Bất chấp nhiều cuộc truy quét đã được triển khai, thế nhưng cơn sốt đào đãi vàng sa khoáng trên địa bàn miền núi Phú Yên vẫn cuốn hút những nhóm người từ các tỉnh phía Bắc cùng với cư dân địa phương đi tìm vận may từ trong lòng đất.
Một trong những "điểm nóng" thu hút sự quan tâm của giới "vàng tặc" là sườn núi phía Nam Hóc Vàng thuộc địa phận thôn Liên Sơn, xã Sơn Xuân, huyện Sơn Hòa. Và để đấu tranh truy chặn "vàng tặc" ở đây, Công an huyện Sơn Hòa đã phải đối mặt không ít khó khăn thử thách.
9h35' sáng 23/2, khi chúng tôi đề cập đến cơn sốt đào đãi vàng sa khoáng, Đại tá Nguyễn Quốc Tuấn - Trưởng Công an huyện Sơn Hòa mới "bật mí" rằng, một tổ công tác gồm những trinh sát hình sự trẻ đang trên đường hành quân đến xã Sơn Xuân triển khai một cuộc truy quét "vàng tặc".
Sau gần chục phút lựa lời thuyết phục, Đại tá Tuấn mới cho phép phóng viên CAND bám theo mũi thứ hai do Trung tá Nguyễn Quang Tuyên - Phó trưởng Công an huyện Sơn Hòa trực tiếp chỉ huy.
Sau khi kiểm tra phương tiện tác nghiệp, chúng tôi lên xe U oát rời thị trấn Củng Sơn xuôi đường QL25 xuống ngã tư Ngân Điền, xã Sơn Hà thì ngoặt trái. Và từ đây, con đường đất bazan không chỉ thu hẹp dần suốt hành trình hơn 20 cây số mịt mù khói bụi, gập ghềnh sỏi đá nối tiếp "ổ voi", "ổ gà" mà chiếc xe còn phải đánh vật nhiều cung đoạn chênh vênh dốc núi ngược lên "cổng trời" cùng với những khúc cua nghiệt ngã.
Ngồi trên xe, Trung tá Tuyên cho biết, trong vòng 5 tháng qua, đây là cuộc truy quét "vàng tặc" ở Hóc Vàng lần thứ tư. Lần thứ nhất vào cuối tháng 9/2010 với sự phối hợp giữa các trinh sát Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (PC49) Công an Phú Yên, Phòng Tài nguyên - Môi trường, Ban Chỉ huy Quân sự và Công an huyện Sơn Hòa. Vào thời điểm đó có ít nhất 4 nhóm "vàng tặc" với hơn 50 người khoác ba lô xâm nhập Hóc Vàng.
Không chỉ có những dụng cụ cầm tay thông thường như rựa, dao, mác, cuốc, xẻng, mà giới "vàng tặc" đưa cả máy xay đá quặng, máy phát điện, máy cung cấp khí oxy, hệ thống bơm dẫn nước từ suối Đục lên sườn núi…
Sau khi đổ bộ đến Hóc Vàng, những nhóm "vàng tặc" đốn hạ hàng loạt cây rừng để dựng lán trại, đào hầm xuyên sâu vào lòng núi lấy đá quặng đưa ra xay nát, gạn đãi trong hồ nước tự tạo rồi phân kim. Một vạt sườn núi Hóc Vàng bỗng chốc biến thành "công trường" đào đãi vàng sa khoáng ngổn ngang đá quặng, hầm hào, lán trại.
Trong cuộc truy quét lần đó có 10 đối tượng bị tạm giữ, 6 lán trại bị tiêu hủy. Gần đây nhất trước đêm giao thừa đón năm Tân Mão (31/1), hai tổ công tác của Công an huyện Sơn Hòa được lệnh hành quân truy quét "vàng tặc" ở Hóc Vàng, tiêu hủy 5 lán trại, 4 cối xay đá quặng và 4 máy nổ TQ-D15.
Có đi mới biết, có đến tận nơi mới hiểu. Sau một hành trình vất vả hơn 2 giờ trên chiếc Uoát lắc lư, rung xóc từng mét đường, chúng tôi bước xuống con suối cắt ngang qua rẫy mía. Từ đó, tôi cầm máy ảnh chạy theo các trinh sát trên con đường tắt ngược lên sườn núi Hóc Vàng hơn cây số nữa.
Theo mệnh lệnh của Trung tá Tuyên, mũi thứ nhất đã ém quân trước đó khẩn trương thay trang phục Cảnh sát, đồng loạt ập vào "công trường" khai thác vàng sa khoáng. Dù Thiếu úy Trần Hoàng Phương đã ra lệnh: "Tất cả đứng im, không được manh động", nhưng một số đối tượng "vàng tặc" vẫn chạy dạt vô rừng.
Sau tiếng dội vang của ba phát súng chỉ thiên, các trinh sát trẻ khống chế tạm giữ 6 đối tượng, lập biên bản chuyển giao Công an xã Sơn Xuân tiêu hủy 2 máy nổ TQ-D20, 1 cối xay đá quặng, 200m ống dẫn nước, 100m dây tải điện, 2 lán trại cùng một số vật dụng khác.
Đứng giữa "công trường" Hóc Vàng, chúng tôi chứng kiến hình ảnh những vạt rừng xanh bị chặt dọn tan hoang, sườn núi bị đào bới loang lổ và nhiều đường hầm ăn sâu vào lòng núi trông như địa đạo thời chiến. Bên cạnh những lán trại vừa mới dựng là dấu tích một số lán trại đã bị tiêu hủy trước đó.
6 đối tượng bị tạm giữ gồm Dương Hữu Toán (58 tuổi), trú ở xóm Làng Trê, xã Tân Khánh, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên; Phạm Văn Công (42 tuổi), Phạm Văn Nam (18 tuổi), Phạm Văn An (17 tuổi), trú ở xã Thúy Sơn, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hóa; Đặng Đình Thanh (22 tuổi), trú ở xã Huống Thượng; Hoàng Kim Cương (41 tuổi), trú ở xã Văn Hán, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
Trên đường đưa nhóm "vàng tặc" về trụ sở Công an huyện Sơn Hòa, tôi tranh thủ hỏi chuyện và được biết họ đến Hóc Vàng làm công cho một "chủ thầu" tên Phúc. Có nguồn tin cho hay, "chủ thầu" Phúc không chỉ vươn tới Hóc Vàng ở xã Sơn Xuân, mà còn "cắm quân" tại một số bãi đào đãi vàng sa khoáng khác ở huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên và tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai.
Trả lời câu hỏi của phóng viên, ông Đinh Quang Thức - Trưởng Công an xã Sơn Xuân thừa nhận những nhóm "vàng tặc" xâm nhập Hóc Vàng hơn nửa năm qua, nhưng chính quyền địa phương "bó tay" vì không đủ sức truy chặn, trong khi một số người dân ở Sơn Xuân tiết lộ rằng, có cán bộ xã đã tiếp tay cho giới "vàng tặc", có thời gian con em họ cũng trực tiếp vào bãi vàng để tìm vận may. Phải chăng vì lý do "tế nhị" đó nên những nhóm "vàng tặc" công khai chặt dọn cây rừng, dựng lán trại, lắp đặt máy móc, đào bới khai thác quặng cả ngày lẫn đêm ở một sườn núi cách trụ sở xã Sơn Phước chừng 1 cây số.
Rời Hóc Vàng trong chiều chạng vạng, tôi chợt nghĩ đằng sau những cơn sốt đào đãi vàng sa khoáng là hiểm họa ập đến trong đời sống sản xuất của cư dân địa phương khi những vạt rừng nguyên sinh bị tàn phá. Nguy hại hơn khi những nhóm đào đãi vàng sa khoáng sử dụng hóa chất để phân kim gây ô nhiễm môi trường nước và đất trong khu vực
