Virus cúm H7N9 “áp sát” biên giới: Nguy cơ cao bùng phát dịch bệnh

Thời điểm thuận lợi phát sinh dịch bệnh

Theo Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), Chi cục Thú y tỉnh Quảng Ngãi vừa phối hợp với UBND huyện Đức Phổ tiêu hủy đàn vịt gần 1.500 con của hộ ông Trần Ngọc Liền ở thôn Nga Mân, xã Phổ Cường, huyện Đức Phổ, sau khi có kết quả dương tính với virus cúm gia cầm.

Trước đó, ngày 7/2, Trạm Thú y huyện Đức Phổ báo cáo với Chi cục Thú y tỉnh Quảng Ngãi về việc trên địa bàn huyện xảy ra trường hợp vịt chết hàng loạt tại hộ ông Trần Ngọc Liền. Chi cục Thú y tỉnh đã kiểm tra và lấy mẫu gửi cơ quan Thú y vùng IV xét nghiệm.

Cùng ngày, cơ quan Thú y vùng IV thông báo kết quả xét nghiệm dương tính với virus cúm A/H5N1. Như vậy, đến thời điểm hiện tại, ngoài Quảng Ngãi, nước ta còn có tỉnh Bắc Ninh đang có dịch cúm gia cầm.

Ông Đàm Xuân Thành, Phó Cục trưởng Cục Thú y (Bộ NN&PTNT) cho biết, từ ngày 18/1 đến 28/1, Việt Nam đã có 2 bệnh nhân tử vong vì H5N1 tại tỉnh Đồng Tháp và Bình Phước. Điều tra dịch tễ cho thấy, cả hai bệnh nhân tử vong đều có giết mổ và ăn thịt vịt. Khu vực xung quanh có hiện tượng gà ốm chết không rõ nguyên nhân. Bên cạnh Quảng Ngãi mới phát hiện và tiêu hủy gia cầm, tỉnh Long An cũng đã xuất hiện gà chết bất thường tại 3 huyện với số lượng lên tới gần 9.000 con chưa rõ nguyên nhân.

Những điểm bùng phát gia cầm chết bất thường và nhiễm virus H5N1 đang có nguy cơ gia tăng, tập trung tại một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, giáp biên giới với Campuchia. Tại phía Bắc, nguy cơ cao cũng đang đe dọa khi các tỉnh bên kia biên giới sát với nước ta đang có dịch cúm H7N9 với 16 ca tử vong.

Theo ông Thành, thực trạng này đáng báo động bởi chỉ tính riêng năm 2013, qua kiểm tra, có đến 80% các ổ dịch xảy ra trên đàn thủy cầm và tại 141 chợ, có tới 61% số mẫu gia cầm có dương tính với H5N1. “Trên 17.000 mẫu chúng ta xét nghiệm chưa phát hiện ra H7N9 nhưng nguy cơ nhiễm là rất cao vì đang ở thời điểm giao mùa, thuận lợi cho dịch bệnh bùng phát, cộng với trước và sau dịp Tết Nguyên đán, việc buôn bán, vận chuyển gia cầm nhỏ lẻ tăng mạnh, là nguyên nhân dịch bệnh lây lan diện rộng. Chính vì thế, liên bộ Y tế và NN&PTNT đã có thông cáo chung xác nhận, cúm gia cầm và trên người đang ở tình trạng báo động”, ông Thành khẳng định.

Nhận định về sự nguy hiểm của virus H7N9, Phó Cục trưởng Cục Thú y Đàm Xuân Thành cho biết, gia cầm khi mang virus H7N9 có thể không bị bệnh và không biểu hiện bệnh. Nhưng khi người bị nhiễm lại làm lây bệnh và làm chết người. Trong khi nguy cơ và mức độ nguy hiểm của virus cúm H7N9 còn đang “treo” lơ lửng thì tại tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc) và vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) đã xuất hiện virus cúm độc lực cao H5N2, gây ổ dịch lâm sàng và chết nhiều gia cầm. Còn tại tỉnh Giang Tây (Trung Quốc) đã xuất hiện bệnh nhân bị nhiễm H10N8. Đây là lần thứ 2 chủng virus cúm này xuất hiện, trước đó được ghi nhận tại chợ gia cầm tỉnh Quảng Đông vào năm 2007. H10N8 là chủng virus cúm gia cầm thứ 5 xuất hiện trong 17 năm qua tại Trung Quốc. Nó có khả năng xâm nhập vào các mô sâu bên trong phổi và có thể dễ dàng lây lan từ người sang người.

Cách phòng tránh lây nhiễm virus cúm gia cầm

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã cảnh báo, tình trạng người dân chăn nuôi vịt thả đồng và buôn bán, giết mổ, vận chuyển gia cầm sống không qua kiểm dịch, gia cầm ốm chết là một trong những yếu tố nguy cơ cao làm lây truyền dịch bệnh cúm gia cầm trong cộng đồng. Mặc dù WHO chưa đưa ra khuyến cáo hạn chế việc đi lại và giao lưu thương mại nhưng đã có khuyến cáo khách du lịch đến khu vực có ổ dịch không nên tiếp xúc với gia cầm và đến các chợ bán gia cầm sống. Đồng thời, WHO cũng đang tiếp tục theo dõi sự biến chủng của virus cúm gia cầm lây bệnh sang người và nguy cơ của sự biến chủng lây truyền từ người sang người. Do đó, để phòng lây nhiễm các loại cúm gia cầm, việc người dân tuyệt đối tuân thủ khuyến cáo về vận chuyển, buôn bán, chăn nuôi, giết mổ của cơ quan chức năng là biện pháp phòng chống dịch hữu hiệu.

Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cũng đã có hướng dẫn người dân thực hiện 5 biện pháp để phòng tránh lây nhiễm virus cúm: Thường xuyên rửa tay với xà phòng; thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, nơi ở thông thoáng, hạn chế tiếp xúc với người bệnh. Không sử dụng gia cầm, sản phẩm của gia cầm không rõ nguồn gốc; đảm bảo an toàn thực phẩm. Khi phát hiện có gia cầm ốm, chết phải báo ngay cho chính quyền địa phương và đơn vị thú y trên địa bàn. Khi có các biểu hiện cúm như: sốt, ho, đau ngực, khó thở cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, khám, điều trị kịp thời. Người trở về nước từ khu vực có bệnh phải áp dụng các biện pháp phòng bệnh, khai báo tình trạng sức khỏe cho cơ quan y tế địa phương để được theo dõi sức khỏe.

Về phía Bộ NN&PTNT, Cục Thú y từ nhiều năm nay cũng đã liên tục có các văn bản hướng dẫn người chăn nuôi, buôn bán gia cầm nhận biết và phòng, chống dịch cúm gia cầm. Theo đó, gia cầm mắc bệnh cúm thường có các biểu hiện như: chết đột ngột hàng loạt với tỷ lệ cao trong đàn; các biểu hiện khác như: chảy nước mắt, nước dãi, lông xù, uể oải, ít đi lại, đầu gật gù, gục xuống đất, khó thở, phù đầu và mặt, mắt đỏ, mào và tích sưng to, da tím tái, da chân phần không có lông xuất huyết tím thành vệt, ỉa chảy rất nặng…

Khi mổ khám gia cầm xem bệnh tích thấy: xoang bụng tích nước hoặc viêm dính; xuất huyết trên bề mặt các cơ và các cơ quan nội tạng, đặc biệt là ở dạ dày tuyến và ruột; xoang mũi và khí quản xuất huyết, chứa đầy dịch nhầy. Để phòng chống, Cục Thú y lưu ý người nông dân chỉ mua gia cầm ở những cơ sở giống có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo không có bệnh cúm và các bệnh truyền nhiễm khác; nuôi nhốt gia cầm, không nuôi chung nhiều loại gia cầm; chuồng nuôi nhốt gia cầm phải luôn khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè và ấm áp về mùa đông, dễ vệ sinh khử trùng tiêu độc; định kỳ vệ sinh, khử trùng tiêu độc chuồng trại, môi trường chăn nuôi (1 lần/tuần) bằng các loại hóa chất, như: cloramin, hanIodine, benkocid và vôi bột... Đặc biệt, khi có hiện tượng gia cầm ốm, chết nghi cúm gia cầm hoặc không rõ nguyên nhân phải báo cáo nhân viên thú y xã, chính quyền địa phương và phải tiêm phòng đầy đủ các loại vaccin cho gia cầm theo quy trình chăn nuôi. Người dân cần thực hiện tốt 6 không: không nuôi thả rông gia cầm; không buôn bán, vận chuyển gia cầm ốm, chết; không ăn thịt gia cầm ốm, chết; không được giấu dịch; không ăn tiết canh gia cầm; không vứt xác gia cầm bừa bãi ra ngoài môi trường.