“Vũ khí bí mật” của Tổng thống Obama

Tiến trình đàm phán P5+1 về chương trình hạt nhân của Iran đang bước vào giai đoạn cuối cùng để ký kết một hiệp ước toàn diện. Người đóng vai trò đàm phán chủ chốt bên phái đoàn Mỹ là một nhân vật trước nay rất ít khi được nhắc đến trên các diễn đàn trong nước lẫn quốc tế. Đó là Bộ trưởng Năng lượng Ernest Moniz.

Năng lực và kinh nghiệm chuyên môn sâu về hạt nhân đã đặt Bộ Năng lượng Mỹ vào vị trí then chốt trong các vấn đề hạt nhân mà nước Mỹ theo đuổi. Vì vậy, Bộ trưởng Năng lượng Ernest Moniz từ một "vai nhỏ" ít được chú ý trong nội các nghiễm nhiên được trao cho "vai chính" trong tiến trình đàm phán hạt nhân Iran đang diễn ra.

Là một nhà vật lý học xuất thân từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Moniz khẳng định uy tín của một nhà khoa học trước khi bước vào chính trị. Giờ đây, khi tiến trình đàm phán về chương trình hạt nhân Iran đang diễn ra, uy tín và kiến thức của Moniz đang trở thành tiếng nói đáng tin cậy mà Tổng thống Obama hy vọng có thể thuyết phục các nghị sĩ Quốc hội còn đang phân vân cân nhắc thỏa thuận.

Ông Ernest Moniz.
Ông Ernest Moniz.

Thời gian gần đây, Moniz bỗng trở nên một trong những bộ trưởng đắt sô nhất của nội các Tổng thống Obama. Từ khi trở về sau hội nghị đàm phán với Iran tại Lausanne, Thụy Sĩ, đầu tháng 4-2015, ông đã tháp tùng Tổng thống Obama trên chuyên cơ Air Force One đi dự hội nghị ở Panama; tham gia cùng với Ngoại trưởng John Kerry và Bộ trưởng Tài chính Jack Lew điều trần trước các nghị sĩ Quốc hội; tháp tùng Phó tổng thống Joe Biden đi nói chuyện về cơ sở hạ tầng năng lượng.

Năm nay 71 tuổi, Ernest Moniz không là gương mặt mới lạ gì ở Washington. Trước đây, ông đã từng đến đây trong vai trò Trợ lý Bộ trưởng Năng lượng và Trợ lý Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng thời Tổng thống Bill Clinton. Ông có khả năng giao thiệp khéo léo với Quốc hội, hơn hẳn Tổng thống Obama và các nhân sự khác trong Nhà Trắng.

Ông Moniz và Tổng thống Obama.

Ông Moniz và Tổng thống Obama.

Đơn cử, khi biết Thượng nghị sĩ (TNS) John Hoeven (đảng Cộng hòa) chuẩn bị đề xuất một dự luật theo đó buộc Bộ Năng lượng phải quyết định nhanh đối với các đơn xin xuất khẩu khí hóa lỏng, Moniz đã gọi điện cho TNS Hoeven tạm dừng thông qua dự luật để cùng nhau thảo luận một dự thảo khác với các quy định cả đôi bên cùng chấp nhận được. Cuối cùng, dự luật được điều chỉnh theo hướng thuận tiện cho Bộ Năng lượng nhưng vẫn bảo đảm thời gian như đề xuất ban đầu. Cả đôi bên đều hài lòng.

Thời còn ở MIT, Moniz đồng chủ trì các dự án năng lượng hạt nhân tương lai và quy trình nhiên liệu hạt nhân. Ông là một trong những chuyên gia năng lượng tham gia làm cố vấn cho ông John Kerry trong chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2004. Kể từ đó, Moniz duy trì mối liên hệ và làm việc tốt với ông Kerry.

Moniz tiếp quản chức Bộ trưởng Năng lượng từ ông Steven Chu, người đoạt giải Nobel về vật lý năm 1997. Tổng thống Obama cũng trọng dụng kiến thức bác học của Chu, nhưng vấn đề lớn nhất của Chu lại là quan hệ căng thẳng với Quốc hội. Do vậy, Chu thường xuyên là mục tiêu công kích khi một nhà sản xuất năng lượng mặt trời được Bộ Năng lượng bảo đảm vay vốn nửa tỉ USD, rồi sau đó công ty này phá sản, Bộ Năng lượng một phen bị các nghị sĩ đào bới tài liệu tìm bằng chứng vi phạm pháp luật.

Moniz được đánh giá cao hơn Chu vì ông có cách làm việc tốt hơn với Quốc hội và hiện đang được nhiều người trong Quốc hội có thiện cảm. Moniz cũng gây được cảm tình tốt với nhân viên, quan tâm đến công việc nội bộ cơ quan và chấn chỉnh những sai sót trong điều hành. Để thực hiện việc này, ông đặt ra một chức danh mới là "trợ lý Bộ trưởng phụ trách quản trị". Rồi ông tuyển dụng người thuộc nhiều thành phần xã hội, nhiều lĩnh vực cộng tác khác nhau, từ một luật sư trong Nhà Trắng cho đến chuyên gia kiểm soát vũ khí của Hội đồng An ninh Quốc gia.

Khi bắt đầu tiến trình đàm phán mới giữa nhóm P5+1 với Iran về chương trình hạt nhân của Iran tại Lausanne, phía Iran cử nhà đàm phán Ali Akhar Salehi, người đứng đầu Tổ chức Năng lượng nguyên tử Iran (AEOI) tham gia đàm phán. Bên phái đoàn Mỹ là Moniz. Một sự trùng hợp thú vị bởi cả hai đều xuất thân từ MIT, tuy không gặp, không quen biết nhau ở MIT nhưng cả hai sử dụng ngôn ngữ công nghệ giống nhau, do đó có thể thương lượng với nhau một cách hiệu quả.

Hai người tiến hành đàm phán theo phương pháp chia nhóm nhỏ thương lượng, nhưng đồng thời cũng có những cuộc thương lượng tay đôi trực tiếp. Phương pháp đàm phán này giúp các nhà thương thảo khác dễ dàng tập trung vào các vấn đề riêng rẽ hơn, như vấn đề nới lỏng cấm vận. Khi hai nhân vật chủ chốt là Salehi và Moniz gặp nhau, đó là lúc cần phải kết luận vấn đề.

Là người quản lý 8 phòng thí nghiệm quốc gia của Mỹ, cho nên mặc dù Moniz mới chỉ tham gia đàm phán gần đây, nhưng Bộ Ngoại giao Mỹ đã được ông giúp khá nhiều về những kiến thức, kỹ năng mang tính chuyên gia. Đội ngũ chuyên gia do Moniz lãnh đạo cũng là lực lượng hùng hậu hỗ trợ ông rất nhiều trong đàm phán, khi ông cần tính toán một số vấn đề tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng có vai trò không kém quan trọng. Đội ngũ các chuyên gia của Moniz thường bắt đầu làm việc khi các nhà đàm phán đã hoàn tất ngày làm việc, và họ sẽ phải tranh thủ chạy đua với công việc phân tích cho kịp hoàn thành trước khi các nhà đàm phán thức dậy ngày hôm sau.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.