Vì sao nghệ sĩ xiếc chưa quan tâm xác lập bản quyền?

Rà soát sơ bộ của Cục Bản quyền tác giả cũng cho thấy, tính tới thời điểm hiện tại (ngày 4-7), chưa có tiết mục, chương trình, vở xiếc nào được các nghệ sĩ xiếc, chủ sở hữu tác phẩm đăng ký bản quyền. Bản quyền trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn xiếc mới chỉ có đăng ký về kịch bản. 

Theo quy định của pháp luật, đặc biệt là Luật Sở hữu trí tuệ, việc đăng ký bản quyền cho tác phẩm nghệ thuật, trong đó có nghệ thuật xiếc là hoạt động cần thiết để bảo vệ thành quả lao động nghệ thuật của các nghệ sĩ. Tuy nhiên, sau một số tranh cãi đáng tiếc gần đây, phần lớn các nghệ sĩ gắn bó với bộ môn nghệ thuật này mới giật mình, “rục rịch” tìm hiểu cách bảo vệ bản quyền tác phẩm.

Theo danh sách các nghệ sĩ vượt qua vòng thẩm định, bình xét của Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước để đề nghị xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT được Vụ Thi đua - Khen thưởng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố nhằm lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân từ ngày 3-7, Tiến sĩ  Hoàng Minh Khánh, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam là 1 trong 77 nghệ sĩ được lựa chọn xét tặng danh hiệu NSND.

Kết quả này góp phần khép lại những tranh cãi đáng tiếc ít ngày trước đó về việc sở hữu bản quyền của ông Khánh đối với tác phẩm xiếc đoạt giải cao: “Những thiên thần đen” và “Cánh chim Việt”.

Đây là 2 tác phẩm phẩm từng bị NSƯT Lê Văn Thể tố cáo TS Hoàng Minh Khánh lấy từ 2 tiết mục của ông nhưng đổi tên khác để dàn dựng, đưa đi dự thi.

“Thế giới hoạt hình trong khu rừng thần tiên” - chương trình hấp dẫn của Liên đoàn Xiếc Việt Nam.
“Thế giới hoạt hình trong khu rừng thần tiên” - chương trình hấp dẫn của Liên đoàn Xiếc Việt Nam.

Tuy nhiên, vụ tai tiếng quanh câu chuyện tranh chấp sở hữu bản quyền tiết mục xiếc của 2 nghệ sĩ lão luyện trong nghề lại khiến nhiều người giật mình. Bởi lẽ, lâu nay, từ các nghệ sĩ cống hiến lâu năm nhất cho đến các nghệ sĩ trẻ, ít ai thực sự quan tâm đúng mức đến việc thực hiện đăng ký bản quyền cho các kịch mục xiếc của mình.

Dù rằng, theo Luật Sở hữu trí tuệ, xiếc là một trong những bộ môn nghệ thuật được và cần đăng ký bản quyền. Việc đăng ký quyền này chính là một trong những  bức tường bảo vệ cho thành quả lao động của các nghệ sĩ gắn bó với nghệ thuật xiếc, tránh được sự xâm phạm từ các cá nhân, tổ chức khác.

Rà soát sơ bộ của Cục Bản quyền tác giả cũng cho thấy, tính tới thời điểm hiện tại (ngày 4-7), chưa có tiết mục, chương trình, vở xiếc nào được các nghệ sĩ xiếc, chủ sở hữu tác phẩm đăng ký bản quyền. Bản quyền trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn xiếc mới chỉ có đăng ký về kịch bản. Số lượng kịch bản được đăng ký không nhiều, thậm chí là rất ít.

Trao đổi quanh vấn đề này, ông Vũ Ngoạn Hợp, nguyên Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết, nghệ sĩ xiếc không đăng ký hoặc không dám đăng ký bản quyền vì không ai dám khẳng định mình là người đầu tiên sáng tạo và nghĩ ra các động tác kỹ thuật này, tiết mục khác. Gần như tất cả các động tác kỹ thuật được sử dụng trong xiếc hiện nay đã được thế giới quốc tế hóa.

Người nghệ sĩ, huấn luyện viên, đạo diễn chỉ căn cứ trên khả năng của từng nghệ sĩ, diễn viên để sắp xếp, đào tạo và tạo ra các tiết mục hay, sắp xếp làm sao cho hài hòa từ âm nhạc, ánh sáng, trang phục và đạo cụ, truyền thụ “hồn cốt” tiết mục cho nghệ sĩ biểu diễn.

Một ví dụ cụ thể nhất là tiết mục của anh em nghệ sĩ xiếc Quốc Cơ, Quốc Nghiệp vừa qua rất hay, đã giành được nhiều thành tích trên sân chơi thế giới. Thế nhưng, những tiết mục như thế do truyền nghề mà có, để thực hiện đăng ký bản quyền cho tiết mục là điều không thể.

Tuy nhiên, theo NSND Tạ Duy Ánh, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam thì việc sáng tạo tiết mục, đào tạo theo kiểu nghề truyền nghề là cách làm cũ. Khoảng 20 năm trở lại đây, bên cạnh cách thức truyền thống nói trên, hoạt động nghệ thuật xiếc bài bản hơn, hiện đại hơn. Một tác phẩm xiếc được xây dựng, hoàn thiện để biểu diễn trước công chúng bao gồm một quy trình với đủ các khâu sáng tạo, tương tự như các tác phẩm của các bộ môn nghệ thuật biểu diễn khác.

Trong đó sẽ có cả giám đốc sản xuất, chỉ đạo nghệ thuật, tác giả kịch bản, đạo diễn, diễn viên, âm nhạc, âm thanh, ánh sáng, thiết kế sân khấu. Điều này đồng nghĩa với việc một tiết mục, chương trình, vở diễn xiếc đủ điều kiện và cần thiết thực hiện đăng ký bản quyền một cách đầy đủ. Thế nhưng, nghệ sĩ thường e ngại thủ tục hành chính rắc rối nên bỏ qua hoạt động đăng ký bản quyền.

NSND Tạ Duy Ánh cũng cho biết, từ thử nghiệm đăng ký bản quyền thành công của cá nhân anh, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đang lên kế hoạch tổ chức họp bàn triển khai đăng ký bản quyền một cách bài bản hơn cho các kịch mục xiếc của đơn vị.

N.Nguyễn

Các tin khác

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Tiếc những thước phim, những bức ảnh nhuốm màu thời gian trong những kho tư liệu quý giá, nhiều năm qua, chàng trai trẻ của Thủ đô Hà Nội Viên Hồng Quang miệt mài theo đuổi công việc phục dựng tư liệu lịch sử bằng công nghệ số. Hàng nghìn tư liệu được phục chế, số hoá, đăng tải trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người trẻ.

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.