Từ năm 2000, phong trào “xuất ngoại” ở xã Vinh Xuân phát triển rầm rộ khi nhiều người sang Lào làm ăn trở nên giàu có. Cứ thế, thanh niên trai tráng trong làng lần lượt bỏ học để theo cha mẹ hoặc người thân sang nước bạn để mưu sinh. Thôn Xuân Thiên Hạ có người đi Lào nhiều nhất xã Vinh Xuân. Ông Trần Văn Đê, Chủ tịch UBND xã Vinh Xuân cho biết: “Phong trào sang Lào làm ăn của người dân trong xã cao điểm nhất là từ năm 2006 đến 2008. Các công việc thu nhập khá nên nhiều người trở nên giàu có. Nhưng, mặt trái của nó cũng lắm ê chề...”.
Năm 2008, tin hai anh em S. và C. chết do căn bệnh “ếch” (AIDS) làm làng chài Xuân Thiên Hạ rúng động. Ít lâu sau, chị L. (vợ anh C.) cũng qua đời do căn bệnh thế kỷ này đã khiến nhiều người có vợ, chồng; hoặc người thân làm ăn tại Lào giật mình tự tìm đến bệnh viện để… xét nghiệm máu. May mắn là trước khi anh S. chết, căn bệnh “ếch” chưa kịp lây nhiễm sang vợ và 3 đứa con nhỏ.
Bàn đến việc “xuất ngoại” rồi lây nhiễm HIV, ông Trần Văn Đê, Chủ tịch UBND xã Vinh Xuân cho biết: Xã có 8.700 nhân khẩu, trong đó số lao động tại Lào chiếm 1/3. Thời điểm này, sơ bộ đã có 13 người mắc HIV/AIDS. Đáng buồn hơn là nhiều em có cha, mẹ bị HIV/AIDS đã mặc cảm nên đã bỏ học vào các tỉnh, thành ở miền Nam mưu sinh...
Rời Vinh Xuân trước khi chiều tối, dọc hai bên đường là những ngôi nhà tầng khang trang dần khuất hút. Nghĩ đến cảnh những đứa trẻ bất hạnh đã mất cả cha lẫn mẹ bởi căn bệnh “ếch”, những cụ già cô đơn một mình trong những ngôi nhà khang trang kia, bất chợt thấy khóe mắt cay cay
