Đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa quản lý hải quan
Sáng ngày 5/8/2026, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị giao ban đánh giá kết quả thực hiện công tác tháng 7 và triển khai Chương trình công tác tháng 8 năm 2026. Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ chủ trì hội nghị cùng với sự tham dự của lãnh đạo Cục Hải quan và đại diện các đơn vị trực thuộc.
Thông tin tại Hội nghị, Cục Hải quan cho biết toàn ngành đã tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, đạt nhiều kết quả tích cực trên các mặt công tác.
Trong tháng 7, Cục Hải quan tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế và cải cách hành chính. Cục đã tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế; đồng thời tổ chức tập huấn, triển khai các văn bản quy phạm pháp luật mới trong lĩnh vực hải quan. Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014, sau khi hoàn tất các bước giải trình, thẩm tra, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và dự kiến sẽ được thông qua ngay tại kỳ họp này.
Song song đó, Cục Hải quan tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Chính phủ; ban hành mới 4 thủ tục hành chính, sửa đổi, bổ sung 11 thủ tục, bãi bỏ 1 thủ tục, đồng thời hoàn thiện các tiêu chuẩn, biện pháp quản lý phù hợp với việc cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện và tiếp tục thực hiện các phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính theo lộ trình đã đề ra.
Trong tháng 7, Cục Hải quan tiếp tục đẩy mạnh triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, tham mưu Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ về việc duy trì Ủy ban 1899, xây dựng Kế hoạch hành động phát triển Cơ chế một cửa quốc gia gắn với phát triển logistics và tạo thuận lợi thương mại, đồng thời triển khai dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3. Song song đó, ngành Hải quan tăng tốc chuyển đổi số, triển khai dự án Hải quan số, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Hệ thống VNACCS/VCIS và các hệ thống vệ tinh được vận hành ổn định 24/7, bảo đảm thông quan thông suốt; đồng thời chuẩn bị hạ tầng để thí điểm xác thực người khai hải quan qua VNeID đối với hàng hóa giá trị nhỏ và hoàn thiện hệ thống mã đơn vị theo mô hình tổ chức mới. Từ đầu năm đến ngày 19/7/2026, Cục Hải quan đã tiếp nhận gần 75,9 triệu hồ sơ, trong đó hơn 75,87 triệu hồ sơ được thực hiện trực tuyến.
Cùng với đó, Cục Hải quan tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý, giám sát hải quan theo hướng hiện đại, minh bạch; tăng cường quản lý xuất xứ hàng hóa và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Đáng chú ý, sau 2 tháng triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III, bước đầu đạt kết quả tích cực, thủ tục thông quan được thực hiện thông suốt, thời gian xử lý nghiệp vụ được rút ngắn đáng kể, tiết kiệm nhân lực cho cả cơ quan Hải quan và doanh nghiệp. Hiện, Cục Hải quan đang xây dựng kế hoạch triển khai tiếp theo và phối hợp với các đơn vị để đánh giá khả năng đáp ứng việc triển khai mở rộng thí điểm thông quan tập trung. Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đổi mới phương thức quản lý tại cửa khẩu, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính xây dựng Đề án quản lý thống nhất hoạt động kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh để trình Chính phủ phê duyệt.
Quyết liệt đấu tranh chống buôn lậu, ma túy
Công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục được Cục Hải quan triển khai quyết liệt. Mặc dù số vụ vi phạm trong tháng giảm 492 vụ so với tháng trước, nhưng vẫn tăng so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nổi lên hiện tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép vàng qua biên giới với 3 vụ việc có dấu hiệu hình sự; tình trạng hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục diễn biến phức tạp trên các tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, Việt Nam - Campuchia và gia tăng trên tuyến biển Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh với 24 vụ vi phạm, tăng 140% so với cùng kỳ năm trước. Trước tình hình trên, công tác chỉ đạo, đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm tiếp tục được Cục Hải quan triển khai quyết liệt.
Từ ngày 15/6 đến 14/7/2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.995 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa khoảng 2.054 tỷ đồng; khởi tố 2 vụ, chuyển cơ quan điều tra khởi tố 17 vụ và thu 114,2 tỷ đồng từ xử phạt vi phạm hành chính. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/7/2026, toàn ngành đã xử lý 13.413 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa gần 11.980 tỷ đồng; khởi tố 9 vụ, chuyển khởi tố 87 vụ, thu nộp ngân sách 725,3 tỷ đồng từ xử phạt vi phạm hành chính.
Cùng với đó, công tác phòng, chống ma túy được triển khai theo Chương trình mục tiêu quốc gia đến năm 2030. Về kết quả đấu tranh, tháng 7 ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng (Công an, Bộ đội Biên phòng) phát hiện, bắt giữ 18 vụ, 19 đối tượng (trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 7 vụ); tang vật thu được là 85,72 kg ma tuý các loại. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/7/2026, toàn ngành đã phát hiện 113 vụ, 252 đối tượng (trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 37 vụ), thu giữ 763 kg ma túy các loại.
Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng phát biểu tại hội nghị.
Công tác kiểm tra sau thông quan tiếp tục được triển khai có trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao như xuất xứ hàng hóa, sở hữu trí tuệ, mã HS, trị giá và chính sách mặt hàng. Từ ngày 15/6 đến 14/7/2026, toàn ngành đã ban hành 159 quyết định kiểm tra sau thông quan, hoàn thành 139 cuộc kiểm tra, qua đó ấn định thuế và xử phạt 268,9 tỷ đồng, thực thu ngân sách 250,6 tỷ đồng. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/7/2026, ngành Hải quan đã hoàn thành 715 cuộc kiểm tra sau thông quan, với tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt 4.285,8 tỷ đồng, vượt 107% chỉ tiêu năm; số thực thu đạt 2.932,1 tỷ đồng, tương đương 73% kế hoạch.
Cùng kỳ, toàn ngành đã phân luồng thông suốt gần 1,93 triệu tờ khai hải quan, trong đó luồng Xanh chiếm 70,73%, luồng Vàng 27,15% và luồng Đỏ 2,11%. Thông qua công tác quản lý rủi ro, lực lượng Hải quan đã phát hiện 708 trường hợp cần chuyển kiểm tra. Công tác kiểm định, phân tích, phân loại hàng hóa cũng được tăng cường với 518 mẫu yêu cầu phân tích, phân loại được tiếp nhận và 399 thông báo kết quả được ban hành.
Ông Đào Duy Tám - Trưởng Ban Giám sát quản lý về Hải quan.
Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế, Cục Hải quan tiếp tục mở rộng hợp tác song phương và đa phương. Đáng chú ý, cơ quan Hải quan đã ký Biên bản ghi nhớ (MOU) với Hải quan Hoa Kỳ về chia sẻ thông tin tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa; đồng thời làm việc với Tổng Thư ký WCO và Hải quan Đức. Bên cạnh đó, Cục Hải quan đã xây dựng kế hoạch triển khai các nhiệm vụ phục vụ APEC, trình Đề án tổ chức các cuộc họp của Tiểu ban Hải quan trong khuôn khổ Năm APEC 2027, chuẩn bị cho vai trò chủ nhà của Hải quan Việt Nam.
Tại Hội nghị, Thủ trưởng các đơn vị đã phát biểu làm rõ thêm kết quả công tác của đơn vị, báo cáo tiến độ triển khai những công tác trọng tâm, khó khăn, vướng mắc và đề xuất, kiến nghị. Đồng thời, cam kết nỗ lực thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ công tác những tháng cuối năm 2026.
Lãnh đạo các đơn vị thuộc Cục Hải quan tham dự hội nghị.
Kết luận hội nghị, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ yêu cầu toàn ngành tập trung thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng cuối năm 2026. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn; tiếp tục cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại và thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng Hải quan thông minh. Đồng thời, đẩy nhanh triển khai Đề án thống nhất giao cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu, đánh giá và mở rộng mô hình thông quan tập trung, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, đổi mới công tác quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan.
Cục trưởng cũng yêu cầu toàn ngành tiếp tục tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy; mở rộng hợp tác quốc tế trong khuôn khổ ASEAN, WCO và APEC; kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và đẩy mạnh truyền thông, xây dựng hình ảnh Hải quan Việt Nam hiện đại, minh bạch, chuyên nghiệp, đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp.
Thu ngân sách từ xuất nhập khẩu đạt gần 310.000 tỷ đồng
Bảy tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm trước, kéo theo số thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 309.994 tỷ đồng, bằng 68,7% dự toán được giao (451.000 tỷ đồng), bằng 60% chỉ tiêu phấn đấu (516.500 tỷ đồng), tăng 18,7% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, sự chững lại của kim ngạch hàng hóa chịu thuế và nhiều mặt hàng nhập khẩu chủ lực đang tạo áp lực đối với nhiệm vụ thu ngân sách trong những tháng cuối năm.
Theo Cục Hải quan, tháng 7/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 109,75 tỷ USD, tăng 5,3% so với tháng trước và tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 53,08 tỷ USD, nhập khẩu đạt 56,67 tỷ USD.
Lũy kế 7 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 659,58 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 319,53 tỷ USD, tăng 21,7%; nhập khẩu đạt 340,05 tỷ USD, tăng 34,8%, cán cân thương mại nhập siêu 20,52 tỷ USD.
Cùng với đà tăng trưởng thương mại, thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Đến hết ngày 30/7, số thu đạt gần 310.000 tỷ đồng, bằng 68,7% dự toán và tăng 18,7% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo Cục Hải quan, kết quả này chủ yếu đến từ sự gia tăng của kim ngạch hàng hóa chịu thuế. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch hàng hóa chịu thuế đạt 112,69 tỷ USD, tăng 23,4%, trong đó kim ngạch nhập khẩu chịu thuế đạt 107,94 tỷ USD, tăng 23,6%.
Nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng nhập khẩu phục vụ sản xuất tiếp tục là nguồn đóng góp lớn nhất cho ngân sách với kim ngạch 59,8 tỷ USD, chiếm 55,4% tổng kim ngạch nhập khẩu chịu thuế, giúp tăng thu khoảng 23.850 tỷ đồng. Bên cạnh đó, nhập khẩu hơn 149.000 ô tô nguyên chiếc cũng đóng góp thêm khoảng 6.200 tỷ đồng cho ngân sách.
Tuy nhiên, diễn biến trong tháng 7 cho thấy tốc độ tăng thu đã bắt đầu chậm lại. Mặc dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tiếp tục tăng, nhưng kim ngạch hàng hóa chịu thuế chỉ đạt 17,04 tỷ USD, giảm 2,7% so với tháng trước; riêng kim ngạch nhập khẩu chịu thuế giảm 3,1%.
Do đó, số thu ngân sách trong tháng chỉ đạt 44.193 tỷ đồng, giảm 11,2% so với tháng trước; bình quân đạt khoảng 1.921 tỷ đồng/ngày, thấp hơn 14,5% so với mức bình quân của 6 tháng đầu năm.
Theo đại diện Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, áp lực thu ngân sách sẽ lớn hơn trong những tháng cuối năm khi nhiều nhóm hàng có đóng góp lớn như ô tô nguyên chiếc, máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất đã xuất hiện dấu hiệu giảm tốc. Bên cạnh đó, giá dầu thế giới hạ nhiệt và chi phí logistics giảm cũng làm thu hẹp dư địa tăng thu từ hoạt động nhập khẩu.
Từ nay đến cuối năm, ngành Hải quan sẽ tiếp tục bám sát diễn biến thương mại quốc tế và hoạt động của doanh nghiệp để dự báo sát nguồn thu; đồng thời tăng cường kiểm soát trị giá, mã số, xuất xứ hàng hóa, chống thất thu, xử lý nợ thuế và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu nhằm phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026.
