Từ nguồn tin quần chúng nhân dân cung cấp, vào khoảng 20h30 ngày 13/4, Phòng Cảnh sát giao thông phối hợp Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh Hà Tĩnh đã kiểm tra, phát hiện và bắt giữ Lê Văn Hạnh (1983), trú tại xóm Mới, xã Định Hòa, tỉnh Thanh Hóa đang có hành vi khai thác cát trái phép trên sông Lam, đoạn qua thôn Xuân Hồng 8, xã Nghi Xuân.
Tiếp đó, vào hồi 20h25 ngày 15/4, tại đoạn sông Lam qua xã Đức Quang, lực lượng chức năng của tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục phát hiện, bắt giữ Nguyễn Văn Hoa (SN 1958), trú tại tỉnh Nghệ An khi đang điều khiển phương tiện thủy số hiệu NA-6479 vận chuyển khoảng 40m³ cát không có nguồn gốc hợp pháp. Toàn bộ tang vật, phương tiện đã được tạm giữ để xử lý theo quy định.
Cũng trên khu vực sông Lam đoạn qua địa bàn xã Đức Quang, trước đó lực lượng chức năng đã phát hiện một thuyền sắt không có số hiệu đang có hành vi khai thác khoáng sản trái phép. Tiến hành kiểm tra, xác định trên phương tiện có 2 người, trong đó chủ thuyền là Nguyễn Văn Lộc (SN 1998), trú phường Bắc Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định khối lượng cát đã được hút lên thuyền khoảng 39m³ nhưng chủ phương tiện không xuất trình được bất kỳ giấy tờ liên quan đến phương tiện cũng như giấy phép khai thác khoáng sản theo quy định của pháp luật. Công an xã Đức Quang đã ra quyết định xử phạt hành chính 90 triệu đồng, đồng thời, áp dụng hình thức xử phạt bổ sung 120 triệu đồng, tương đương giá trị phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm và tịch thu toàn bộ số cát khai thác trái phép.
Cùng thời điểm này, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Hà Tĩnh phối hợp với UBND và Công an xã Đức Minh phát hiện một thuyền vỏ thép mang số hiệu NA-2599 đang có hành vi khai thác cát trái phép trên sông Lam, đoạn qua xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh. Hai đối tượng liên quan là Võ Văn Tuấn (SN 1984), trú tại xã Đức Thọ và Cao Văn Hưng (SN 1982), trú tại xã Đức Minh.
Tại thời điểm làm việc, cả hai không xuất trình được giấy tờ, hồ sơ liên quan chứng minh việc khai thác cát được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Lực lượng chức năng đã lập biên bản, tạm giữ thuyền vỏ thép NA-2599 cùng khoảng 18m³ cát được hút từ lòng sông để xử lý theo quy định.
Sông Lam khu vực giáp ranh giữa Nghệ An và Hà Tĩnh có chiều dài khoảng 30km, chảy qua địa phận 4 xã, phường của Hà Tĩnh gồm Đức Minh, Đức Quang, Nghi Xuân và phường Bắc Hồng Lĩnh. Mặc dù không có điểm quy hoạch khoáng sản cát xây dựng nhưng trong thời gian qua, tình trạng khai thác cát trên đoạn sông Lam khu vực giáp ranh giữa hai tỉnh ngày càng có xu hướng gia tăng, gây nguy cơ sạt lở bờ sông và ảnh hưởng đến các công trình như Quốc lộ 1A, đê điều và khu dân cư.
Theo ngành chức năng, các đối tượng khai thác cát trái phép, bên cạnh một bộ phận là người dân bản địa, còn có nhiều đối tượng là người ngoại tỉnh, lợi dụng đêm tối, địa bàn rộng, ngành chức năng quân số mỏng nên đã đưa phương tiện đến khu vực lòng sông này để tổ chức khai thác cát trái phép. Khó khăn nhất hiện nay là các đối tượng khai thác vào ban đêm, địa bàn khai thác phức tạp trong khi trang bị, phương tiện, kinh phí hoạt động của chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan còn thiếu nên việc phát hiện, bắt giữ và xử lý gặp nhiều khó khăn.
Từ năm 2025 đến nay, lực lượng Công an các cấp đã khởi tố 2 vụ án, 8 bị can về hành vi mua bán hóa đơn trái phép liên quan đến hoạt động cung cấp cát xảy ra trên địa bàn Hà Tĩnh. Đồng thời, xử lý vi phạm hành chính 45 vụ, 48 đối tượng, ttổng số tiền phạt gần 2 tỷ đồng. Riêng tuyến sông Lam đoạn giáp ranh với tỉnh Nghệ An đã phát hiện 12 vụ, tịch thu gần 1.000m³ cát.
Thiếu tá Nguyễn Mạnh Quân, Phó Trưởng Công an xã Đức Quang cho biết, thời gian qua, Công an xã đã triển khai đồng bộ nhiều biện pháp nghiệp vụ, tăng cường tuần tra, kiểm soát trên các tuyến sông, kiên quyết đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi khai thác khoáng sản trái phép, đặc biệt là hoạt động khai thác cát lòng sông tại khu vực giáp với Nghệ An.
Mặc dù vậy, do lợi nhuận cao, nhu cầu về cát xây dựng của người dân tăng cao nên tình trạng khai thác cát trái phép vẫn diễn biến phức tạp. Các đối tượng tổ chức hút cát bằng sà lan công suất lớn, cải hoán máy móc, lắp đặt động cơ ô tô để giảm tiếng ồn, lợi dụng đêm tối, mưa gió và địa hình sông phức tạp để hoạt động lén lút. Mỗi khi phát hiện lực lượng chức năng, chúng lập tức tắt máy, thả trôi hoặc di chuyển sang địa phận giáp ranh, gây rất nhiều khó khăn cho công tác xử lý.
Trên lưu vực sông Lam đoạn giáp ranh giữa hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh vấn nạn “cát tặc” diễn biến hết sức phức tạp, xảy ra từ nhiều năm nay nhưng ngành chức năng của hai tỉnh vẫn chưa thể xử lý dứt điểm. Lợi dụng địa bàn giáp ranh, trữ lượng cát sỏi lớn nên “cát tặc” thường lời dụng đêm khuya, thời tiết không thuận lợi để hút trộm khoáng sản.
Do chưa được trang bị các phương tiện, thiết bị cần thiết để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác cát, sạn trên sông nên tại các đoạn sông vắng, giáp ranh địa giới hành chính vẫn tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để tổ chức khai thác trái phép, gây áp lực lớn cho chính quyền cơ sở trong công tác quản lý tài nguyên. Giải pháp hiện nay chủ yếu chỉ mới dừng lại ở việc Công an các đơn vị, địa phương phối hợp với ngành chức năng, bố trí các tổ công tác hằng ngày luân phiên canh gác xuyên đêm, tập trung vào địa điểm phức tạp, khu vực giáp ranh.
Trong thời gian tới, Công an tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục chỉ đạo lực lượng Công an cơ sở phối hợp các đơn vị chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát khép kín địa bàn, tập trung vào các điểm nóng, khu vực giáp ranh để siết chặt quản lý phương tiện, kiểm tra nguồn gốc khoáng sản và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Qua đó, quyết liệt đấu tranh, từng bước đẩy lùi hoạt động khai thác cát trái phép, góp phần bảo vệ tài nguyên, môi trường và giữ vững ANTT trên địa bàn.
Tháng 2/2026, Thủy đoàn I (Cục CSGT) phối hợp với Đội Cảnh sát đường thủy, Phòng CSGT Công an tỉnh Nghệ An phát hiện, kiểm tra và bắt giữ 2 phương tiện khai thác cát trái phép trên tuyến sông Lam.
Khoảng 0h50, Tổ công tác tiến hành kiểm tra tàu hút cát gắn số đăng ký NB-6892, do Trần Văn Tr. (SN 1976), cùng 2 người khác trú tại xã Đại Đồng đang thực hiện hành vi khai thác cát trái phép trên sông Lam, đoạn giáp ranh xã Đại Đồng và xã Thanh Chi, tỉnh Nghệ An; tang vật thu giữ khoảng 80m3 cát khai thác trái phép.
Đến 3h05 cùng ngày, tiếp tục phát hiện phương tiện vỏ sắt gắn số đăng ký TH-0671, lắp đặt thiết bị hút cát, do Nguyễn Văn T. (SN 1991), trú tại xã Vạn An điều khiển. Quá trình làm việc, đối tượng không xuất trình được các giấy tờ hợp pháp liên quan đến hoạt động khai thác cát.
"Cát tặc" mua hóa đơn khống, thu lợi hơn 5 tỷ đồng 
Hà Tĩnh “thúc tiến độ” thủ tục môi trường các mỏ khoáng sản trúng đấu giá 
Bắt quả tang 2 tàu "cát tặc" đang khai thác trên sông Lam 
