Vở chèo duy nhất về hình tượng Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Cho đến nay, “Mệnh lệnh thần kỳ” (biên kịch: Trần Đình Ngôn, đạo diễn: NSND Bùi Đắc Sừ) vẫn là vở diễn đầu tiên và duy nhất xây dựng hình tượng Đại tướng Võ Nguyên Giáp trên sân khấu chèo. Đây là món quà của các nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam mừng thọ Đại tướng năm 2009, với việc khắc họa hình tượng của Đại tướng trong chiến dịch Điện Biên Phủ qua một quyết định lịch sử, góp phần quan trọng mang lại chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Với vở diễn này, hình ảnh một vị tướng trận oai hùng đã bước lên sàn diễn, với đầy đủ phẩm chất, tài năng của một vị chỉ huy “văn võ song toàn”, nhưng vẫn đậm chất thơ.

NSND Bùi Đắc Sừ nhớ lại, sau thành công của việc xây dựng hình tượng Bác Hồ trên sân khấu chèo, ông có ý định tiếp tục xây dựng hình tượng một số vị lãnh tụ khác. Nhiều nhân vật được gợi ý, nhưng ông quyết định lựa chọn xây dựng hình tượng Đại tướng Võ Nguyên Giáp - vị tướng tài ba mà ông vô cùng yêu quý, cho dù, ông hiểu, sẽ gặp rất nhiều thách thức, bởi đây là sự kiện lịch sử lớn lao, đặc biệt, nhân vật chính là nhân vật nổi tiếng cả trong nước lẫn thế giới, vẫn đương hiện hữu. Ông mong muốn, "Mệnh lệnh thần kỳ" sẽ đem đến cho khán giả không chỉ niềm tự hào khi được sống lại thời khắc hào hùng trong quá khứ, mà còn hiểu thêm về thiên tài quân sự của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử khi tái hiện lại một giai đoạn quan trọng trong cuộc đời của vị tướng, đó là khi ông quyết định cho kéo pháo ra, chuyển phương châm từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc", để tránh tổn thất. Điều này ít nhiều gây sự xáo trộn tâm lý trong bộ đội và Đại tướng đã xuống tận đơn vị giải thích cho những người lính mà ông yêu quý như bản thân mình, để họ hiểu và cùng ông tiếp tục đi đến giành thắng lợi vang dội.

Theo NSND Bùi Đắc Sừ, các tình tiết trong câu chuyện đều là sự thật lịch sử, nhất là khi, nhân vật Đại tướng là nhân vật chính, nên việc dàn dựng rất khó khăn: làm sao để kịch phải có cốt truyện, có xung đột trên sân khấu, có thắt – mở nút và để nhân vật xuất hiện với thời lượng dài suốt 90 phút trên sân khấu; động tác, ngôn ngữ của vị tướng ra sao để phù hợp với nhân vật thật; làm sao để vị tướng hát chèo mà vẫn ngọt, được người nghe chấp nhận, rồi đưa hình ảnh phu nhân ông lên sân khấu thế nào? Tính chân thực lịch sử là sức ép cho ekip làm vở diễn, nhưng tình yêu, lòng ngưỡng mộ với vị danh tướng đã giúp họ vượt qua mọi khó khăn.

Một cảnh trong “Mệnh lệnh thần kỳ”.
Một cảnh trong “Mệnh lệnh thần kỳ”.

Để nghiên cứu sâu hơn về tính cách, cuộc sống của Đại tướng, NSND Bùi Đắc Sừ rất muốn được gặp, nhưng khi đó, Đại tướng đang mệt, nên không gặp được. Đạo diễn đã được Thiếu tướng Lê Mã Lương, người nhiều lần được gặp Đại tướng và là Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự cùng nhiều nhân chứng lịch sử khác giúp đỡ tận tình về tư liệu. NSND Bùi Đắc Sừ cũng tìm đọc rất nhiều tài liệu liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của Đại tướng, đặc biệt là giai đoạn ở Điện Biên Phủ, để cùng nhà biên kịch Trần Đình Ngôn lựa chọn những chi tiết có tính điển hình, đủ chuyển tải thông điệp lớn lao: từ một “mệnh lệnh thần kỳ”, vị tướng đã đưa quân và dân đi đến thắng lợi cuối cùng, để ca ngợi tài năng cũng như đức độ của Đại tướng. Tâm huyết với vở diễn, đạo diễn đã phải mất nhiều tháng để lựa từ hơn 40 diễn viên, mới chọn được nghệ sĩ Vũ Ngọc Hưng để vào vai Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Với nhà biên kịch Trần Đình Ngôn, đây cũng là một tác phẩm mà ông viết với tất cả sự cẩn trọng và lòng kính yêu “vị tướng huyền thoại”. Ông đọc hàng ngàn trang tài liệu nói về đến chiến dịch Ðiện Biên Phủ, của cả trong nước lẫn quốc tế, để làm chất liệu kịch bản. Giữa ngồn ngộn tư liệu ấy, tác giả Trần Đình Ngôn đã lựa chọn vai trò của Ðại tướng Võ Nguyên Giáp trong quyết định có tính bước ngoặt của chiến dịch lịch sử, để làm bật lên tư tưởng nhân văn của vị tướng, cũng là quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước lúc Đại tướng lên đường ra trận: Đánh thắng, nhưng phải ít tổn thất nhân lực nhất.

NSND Bùi Ðắc Sừ và nhà biên kịch Trần Đình Ngôn nhất trí dàn dựng vở theo phong phong cách ước lệ của sân khấu chèo truyền thống. Bước qua được những khó khăn của sân khấu chèo khi khắc họa hình tượng lãnh tụ, các danh nhân văn hóa bằng một góc nhìn riêng, với sự diễn đạt nhuần nhuyễn giữa không gian, thời gian, “Mệnh lệnh thần kỳ” đã thuyết phục được người xem, khi đưa đến một cái nhìn gần gũi, như một sự “giải mật” về một sự kiện lịch sử ở một nhân vật lịch sử. Đại tướng đã hiện ra trên sân khấu, một cách bình dị, tự nhiên và đi vào lòng người, bằng sự nhân văn cao cả thấm đẫm trong từng quyết định tiến – lui của mình. Khi công diễn, “Mệnh lệnh thần kỳ” đã được người thân và những người lính từng công tác với Đại tướng Võ Nguyên Giáp xem và khen ngợi.

NSND Bùi Đắc Sừ chia sẻ trong nỗi xúc động: Tôi vô cùng kính trọng bản lĩnh và nhân cách của Đại tướng – một con người luôn biết tiến biết lui, cả trong quân sự lẫn trong cuộc sống. Vì thế, ước muốn của tôi là ngoài “Mệnh lệnh thần kỳ”, còn được dựng 2 vở nữa về Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Một vở về thời trẻ, khi Đại tướng là giáo viên dạy sử và một vở nữa, khi vị tướng chuyển sang phụ trách lĩnh vực dân số. Khi đó, Đại tướng đã đi học thêm về piano và là người chơi dương cầm rất giỏi. Trong mọi bước ngoặt cuộc đời, ông luôn tỏ rõ bản lĩnh và nhân cách của mình

Thanh Hằng

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.