Ông Nguyễn Văn Minh, Hạt phó Thường trực Hạt Kiểm lâm Cát Tiên, bức xúc nói: "Họ vác súng vào rừng săn thú bất kể ngày đêm. Địa bàn rộng, quân số nhân viên kiểm lâm hạn chế, mình canh đầu trên thì họ bóp cò đầu dưới, khi bị bắt quả tang không ít đối tượng ngang nhiên dùng súng sẵn sàng chống trả. Cuộc chiến giữa nhân viên bảo vệ rừng với các tay súng ở địa phương gian nan, khốc liệt lắm!".
Gian nan bám rừng giữ thú
Cách trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên (huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai) gần 20km, trong đó có 10km đường rừng, địa phận Trạm Kiểm lâm Đất Đỏ quản lý là 1 trong 18 khu vực "nóng" về nạn săn bắn thú. Đưa chúng tôi xuyên rừng đến trạm, anh Phạm Tuấn Đạt, Trạm phó Trạm Kiểm lâm Đất Đỏ, nhiều lần dừng lại gỡ những chiếc bẫy mà cánh thợ săn gài trong đêm để bẫy thú.
"Anh em tuần tra liên tục nhưng mình ngoài sáng, cánh thợ săn núp trong tối nên dù có cố cách mấy cũng khó có thể ngăn chặn triệt để nạn giăng bẫy thú rừng" - anh Đạt bộc bạch: "Nhưng so với súng săn thì độ sát thương của những dạng bẫy như bẫy hom, bẫy cò-kè… chỉ là em út. Dân ở vùng này chủ yếu săn thú bằng súng, đủ dạng súng như súng thể thao quốc phòng, súng tự chế".
Tại Trạm Kiểm lâm Đất Đỏ, kiểm lâm viên Trương Chí Hiếu nói: "Mới cách đây mươi ngày, qua quá trình mật phục, chúng tôi bắt quả tang 2 người đàn ông sát hại 3 con voọc bằng súng săn tự chế kiểu dạng súng hoa cải, chỉ cần thợ săn bóp cò thì viên đạn phụt ra khỏi nòng sẽ chẻ nhỏ thành hàng chục viên đạn khác".
Dứt lời, anh Hiếu trao cho chúng tôi 2 khẩu súng bị tịch thu. Súng dài khoảng 1,5m, kết cấu đơn giản gồm báng súng, nòng, lỗ nạp đạn, cò. "Khi bắn, thợ săn chỉ việc nhồi thuốc súng vào rồi… khạc lửa. Nhiều bận đi tuần tra, bị chúng tôi phát hiện, cánh thợ săn quây lại, 5-6 nòng súng ngang nhiên chĩa thẳng vào nhân viên kiểm lâm, họ hung dữ, manh động lắm!" - anh Hiếu cho biết.
Cũng theo tâm tình của nhân viên giữ rừng ở Trạm Kiểm lâm Đất Đỏ, những tay súng hủy diệt không từ thủ đoạn nào để bắn thú. "Họ luôn rình rập, theo dõi diễn tiến từng đường đi nước bước của nhân viên kiểm lâm để chờ cơ hội ra tay. Một chuyến tuần rừng của anh em chúng tôi thường kéo dài 3 ngày, mỗi lần như vậy chúng tôi đi thành nhóm từ 3-4 người. Cánh thợ săn biết được điều ấy nên khi săn thú, bên cạnh súng ống các loại, họ thường tụ nhóm từ 5-7 người để chơi chiêu áp đảo" - anh Đạt nói.
Và trong những trường hợp giằng co như thế, để tránh nguy hiểm, các nhân viên kiểm lâm thường "đánh" theo kiểu du kích, nghĩa là sau khi thám thính nắm rõ tình hình quân số của thợ săn, tổ tuần tra kiểm soát sẽ phục bắt từng đối tượng. "Về lý thuyết thì là như vậy nhưng trong những cuộc chiến như thế, chông gai lắm. Bởi mình có súng thì đối tượng cũng có súng. Trong nhiều trường hợp, từ quân số đến vũ khí đối tượng ăn đứt kiểm lâm. Bên cạnh súng săn tự chế, nhiều đối tượng thợ săn còn sử dụng cả AK 47, súng AR 15, súng calip… có độ sát thương rất lớn" - Hạt phó Trần Văn Bình trầm giọng.
“Cuộc chiến” chưa có hồi kết
Tại trụ sở Hạt Kiểm lâm, chúng tôi tiếp cận rất nhiều loại vũ khí tối tân lẫn thô sơ được cánh thợ săn dùng trong săn bắn thú. Có những khẩu súng độ sát thương rất lớn, chỉ một phát đạn có thể hạ gục cả bò tót, voi rừng.
Trao đổi với PV Báo CAND, lãnh đạo Hạt Kiểm lâm Cát Tiên nhấn mạnh, số súng săn bị thu giữ chỉ là con số rất khiêm tốn so với lượng súng còn tồn tại trong dân. "Xác định mối hiểm nguy của nạn sử dụng súng săn bừa bãi, Hạt đã triển khai nhiều biện pháp ngăn chặn nhưng điều đáng buồn là kết quả đạt được không như mong đợi" - Hạt phó Thường trực Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh: "Bên cạnh công tác tuyên truyền, giáo dục cho người dân chưa thực sự hiệu quả, nguyên nhân dẫn đến thực trạng người dân sử dụng súng săn bừa bãi còn do công tác điều tra, thu hồi các loại súng săn ở địa phương chưa tốt, trong nhân dân còn tồn tại một khối lượng vũ khí chưa được phát hiện".
Còn một nguyên nhân khác là do nhu cầu tiêu thụ sản phẩm động vật hoang dã trên thị trường ngày càng cao, một đêm săn thú cho thu nhập bằng mấy tháng lao động vất vả nên nhiều đối tượng bất chấp quy định của pháp luật, tích cực vác súng vào rừng săn bắn trái phép các loài động vật hoang dã...
Được biết, Vườn quốc gia Cát Tiên đã rà soát, thu thập và nắm giữ thông tin của gần 100 đối tượng chuyên săn thú và số đông những thợ săn không chuyên khác. Nhưng để bắt quả tang số đối tượng này thì rất gian nan. "Thường thì những vụ săn bắn động vật hoang dã khi được kiểm lâm phát hiện là vắng mặt đối tượng vi phạm. Bọn lâm tặc tuy có hung dữ, manh động nhưng chúng cũng tùy vụ mà chống đối người thi hành công vụ. Thông thường để tránh rắc rối, chúng bỏ lại tang vật và tẩu tán vào rừng. Khi bị bắt quả tang với số lượng vi phạm tang vật lớn thì chúng mới sẵn sàng chống trả" - ông Đỗ Văn Thao, cán bộ pháp chế Hạt Kiểm lâm Cát Tiên cho biết và phân tích: "Nguyên nhân sâu xa nhất dẫn đến nạn thợ săn ngang nhiên, tích cực sử dụng các loại súng để săn thú là do các địa phương chưa có biện pháp răn đe hữu hiệu, trong khi đó nhiệm vụ của kiểm lâm chỉ đến bìa rừng là xong.
Cánh thợ săn và các đầu nậu chuyên thu gom thú rừng biết rõ điều ấy nên khi cơ quan chức năng mở chiến dịch ở khu vực vườn bên Lâm Đồng là họ nhảy sang Đồng Nai hay Bình Phước. Trong khi đó, kế hoạch phối hợp liên tỉnh gặp nhiều trở ngại bởi nơi thì rất nhiệt tình, chỗ thì lại thờ ơ… Thế nên cuộc chiến chống nạn thợ săn giương súng ở Cát Tiên luôn… nóng bỏng".
