Thời gian qua, tại một số tỉnh miền núi phía Bắc rộ lên tình trạng xuất cảnh trái phép sang nước ngoài lao động trái phép. "Nạn nhân" của đường dây này là người lao động ở các huyện vùng sâu, vùng xa, trình độ dân trí thấp lại thiếu hiểu biết về pháp luật…
Chỉ vì muốn có một công việc ổn định, có thu nhập cao, họ nhẹ dạ nghe theo lời của các đối tượng, vượt biên trái phép sang nước ngoài lao động. Cá biệt, một số trường hợp phải bán trâu, bán bò để chuộc người thân về. Những vụ xuất nhập cảnh trái phép trên gây ảnh hưởng đến tình hình ANTT trên địa bàn, kéo theo đó là các hệ lụy về trật tự xã hội khác.
Lời kể hãi hùng của những người may mắn trở về
Anh Hoàng Văn Chiến (trú tại thôn Ao Luông 2, xã Sơn A, huyện Văn Chấn, Yên Bái), một trong những nạn nhân đã may mắn trở về nước kể lại: Khoảng đầu tháng 2/2012, anh Chiến có việc phải đi ngang qua nhà Trần Thị Vượng. Thấy anh Chiến, Vượng đon đả mời vào nhà uống nước. Ban đầu, Vượng thăm hỏi về hoàn cảnh gia đình, sau đó thì hỏi anh Chiến đang làm gì, ở đâu, tiền công như thế nào?
Sau một hồi vòng vo, Vượng rủ anh Chiến sang Trung Quốc trồng chuối thuê, tiền công mỗi tháng từ 1-4 triệu đồng, nếu làm tốt có thể được nhiều hơn. Trước những viễn cảnh mà Vượng vẽ ra, anh Chiến thấy bùi tai nên chấp nhận.
Trước khi anh Chiến ra về, Vượng còn nói nhỏ: Về trong làng xem có ai muốn đi làm thì rủ đi cùng, càng đông càng tốt. Nếu tìm được người thì báo cho Vượng rồi hai bên hẹn ngày khởi hành... Vì nhẹ dạ, lại thiếu hiểu biết, anh Chiến rủ thêm 7 người nhưng thực tế lúc đi chỉ còn có 3 người, trong đó có anh Chiến. Sau hơn một tháng lao động cực nhọc, anh Chiến và những người cùng cảnh ngộ buộc phải về nước.
Trần Thị Vượng và Hoàng Văn Hính.
Anh Chiến kể lại: Do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên tôi gặp Vượng. Đi lên Lào Cai thì là đi chui. Công việc vất vả, ăn uống không đầy đủ… và bị chủ sử dụng lao động đối xử rất tàn tệ. Trường hợp của anh Hoàng Văn Nhu cũng vậy. Với hy vọng đổi đời, anh nghe theo lời của kẻ xấu vượt biên trái phép sang Trung Quốc lao động, nhưng khi trở về vẫn tay trắng, trong khi anh bị bóc lột tàn tạ cả về thể xác lẫn tinh thần.
Tình cảnh đáng thương của anh Chiến, anh Nhu cũng là cảnh ngộ của những người lao động xuất cảnh trái phép tại các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ và Lạng Sơn trong thời gian qua. Rất nhiều người trong số đó đã phải bỏ xác ở bên kia biên giới.
Theo số liệu thống kê của Công an tỉnh Phú Thọ thì toàn tỉnh hiện có 1.054 trường hợp xuất cảnh sang Trung Quốc, trong đó có khoảng 960 trường hợp xuất cảnh trái phép. Tại tỉnh Yên Bái, qua khảo sát 6 tháng đầu năm cũng có gần 200 người xuất cảnh lao động trái phép.
Song những con số này dường như chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm, Đại tá Nguyễn Quốc Hùng, Trưởng phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Yên Bái chia sẻ: Thực tế các vụ tổ chức người khác trốn đi nước ngoài trái phép cho thấy, thủ đoạn phạm tội của các đối tượng hiện nay rất tinh vi. Ban đầu là tuyên truyền, sau đó thì chúng dụ dỗ người bị hại (đối tượng tập trung vào các xã vùng sâu, vùng xa, nơi có nhiều người đang ở trong độ tuổi lao động, không có công ăn việc làm).
Với mức lương cao, hấp dẫn, chúng dễ dàng lôi kéo được người bị hại cùng đi. Những người này bị đưa vào các trang trại trồng chuối, làm gia công giày da có trường hợp bị bán vào các động mại dâm. Họ không được đảm bảo quyền lợi, nhiều trường hợp phải lao động từ 3-5 tháng nhưng không được trả một đồng tiền công, một số đối tượng còn lợi dụng việc chính quyền Trung Quốc truy quét lao động bất hợp pháp để đẩy đuổi những người lao động trở về nước sau một thời gian dài họ lao động. Vì thế, trắng tay họ lại hoàn tay trắng.
Đem con đi bỏ chợ
Những tháng đầu năm 2012, Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Yên Bái đã phát hiện 2 đường dây tổ chức đưa người ra nước ngoài lao động trái phép. Để đánh lừa người bị hại, Trần Thị Vượng, trú tại xã Sơn A, huyện Văn Chấn còn giả vờ ký các hợp đồng lao động. Sau khi dụ dỗ, Vượng yêu cầu mỗi người lao động phải nộp tiền đi đường là 300 nghìn đồng/ người…
Với những người nông dân thiếu hiểu biết, có người cả đời chưa ra khỏi lũy tre làng thì khi được ký hợp đồng họ vô cùng tin tưởng. Vượng, Hoàng Văn Hính (đối tượng đang bị Công an tỉnh Yên Bái bắt giữ về hành vi tổ chức người khác trốn đi nước ngoài trái phép) và những đối tượng khác vì hám lời chỉ biết đưa người sang nước ngoài, sau đó thì ném họ vào các cơ sở lao động mà không biết số phận của những người này sẽ đi đâu, về đâu?
Từ các vụ tổ chức đưa người ra nước ngoài lao động trái phép bị bắt giữ trong thời gian qua cho thấy, đối tượng phạm tội hầu hết là những kẻ từng sang Trung Quốc làm ăn, có quan hệ với người Việt Nam đang sinh sống ở bên kia Trung Quốc hoặc đối tượng là người Trung Quốc.
Trường hợp của Hính là một ví dụ. Năm 2007, Hính vượt biên trái phép sang Trung Quốc. Tại đây, Hính cùng với vợ là Hoàng Thị Xi (Xi đã đi Trung Quốc làm thuê từ 2006), cả hai cùng làm cho một công ty sản xuất ví da của chủ người Trung Quốc, đóng tại Quảng Đông. Cuối năm 2010, vợ chồng Hính về Việt Nam ăn Tết và đến tháng 3/2011, Xi tiếp tục trở lại Trung Quốc. Để dụ dỗ những người bị hại, Hính ở Việt Nam tuyên truyền rằng làm ở Trung Quốc tiền công hợp lý, nếu làm thêm giờ sẽ được trả lương từ 1.200 đến 1.500 NDT tương đương với 4-5 triệu đồng tiền Việt Nam.
Vào thời gian đó, Hính làm nhà thiếu tiền nên đã nảy sinh ý định đưa mọi người đi Trung Quốc. Những người này phải trả cho Hính tiền công dẫn đường… Hính đưa 14 người dân ở xã Châu Quế Thượng vượt biên trái phép sang Trung Quốc. Nhưng đến lúc này, khi bị cơ quan Công an bắt giữ, Hính cũng chẳng biết họ đang ở đâu. Trước tình hình trên, Công an tỉnh Yên Bái phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ thường xuyên tổ chức tuyên truyền về thủ đoạn của các đối tượng phạm tội trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Công an tỉnh Yên Bái đã ngăn chặn và giải thoát kịp thời được 27 nạn nhân bị đưa sang nước ngoài lao động trái phép; Công an tỉnh Phú Thọ đã bóc gỡ 3 đường dây, tổ chức cho trên 200 người sang nước ngoài lao động trái phép. Các đối tượng trong đường dây gồm Nguyễn Hoài Nam, Đinh Thị Hiền (31 tuổi), Đinh Công Khá, Hoàng Thị Đông và Trần Thị Hằng (36 tuổi, trú tại tỉnh Phú Thọ) sau đó cũng lần lượt bị bắt giữ.
Các vụ đưa người xuất cảnh sang nước ngoài lao động trái phép ảnh hưởng đến tình hình ANTT trên địa bàn, đặt ra nhiều khó khăn trong các cơ quan chức năng trong việc quản lý nhân khẩu, hộ khẩu. Để hạn chế các vụ việc trên, đòi hỏi sự vào cuộc kịp thời của các cấp, các ngành.
Cùng với việc nâng cao đời sống xã hội cho người dân, tạo thêm nhiều công ăn việc làm, các cơ quan cần phải tuyên truyền thủ đoạn phạm tội của các đối tượng trên các phương tiện thông tin đại chúng. Về phía những người lao động cũng cần phải nâng cao tinh thần cảnh giác với thủ đoạn của các đối tượng mua bán người
