Xã cử nhân bên sông Gianh

Từ lâu làng Lệ Sơn, xã Văn Hoá, Quảng Trạch, Quảng Bình nổi tiếng là đất học. Ngôi làng nhỏ ấy đã sinh ra trên 600 cử nhân, trên 30 GS-PGS-TS cùng hàng chục vị tướng - tá đang phục vụ trong lực lượng Quân đội, Công an. Đầu năm, chúng tôi xông đất Văn Hoá để nghe về sự học.

"Nong vàng không bằng sàng chữ"

 Làng Lệ Sơn nằm trong Bát danh hương (Sơn - Hà - Cảnh - Thổ, Văn - Võ - Cổ - Kim) của miền đất cát trắng - Quảng Bình. Nơi đây người ta thi nhau lấy việc học làm thước đo sự thành đạt, trưởng thành.

Theo con đường làng phẳng lỳ, chúng tôi tìm đến gặp cụ giáo Lương Ngọc Đệ, năm nay đã hơn 83 tuổi, nhưng cụ Đệ vẫn còn rất minh mẫn. Việc to, việc nhỏ của làng đều đến tay cụ Đệ. Bên ấm trà xuân đầu năm, cụ Đệ lần hồi ký ức lịch sử đất học của làng mình kể cho chúng tôi nghe: Theo cụ thì cốt làng Lệ Sơn tốt lắm. Từ làng nhìn sang phía sông Gianh có Lèn Rồng, lên hướng Đông Nam có dãy núi Lèn Bảng, quay hướng Tây Bắc có lèn Bạch Mã, rồi sông Gianh uốn mình ôm lấy làng như cánh võng...

Thế địa của làng vậy nên năm 1471, tướng quân Lê Văn Hành hộ tống vua Lê Thánh Tông dẹp loạn Chiêm Thành đóng quân ở Thanh Khê đã ngược thuyền lên Vông Vang nhìn thấy địa thế vùng đất này đã ghi nhớ. Sau đó, khi nước yên, ông xin vua Lê cho cùng đinh tráng của 8 họ vào khai khẩn 800 mẫu ruộng để lập ấp và đó là sơ khai của làng Lệ Sơn bây giờ. Lập ấp rồi, tướng quân Lê Văn Hành đích thân ra Nghệ An mời thầy đồ Nghệ Trần Cảnh Huống vào dạy học mở mang dân trí.

Trường tư thục của làng ra đời từ đó. Mười tám ông Cử, ông Nghè qua các thời kỳ khoa bảng là sự ghi nhận cho đạo học của làng. Vượt lên đói nghèo, chống lại khắc nghiệt của thiên nhiên, người dân nơi đây đặt việc học lên hàng đầu. Thế mới có câu: "Nong vàng không bằng sàng chữ". Những chủ trương lệ làng đặt ra như: "khuyến học khuyến tài", "Khuyến điền", dành những thửa ruộng tốt cho ai đỗ đạt cao thực sự khuyến khích người người, nhà nhà học chữ.

Cụ giáo Lương Ngọc Đệ hằng ngày vẫn ra đình làng giảng điều hay lẽ phải cho con cháu.
Cụ giáo Lương Ngọc Đệ hằng ngày vẫn ra đình làng giảng điều hay lẽ phải cho con cháu.

Một phần tư dân số của làng làm nghề dạy học

Thật hiếm có vùng đất nào mà ngày Tết, ngày hội làng lại được trông chờ như ở làng Lệ Sơn, xã Văn Hoá. Cả năm con cháu đi làm ăn xa, đi học thành tài, người làng trông đợi các cô, cậu cử chung vui với làng trong ba ngày Tết.

Ông Lương Xuân Quế, Bí thư Đảng uỷ xã Văn Hoá khái quát cho chúng tôi đôi nét về đất học với vẻ tự hào thể hiện qua ánh mắt đầy niềm tin, trọn vẹn: "Với tinh thần giáo dục là quốc sách, xã hội hoá giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng bộ địa phương. Cụ thể như xây dựng vật chất, coi trọng chất lượng giảng dạy, giáo dục cho con em từ lúc bước vào trường học, khuyến học khuyến tài. Từ đó, nhà nhà, người người chú tâm vào việc học, nâng cao dân trí, góp phần phục vụ quê hương, đất nước".

Cả làng Lệ Sơn chỉ có 3.500 nhân khẩu nhưng đã có hơn 800 người làm nghề dạy học ở các cấp học, ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Một phần tư dân số của làng làm nghề dạy học, quả là một câu chuyện hiếm ở nước ta.

Theo thống kê tương đối đầy đủ, xã Văn Hoá đã có trên 600 cử nhân, trên 30 PGS-GS-TS, và hàng chục vị tướng, tá trưởng thành.

Những gương mặt tiêu biểu có thể kể như: 2 anh em ruột là nhà nghiên cứu lịch sử danh tiếng GS Lương Duy Trung và Lương Duy Thứ. GS. TSKH Nguyễn Tư Thế làm ở Bệnh viện Trung ương Huế; PGS - TS Lương Ngọc Bính, hiện là Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Bình; ông Lê Duy Bách, một trong những TS đầu tiên của ngành Địa chất…

Hằng ngày, trên chiếc loa của làng lại dành thời gian để nêu những gương mặt tiêu biểu, kết quả học tập, những vấn đề liên quan đến giáo dục của làng để động viên khích lệ

Dương Sông Lam

Các tin khác

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Hôm nay (20/5), ông Nguyễn Hùng Dũng, Chủ tịch UBND xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk đã ký văn bản chỉ đạo Công an, Quân sự cùng các phòng, ban, mặt trận, tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương và Đồn biên phòng An Hải tăng cường các biện pháp bảo vệ các loài động vật biển.

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Với kết quả 6/6 học sinh đoạt giải, trong đó có 2 huy chương Vàng (HCV),  4 huy chương Bạc (HCB), đội tuyển Olympic Tin học Việt Nam xuất sắc đứng thứ 2 toàn đoàn (đồng hạng với Nhật Bản) sau đội tuyển Nga đứng thứ nhất. Thành tích này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư


Thành phố Hà Nội dự kiến khi thực hiện cải tạo, xây lại nhà chung cư, người dân được lựa chọn một trong 4 hình thức gồm tái định cư tại chỗ, nhận nhà ở tái định cư tại địa điểm khác, nhận tiền bồi thường hoặc kết hợp nhận nhà và tiền. Đáng chú ý, căn hộ tái định cư được bố trí có diện tích, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn hoặc tương đương căn hộ cũ. 

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam Nguyễn Tường Lâm, chương trình Tỏa sáng Nghị lực Việt đã vinh danh 98 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu, đã hỗ trợ 10 dự án khởi nghiệp xuất sắc của thanh niên khuyết tật với tổng kinh phí 500 triệu đồng.

Trồng hàng nghìn cây mai anh đào trong rừng

Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) và hưởng ứng Festival Hoa Đà Lạt – Lâm Đồng lần thứ XI năm 2026, ngày 19/5, tại tiểu khu 144B, UBND phường Lâm Viên – Đà Lạt (Lâm Đồng), đã long trọng tổ chức lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”.

 Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Cùng với việc tư vấn hướng dẫn 4 người dân bị con chó nghi dại tấn công ở khu phố Phước Bình Bắc, phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, lực lượng chức năng ở phường này đang tìm kiếm những người đã tiếp xúc và những con vật khác có liên quan đến một con chó đã bị đập chết ở khu phố Lộc Đông, có kết quả xét nghiệm dương tính với virus dại.

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Suốt hàng chục năm qua, đã có hàng nghìn người dân thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới và Nam Đông (TP Huế) tình nguyện mang họ Bác Hồ kể từ ngày Bác Hồ qua đời vào năm 1969. Trong thời kỳ kháng chiến, học tập và làm theo lời Bác dạy, đồng bào các dân tộc mang họ Bác Hồ đã gan dạ, dũng cảm giết giặc, góp sức giải phóng quê hương, nhiều người trong số đó trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND). Ngày nay, đồng bào các dân tộc trên dãy Trường Sơn ở phía Tây của TP Huế tiếp tục nỗ lực thi đua lao động sản xuất để xây dựng cuộc sống mới.

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của người dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ngày càng được nâng cao, kéo theo nhu cầu sở hữu và sử dụng ô tô tăng mạnh. Cùng với đó là các xưởng sửa chữa, bảo dưỡng ô tô xuất hiện ngày càng nhiều đã thải ra một lượng lớn chất thải nguy hại, gây nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường.

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Ngày 19/5, Công an xã Phú Giáo (TP Hồ Chí Minh) kêu gọi những người từng thực hiện dịch vụ xâm lấn tại Thẩm Mỹ Bee Hin hãy trình báo để phục vụ công tác xác minh, xử lý vụ việc.

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Ngày 19/5, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và Quản lý bảo vệ rừng Đắk Lắk (Trung tâm Bảo tồn voi) cho biết, một con voi nhà nặng khoảng 4,6 tấn, ở xã Buôn Đôn vừa được phát hiện chết trong rừng chưa rõ nguyên nhân.

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn vừa có Quyết định bổ nhiệm PGS.TS Bùi Đức Thọ, nguyên Chủ tịch Hội đồng Đại học Kinh tế Quốc dân làm Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhiệm kỳ 2026-2030.