.

Quang Nguyễn

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.