Bọ xít đốt người ở ngay trong nhà
Ngay ở Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội, nhiều nhà dân xuất hiện những con bọ xít màu nâu, nhưng chẳng mấy ai để ý. Có người xuất hiện những vết đỏ, to hơn nốt muỗi đốt trên da, nhưng cũng không ai liên tưởng đến việc bọ xít… đốt người. Trong khi đó, một nhóm nghiên cứu của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật đã đi thu thập và xác định, xuất hiện một loại bọt xít ưa sống gần người, hút máu và truyền ký sinh trùng gây bệnh nguy hiểm. Rất nhiều cá thể bọ xít này đã được tìm thấy ngay trong nhà dân ở Hà Nội (khu vực Nghĩa Đô - Cầu Giấy, dọc bờ sông Hồng, Ba Vì…), Vĩnh Phúc (khu vực Tam Đảo)…
Bọ xít hút máu có màu nâu, cơ thể to và dẹt, có vòi cong, sắc tương tự như vòi ong, muỗi, di chuyển chậm, chủ yếu là bò. Đây là loài thuộc họ bọ xít ăn thịt sâu. Chúng sống nhờ hút máu người và gia súc. Chúng thường đốt người vào ban đêm và truyền chất gây tê, khiến người bị đốt rất khó có cảm giác, để nhận biết.
Những con bọ xít nguy hiểm được tìm thấy trong nhà dân ở Hà Nội, Vĩnh Phúc (Ảnh: T.H.).
Nhóm nghiên cứu đã ghi nhận có bệnh nhân bị bọ xít đốt ở Hà Nội, Vĩnh Phúc. Tuy nhiên, do không biết thông tin, nhiều người lầm tưởng triệu chứng buồn ngủ là do công việc bận bịu, thiếu ngủ, hoặc nghĩ tới các bệnh lý về huyết áp, động mạch… Trong khi đó, bệnh mãn tính lây truyền do bị bọ xít đốt, có thể ủ bệnh trong vòng 10 - 30 năm.
Rất cần được sớm khuyến cáo phòng bệnh cho người dân
Ở nước ta, bệnh do bọ xít đốt và truyền nhiễm cho người chưa từng được nghiên cứu và khuyến cáo. Trong khi đó, ở các nước, sự nguy hiểm của loài bọ xít này được tuyên truyền rộng rãi cho người dân và được cơ quan chức năng kiểm dịch kỹ. TS Trương Xuân Lam cho biết, hiện loài bọ xít này chưa gây truyền nhiễm bệnh thành dịch, nhưng do tính chất nguy hiểm và điều kiện đô thị hóa diễn ra rất nhanh ở nhiều vùng nước ta, thuận lợi cho chúng cư trú và phát triển, nên người dân rất cần được khuyến cáo phòng bệnh. Ở một số nước châu Phi như Bolivia, loài bọ xít này đã từng gây bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm, làm 65% dân bị nhiễm bệnh, khoảng 18 triệu người chết.
Để phòng bệnh truyền nhiễm và diệt loài bọ xít nguy hiểm này, theo TS Trương Xuân Lam, còn cần thêm những nghiên cứu sâu hơn. Nhưng trước mắt, để tránh bị bọ xít đốt, người dân cần biết và diệt trừ ngay, nếu chúng xuất hiện trong nhà. Cái khó là bọ xít lẩn trốn sâu trong các ngóc ngách, nên khó có thể diệt chúng bằng cách phun dịch. Nhưng nếu đã nhận biết được, việc diệt bọ xít này khá dễ dàng. Ban đêm, người dân có thể phát hiện và diệt chúng bằng cách tắt hết đèn điện, soi đèn pin vào tất cả các khe giường, tủ, ngóc ngách trong nhà.
Ngoài ra, chúng thường đẻ trứng bám vào thành ngoài của giường tủ. Trứng bọ xít khá to, thành chùm, màu trắng ngà nên dễ phát hiện. Có thể diệt trứng bằng cách thu gom vào túi, sau đó đốt hoặc giết bằng tay để triệt tận gốc. Nếu trong gia đình có người xuất hiện nốt côn trùng đốt, như miêu tả ở trên, có triệu chứng buồn ngủ bất thường, người dân nhất thiết nên quan sát, tìm loài bọ xít này và báo cho cơ quan y tế dự phòng gần nhà để sớm kiểm tra và khuyến cáo diệt trừ nguồn lây bệnh cho những gia đình xung quanh.
| TS Trương Xuân Lam - Trưởng phòng Côn trùng học Thực nghiệm (Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật): Do đặc điểm sống gần người, loại bọ xít này cư trú ngay trong nhà, chứ không ưa sống ở nơi nhiều cây cối, rậm rạp như nhiều người nghĩ. Điều nguy hiểm là ban ngày, chúng không bay hay bò ra kiếm ăn, mà chỉ nằm yên, lẩn trốn trong các ngóc ngách như giường, đệm, giá sách, tủ, khe tường… ban đêm chúng mới hoạt động, mà con người không hề hay biết. Mỗi lần bọ xít hút số lượng máu có thể tới một đốt ngón tay. Người bị bọ xít đốt hút máu có thể có triệu chứng buồn ngủ bất thường, trên da có vết đốt bằng nửa đầu tăm màu đỏ, xung quanh bị thâm, nhưng không sưng hay ngứa. Bọ xít đốt người có thể truyền ký sinh trùng nội bào Trypanosomacruzi gây bệnh Chaga's qua đường máu. Người bệnh sẽ mất khả năng miễn dịch và thường mệt mỏi, buồn ngủ. Khi bệnh trở thành mãn tính, bệnh nhân có thể tử vong do nghẽn mạch máu. |
