Xử lý xe quá tải dọc tuyến quốc lộ 1

Để phản ánh thực tế, phóng viên Báo CAND đã có mặt tại một số trạm cân dọc tuyến đường QL1 trong các ngày 5, 6, 7/8, nhằm ghi nhận thực tế.
>> Hạn chế xe quá tải, nên làm từ gốc

Bài 1:  Lật tẩy những chiêu trò đối phó của tài xế xe tải

Không phải bất cứ xe nào qua trạm, Cảnh sát giao thông cũng dừng xe để kiểm tra. Bởi một lý do đơn giản, để tránh ùn tắc, chỉ xe nào nghi là quá tải, Cảnh sát mới ra hiệu lệnh cho xe dừng lại và cân xe. Chỉ vài hành động đó thôi, nhưng mỗi xe kiểm tra cũng mất chừng 10-15 phút. Đấy là thuận lợi, không tính trường hợp lái xe chây ỳ, không ra khỏi buồng lái, thậm chí alo “cấp cứu” người thân, thì có khi vài tiếng mới xử lý được một trường hợp…

Một xe cân 3 lần, ra 3 kết quả khác nhau

10h ngày 5/8, có mặt tại trạm cân liên ngành số 1 tỉnh Hà Nam (km 11, ĐT 494), phóng viên nhận thấy, lượng xe lưu thông chưa nhiều, dù vị trí đặt trạm cân cách mỏ đá Kiện Khê chỉ chừng 2,5km. Thế nhưng, điểm ấn tượng là bãi đất trống vài ngàn mét vuông đối diện trạm cân, là nơi hạ tải của các xe quá tải, đầy ăm ắp những đống đá răm, đá tảng… Nếu mang so sánh, thì số đá hạ tải này đủ để làm một con đường mới, một cán bộ trong tổ liên ngành cho hay. Anh này còn cho biết thêm, hầu hết, hạ tải xong, các chủ xe đều bỏ luôn, chẳng ai quay lại lấy hàng nữa, bởi quan điểm của họ, thà đi chuyến mới còn hơn là công quay lại rồi thuê xúc lên xe. Chưa nói dứt lời, phía trạm cân, đã thấy Cảnh sát giao thông dứt còi hiệu lệnh yêu cầu xe tải BKS 90C-01839 dừng lại. Mở cửa sổ, ra điều khó chịu, lái xe vọng ra: “Xe em chở còn chưa đầy thùng, làm sao quá tải được”. Song, trước thái độ kiên quyết của CSGT, lái xe Lại Hùng Cường đành đưa xe vào vị trí cân.

Lần cân thứ 1, kết quả báo xe quá tải 93,2%. Cho rằng, cân không chính xác, Lại Hùng Cường yêu cầu được cân lại lần 2. Để lái xe tâm phục, tổ liên ngành đồng ý. Lần này, kết quả cho ra là quá tải 79,7%. Thấy việc quá tải có dấu hiệu giảm xuống, lái xe tiếp tục ra yêu sách: “Tôi muốn cân lại lần nữa cho chính xác”. Và rồi, lần 3, vẫn cân chiếc cân đấy, vẫn chiếc xe đấy, nhưng phần trăm quá tải đã hạ xuống chỉ còn là 67,1%. Thấy vi phạm đã hiển thị rõ, lúc này, tài xế bắt đầu tỏ ra lúng túng và “alo” xin trợ giúp.

Tương tự, 11h trưa ngày 6/8, tại trạm cân số 15 trên QL1 thuộc địa bàn Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, dù trời nắng chang chang, cộng thêm bụi đường từ công trường mở rộng QL1A, song lực lượng chức năng vẫn không dời vị trí. Đang đứng chốt trực, nhận thấy một chiếc xe từ xa đi tới có nhiều dấu hiệu khả nghi, Trung tá Nguyễn Văn Danh, (Phòng CSGT Nghệ An) bước vội ra giữa đường, giơ gậy, tuýt còi làm hiệu. Thế nhưng, chiếc xe BKS 76K-7904 vẫn lao vun vút.

Bằng một phản xạ nhanh nhạy, Trung tá Danh xoay người thật nhanh sang trái, cũng vừa lúc chiếc xe tải lao vụt qua. Nhận thấy chiếc xe có dấu hiệu bỏ chạy, tổ công tác lập tức đưa xe đuổi theo, chừng 300m, lái xe mới chịu dừng lại. Khi chiếc xe này được đưa về trạm cân, lái xe khai nhận có tên là Nguyễn Đức Vĩnh, quê ở Quảng Bình, đang chở cá thuê ra Hải Phòng.

Khi được yêu cầu cân xe, kết quả cho ra là xe quá tải 126,7%. Không bằng lòng, Nguyễn Đức Vinh đã yêu cầu được cân lại thêm 2 lần nữa, và kết quả lần là quá tải là 118,7% và lần 3 là 129,4%. Trước sự sai lệch của cân xe, lái xe Nguyễn Đức Vinh cũng nhất định không chịu ký vào biên bản vi phạm.

Trong khi lái xe tỏ thái độ bất bình về việc 3 lần cân với 3 kết quả khác nhau, thì ông Nguyễn Dương Hiệp, thành viên tổ liên ngành, thanh tra Sở GTVT tỉnh Hà Nam cho rằng, do tài xế lái xe với tốc độ lúc nhanh, lúc chậm nên kết quả không chính xác?! Theo lý giải của vị này, thì khi vào cân xe, lái xe càng đi chậm đều, thì kết quả càng chính xác. Như xe này, cả 3 lần cân đều quá tải trên 50% là đã xử lý được rồi, đồng chí Thanh tra giao thông nhấn mạnh. Nói là thế, song theo quy định, nếu cân trọng tải sai số nhiều lần mà do lỗi của cân xe, thì sẽ không thể xử phạt vì căn cứ đó chưa xác thực.

“Đây chính là cái khó của CSGT, không xử phạt thì xe quá tải lọt, họ lại đổ lỗi cho chúng tôi. Nhưng nếu xử phạt, cánh lái xe kiện lại, thì chúng tôi phải giải thích ra sao”, Đại tá Trần Quang Đạo, Trưởng phòng CSGT tỉnh Hà Nam chia sẻ. Trưởng phòng CSGT Hà Nam còn cho biết thêm, trước đó, tại trạm cân này, cũng từng xảy ra trường hợp một xe cân hai lần, sai số tới hơn 10 tấn. Tất cả chúng tôi đều lưu lại và xin ý kiến, chứ không tự tiện xử lý. Trên thực tế, địa bàn tỉnh Hà Nam có 7 trạm cân trong đó có hai trạm liên ngành. Thế nhưng, dường như cân ở hai trạm này rất hay có vấn đề.

Những “mẹo” né trạm cân

Có đi mới thấy được rằng, ở tỉnh nào cũng vậy, mỗi lần qua trạm cân, cánh lái xe đều tìm đủ mọi cách để “né”. Tại trạm cân số 15, thuộc địa bàn huyện Diễn Châu, Nghệ An, khi chúng tôi thực tế đã thấy quanh trạm cân, hàng chục chiếc xe tải vi phạm đang đỗ. Chiếc thì đang hạ tải chờ cân lại, chiếc thì còn nguyên hàng, nhà xe chờ chủ đến sang tải, thậm chí có tới 3-4 chiếc chở đầy đá, xi măng không chịu lên cân. Một thanh tra viên làm công tác vận hành trạm cân chia sẻ: Bốn xe này đi từ Lào qua cửa khẩu Cha Lo (Quảng Bình) theo quốc lộ 12 từ Hà Tĩnh qua địa bàn tỉnh Nghệ An ra Bắc chở đá granit quá tải. Bốn xe phải vào trạm cân số 15 từ tối 2/8 để kiểm tra nhưng đến nay tài xế bốn xe không có mặt tại trạm cân. Bốn xe này đều mang biển số Hà Tĩnh, có hai xe có dán chữ Hoành Sơn trước kính.

Theo một cán bộ thanh tra viên, tài xế các xe chở quá tải bỏ đi không cho xe lên cân là do sợ bị thu giấy phép lái xe. Hầu hết những xe này đều vượt 50% tải trọng cho phép (50 tấn). Tình trạng này cũng diễn ra tương tự ở Hà Nam, Quảng Bình. Chưa dừng lại ở đó, trong quá trình thực tế, phóng viên còn nhận thấy, nhiều lái xe khi bị “tuýt” còi, thường có thái độ “chây ì” không xuất trình giấy đăng kiểm của xe, khiến lực lượng chức năng mất thời gian nhập dữ liệu vào máy chủ, để tra thông số kỹ thuật của xe. Thậm chí, từng có lúc, tại Nghệ An, Hà Nam hay Quảng Bình, cánh tài xế còn cố tình dừng hai bên đầu trạm, rồi canh lúc lực lượng chức năng nghỉ trưa hay ăn tối, hoặc mải kiểm tra một xe khác, rồi cho đoàn xe kéo quân ào ào đi qua…

Bởi vậy, tại các trạm cân, lúc nào lực lượng chức năng, nhất là lực lượng CSGT, 24/24 giờ, đều phải thay nhau căng mình “chiến đấu”.