Trưởng phòng Vận tải (Sở GTVT) Nguyễn Văn Hiếu cho biết, Hải Phòng hiện có 1.038 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải bằng xe container, trong số này có 98 doanh nghiệp có 10 đầu xe trở lên, 368 doanh nghiệp chỉ có 1 đầu xe, số còn lại có dưới 10 đầu xe.
Như vậy đủ thấy rằng, những năm qua, các thành phần kinh tế tham gia dịch vụ vận tải nhiều nhưng manh mún, số doanh nghiệp có quy mô lớn, năng lực quản lý điều hành bài bản không nhiều. Không ít tư nhân có xe container tham gia dịch vụ vận tải "gửi" xe của mình vào các công ty và hàng năm nộp một khoản phí quản lý hành chính. Còn chủ xe tự tìm việc làm, lời ăn, lỗ chịu. Tới khi có hệ lụy xảy ra, doanh nghiệp lại đứng ra "đỡ hộ" chủ xe. Hơn nữa, khi chủ hàng yêu cầu xuất hóa đơn, doanh nghiệp thậm chí còn xuất thay cho họ. Có vẻ "tiện cả đôi đằng". Song, chính điều này khiến các chủ xe đích thực không chịu cập nhật thông tin liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi tham gia dịch vụ vận tải. Nhiều văn bản mang tính pháp quy liên quan không tới được các chủ xe và doanh nghiệp.
Điều này được phản ánh bằng con số: Tại thời điểm này, chỉ có 214 doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh vận tải. Nhưng trong số đó cũng chỉ có 14 doanh nghiệp vận tải hàng hóa bằng xe container, số còn lại là các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ taxi, chạy hợp đồng thời vụ vận tải khách đường bộ.
Được biết, tháng 11/2010, Sở GTVT từng mời các doanh nghiệp dịch vụ vận tải tập huấn về Quy định điều kiện kinh doanh vận tải cho 2 nhóm đối tượng kinh doanh vận tải hàng hóa bằng xe container và taxi tải theo Nghị định 91 của Bộ và Luật Giao thông đường bộ sửa đổi bổ sung ban hành năm 2009. Song, chỉ có 100 doanh nghiệp cử người đến, mặc dù Sở đã liên tục cho đăng thông báo trên báo chí. Có thể thấy, không chịu cập nhật các thông tin liên quan đến ngành nghề của mình, không nghe đài, đọc báo để biết các quy định của Nhà nước đang là tình trạng phổ biến đối với các chủ xe container và doanh nghiệp vận tải ở thành phố Cảng. Trong khi theo quy định, nếu chủ xe không có giấy phép kinh doanh vận tải hàng hóa bằng 2 loại xe trên, bị cơ quan chức năng phát hiện có thể phải chịu mức phạt từ 4-6 triệu đồng.
Cũng theo quy định, nếu doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh vận tải thì phải sao và cấp cho từng xe để cơ quan chức năng kiểm tra khi hoạt động trên đường. Nhưng ngay điều quan trọng này, nhiều doanh nghiệp và chủ xe cũng không biết. Lại có một thực tế, nhiều xe container chở hàng trên đường mà không có giấy phép kinh doanh vẫn "lọt lưới"?
Lý giải điều này, Giám đốc Sở GTVT Hải Phòng, ông Đàm Xuân Lũy cho biết: Từ năm 1999 trở về trước, đã có Nghị định 66 (năm 1992) quy định các chủ xe tải phải có chứng chỉ hành nghề vận tải đến quận, huyện đăng ký, sau đó trở lại Sở GTVT trình để được cấp giấy phép kinh doanh vận tải đường bộ. Đủ các thủ tục này, các xe mới được tham gia dịch vụ vận tải.
Năm 2000, thực hiện cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ chỉ đạo bãi bỏ các loại giấy phép con, trong đó có giấy phép vận tải hàng hóa và hành khách. Đúng vào thời điểm được Nhà nước khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia dịch vụ, sản xuất, nhà nhà đua nhau đầu tư ôtô làm nghề vận tải. Khi TNGT gia tăng, để thiết lại kỷ cương, chỉ có nhóm xe vận tải khách chịu sự quản lý của cơ quan chức năng. Với lỗ hổng lớn trong khi tiến hành cải cách thủ tục hành chính như vậy, 10 năm qua, các Sở GTVT các địa phương, trong đó có Hải Phòng không thể quản được mảng dịch vụ vận tải với nhóm xe trên.
Theo quy định, Sở GTVT chỉ quản lý người lái và phương tiện (bao gồm quản lý bằng lái xe, đăng kiểm tình trạng kỹ thuật phương tiện, chuyển vùng phương tiện, đổi, cấp mới giấy phép lái xe, cải hoán phương tiện…), còn chủ xe và doanh nghiệp làm ăn ra sao thì "bó tay". Trong khi việc cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp do Sở Kế hoạch Đầu tư cấp với danh mục hành nghề lên tới hàng chục ngành nghề, trong đó có cả dịch vụ vận tải hàng hóa.
Trước tình trạng TNGT tăng mạnh và trở thành vấn nạn quốc gia, mỗi năm cướp đi hàng nghìn sinh mạng, Bộ GTVT xây dựng lại hệ thống văn bản quy định điều kiện kinh doanh vận tải hàng hóa đường bộ với sự ra đời của Nghị định 91/GTVT ban hành tháng 10/2009, song chỉ quản lý thêm 2 nhóm xe container và taxi tải. Việc các chủ xe và doanh nghiệp chưa hợp tác với cơ quan chức năng để được cấp giấy phép vận tải hàng hóa đường bộ gây khó khăn cho ngành GTVT trong quản lý ngành nghề có điều kiện. Sở GTVT khó nắm được các đầu mối doanh nghiệp trong lĩnh vực này để tổ chức tập huấn nghiệp vụ cũng như các vấn đề liên quan; đồng thời dẫn tới thất thu thuế đối với mảng dịch vụ khá lớn như trên.
Để quản lý tốt lĩnh vực này, các Sở GTVT, Kế hoạch Đầu tư, Cục Thuế thành phố cần có sự phối kết hợp chặt chẽ trong quản lý đối với nhóm xe vận tải container và taxi tải để rà soát cấp phép kinh danh vận tải khi có đủ điều kiện quy định, chống thất thu thuế và tăng cường phổ biến các quy định, pháp luật liên quan tới an toàn giao thông đường bộ, bảo vệ hạ tầng giao thông và thực hiện các nghĩa vụ với Nhà nước, cũng như biết được quyền lợi của mình khi hành nghề dịch vụ vận tải đường bộ
