Kỳ lạ những tờ giấy phép thăm dò(!)
Cũng như ở A Vao, A Bung, Tà Long, trên cơ sở "đề nghị" của UBND tỉnh Quảng Trị, năm 2011, Bộ Tài nguyên - Môi trường đã cấp phép cho Công ty cổ phần Axiom Việt Nam (trụ sở Hà Nội) và Công ty cổ phần Khoáng sản Quảng Trị (trụ sở huyện Vĩnh Linh) thăm dò vàng khu vực Xà Lời - Me Xi - Động Chặt, xã Vĩnh Ô và Vĩnh Hà.
Diện tích thăm dò 23km2, thời gian thăm dò 2 năm với các phương pháp đo, vẽ bản đồ địa chất; khoan; đào hố; dọn sạch công trình cũ (công trình của "vàng tặc"). Để được thực hiện hoạt động này, Công ty cổ phần Axiom Việt Nam và Công ty cổ phần Khoáng sản Quảng Trị phải nộp cho Nhà nước khoản phí 5,7 tỷ đồng, dùng để bảo vệ và cải thiện môi trường trên diện tích thăm dò của họ. Tuy nhiên, đó là về mặt giấy tờ, còn thực tế thì không như vậy.
Công ty cổ phần Khoáng sản 4 (trụ sở Hà Nội) được Bộ Tài nguyên - Môi trường cấp phép thăm dò vàng tại A Bung, sau đó là A Vao với mỗi điểm được thăm dò từ 2-3 năm với các hình thức tương tự trên. Nhiều năm qua, rừng già, núi đá ở Đakrông đã bị chặt phá, đào bới không thương tiếc. Ở đó đã hình thành nên vô vàn hầm hố ngổn ngang, đặc biệt có tới hàng chục đường hầm dài sâu hun hút xuyên những trái núi lớn, gây ra những thảm họa đau lòng. Nhưng công tác bảo vệ, cải thiện môi trường ở đây không hề được xem xét, tiến hành.
Và điều kỳ lạ, sau vô vàn lời cầu cứu của người dân, báo chí tốn không biết bao nhiêu giấy mực, UBND tỉnh Quảng Trị vẫn tiếp tục... "đề nghị" để Công ty cổ phần Khoáng sản 4 được tiếp tục gia hạn giấy phép "thăm dò"(!)å...
Quê nghèo bị tàn phá
Được sự hỗ trợ, giúp đỡ của các lực lượng địa phương xã Vĩnh Ô, chúng tôi đã đột nhập các điểm khai thác vàng ở đây. Sau khi "vật lộn" qua hơn 300m đường nằm bên hông trụ sở UBND xã dẫn vào vùng rừng đầu nguồn, vốn bị các đội quân khai thác vàng băm nát bởi các phương tiện vận tải, chúng tôi thấy nhan nhản hầm hố, công trường đào đãi vàng.
Ở đây có 2 dạng khai thác, một là khai thác vàng lò, theo đó cây cối, núi đá bị chặt phá, nổ mìn hình thành nên những hầm, hào sâu hoắm; hai là khai thác vàng sa khoáng trên các sông, suối. Hoạt động này đã gần như san phẳng, chặn dòng tất cả các con suối, sông trên địa bàn.
Ông Hồ Đàn, Trưởng Công an xã Vĩnh Ô cho biết, hiện Công an xã đã thống kê được 18 điểm khai thác vàng trên địa bàn. Các điểm này chủ yếu do "vàng tặc" khai thác, còn các điểm do Công ty cổ phần Axiom Việt Nam và Công ty cổ phần Khoáng sản Quảng Trị khai thác thì chưa thống kê được. Cũng theo ông Đàn, thì hoạt động khai thác vàng bừa bãi ở đây đã gây ra vô vàn tai hại. Mới đây, từ chỗ cá chết trắng trên các sông, suối, đến chỗ nguồn thuỷ sản bị tận diệt gần như triệt để do các loại hoá chất thải ra từ các điểm khai thác vàng. Nguồn nước sinh hoạt của người dân bị ô nhiễm, nhiều nơi không sử dụng được. An ninh trật tự ở địa phương khó kiểm soát...
Theo ông Đàn, trước đây khi "vàng tặc" mới xuất hiện thì có thể đẩy đuổi, triệt tiêu được. Nhưng vì các lực lượng ở huyện, tỉnh "cả nể" với... "vàng tặc" nên dần dà nó trở thành một căn bệnh trầm kha khó chữa. Về sau, các đối tượng "vàng tặc" sử dụng thủ đoạn mua chuộc, thuê mướn người ở địa phương với lợi lộc cao nên các lực lượng chức năng ở xã rất khó giải quyết tình trạng "vàng tặc" ở trên. Từ sau khi Công ty Axiom Việt Nam và Công ty cổ phần Khoáng sản Quảng Trị "thăm dò" vàng ở Vĩnh Hà và Vĩnh Ô, thì tình trạng khai thác vàng ở đây đã trở nên vô cùng khốc liệt trong sự giằng co, tranh chấp, vượt rào với các đội quân "vàng tặc".
Theo các cán bộ xã Vĩnh Ô thì 2 đơn vị trên đã lợi dụng việc thăm dò để khai thác vàng ồ ạt. Hoạt động này đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và đời sống của người dân, làm cho địa phương vốn nghèo khó càng trở nên nghèo khó hơn
